Còn hơn 4 tháng nữa là bước vào năm học 2026-2027, song bài toán thiếu giáo viên tại tỉnh Điện Biên vẫn gây áp lực không nhỏ cho ngành giáo dục địa phương.
Trước thực tế đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đang khẩn trương rà soát đội ngũ theo từng cấp học, môn học và từng địa bàn, từ đó xây dựng phương án bổ sung, điều tiết hoặc hợp đồng giáo viên, đảm bảo chất lượng dạy học trong năm học tới.
Năm học 2026-2027, toàn tỉnh thiếu khoảng 2.009 giáo viên ở tất cả cấp học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, bà Hoàng Tuyết Ban - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên cho biết, theo định mức quy định, năm học 2026-2027 toàn tỉnh thiếu khoảng 2.009 giáo viên (915 giáo viên mầm non, 522 giáo viên tiểu học, 406 giáo viên trung học cơ sở và 166 giáo viên trung học phổ thông). Hiện địa bàn thiếu giáo viên tập trung nhiều nhất ở các xã: Sín Chải (thiếu 48 giáo viên), Nà Hỳ (thiếu 41 giáo viên), Mường Toong (thiếu 48 giáo viên), Nà Bủng (thiếu 39 giáo viên), Sáng Nhè (thiếu 53 giáo viên), Xa Dung (thiếu 48 giáo viên)...
So với các năm học 2024-2025 và 2025-2026, tình trạng thiếu giáo viên tại Điện Biên hiện nay có xu hướng giảm. Theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Bộ Chính trị xác định mục tiêu đến năm 2030 “...bố trí đủ số lượng biên chế giáo viên, nhân viên theo tiêu chuẩn quy định”, do đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đang tích cực tham mưu Ủy ban Nhân dân tỉnh đề xuất các Bộ, ngành liên quan giao đủ định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục.
Theo Giám đốc Sở, một trong những nguyên nhân dẫn đến việc biến động đội ngũ chủ yếu do chế độ chính sách, thu hút đối với nhà giáo hiện nay còn thấp, nhà giáo thuyên chuyển công tác về các tỉnh vùng thuận lợi vẫn còn diễn ra, thiếu nguồn tuyển giáo viên ở một số môn học chuyên biệt (tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật).
“Việc thiếu giáo viên đang khiến tỉnh Điện Biên gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức dạy học trực tiếp 100% số lớp và đảm bảo chất lượng theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Chương trình quy định bắt buộc dạy môn Ngoại ngữ và Tin học từ lớp 3, trong khi nguồn tuyển giáo viên các môn này lại rất hạn chế. Không chỉ tỉnh Điện Biên, nhiều địa phương khác cũng đang có nhu cầu tuyển dụng cao dẫn đến cạnh tranh nguồn nhân lực.
Vì vậy, nhiều trường trên địa bàn tỉnh vẫn thiếu giáo viên, nhất là giáo viên tiếng Anh, ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai chương trình mới. Hiện tại ngành có 236 giáo viên tiếng Anh, 248 giáo viên Tin học. So với nhu cầu, tỉnh còn thiếu 75 giáo viên tiếng Anh, 63 giáo viên Tin học. Để khắc phục tạm thời, giáo viên phải dạy vượt định mức, kiêm nhiệm và di chuyển từ trường này sang trường khác hoặc từ trường trung tâm đến bản có lớp 3, 4, 5”, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên thông tin.
Ngoài ra, bà Ban cho biết, để đảm bảo tất cả học sinh từ lớp 3 được học Ngoại ngữ và Tin học theo quy định, nhiều trường đã linh hoạt bố trí giáo viên dạy liên trường, liên cấp, tăng giờ dạy, kết hợp giữa dạy trực tiếp và trực tuyến. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh cũng hỗ trợ dạy trực tuyến cho một số lớp.
Đối với môn Tin học, số giáo viên còn thiếu được khắc phục bằng cách tăng giờ dạy, bố trí giáo viên dạy liên trường hoặc tận dụng giáo viên dạy văn hóa có kiến thức, kỹ năng cơ bản để giảng dạy, nhất là ở lớp 3.
Để giảm chênh lệch chất lượng giữa các lớp học trực tiếp và trực tuyến, ngành giáo dục tỉnh đã chỉ đạo các trường hoán đổi lớp trong học kỳ II năm học 2025-2026, nhằm đảm bảo mỗi học sinh đều được học trực tiếp ít nhất một học kỳ trong năm.
Chia sẻ với phóng viên, thầy Nguyễn Minh Tiến - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Tả Phìn (xã Sính Phình, tỉnh Điện Biên) cho biết, thiếu giáo viên khiến công tác phân công giảng dạy của trường gặp nhiều khó khăn và tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn hoạt động dạy học. Trước thực tế này, nhà trường đã chủ động xây dựng phương án bổ sung nhân sự nhằm đảm bảo đủ giáo viên đứng lớp. Cụ thể, trường đề xuất tuyển 3 giáo viên mới vào biên chế, đồng thời hợp đồng thêm 2 giáo viên để kịp thời đáp ứng nhu cầu giảng dạy, góp phần duy trì ổn định hoạt động dạy và học.
“Đến thời điểm hiện tại, nhà trường đã tạm thời đảm bảo đủ giáo viên để đảm bảo triển khai tốt hoạt động dạy học. Nguồn nhân lực được bổ sung chủ yếu tập trung ở các môn học cốt lõi như Ngữ văn, Toán và Tiếng Anh.
Tuy nhiên, công tác tuyển dụng giáo viên tại địa bàn vùng khó vẫn đang đối mặt với nhiều trở ngại. Một trong những nguyên nhân chính là nguồn tuyển ở một số môn học ngày càng hạn chế, đặc biệt là những môn học như Âm nhạc, Mỹ thuật, dẫn đến việc tìm kiếm ứng viên phù hợp gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, yếu tố địa lý và điều kiện kinh tế - xã hội cũng là rào cản đáng kể đối với vùng giáp biên giới như xã Sính Phình. Nhiều giáo viên trẻ chưa thực sự sẵn sàng công tác tại vùng sâu, vùng xa do xa trung tâm, điều kiện sinh hoạt còn thiếu thốn, trong khi thu nhập chưa đủ sức hấp dẫn để giữ chân họ. Những yếu tố này khiến bài toán tuyển dụng giáo viên ở khu vực khó khăn đến nay vẫn chưa được giải quyết một cách triệt để”, thầy Tiến nêu quan điểm.
Theo thầy Nguyễn Minh Tiến, Nghị định số 93/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo đã có những điểm tiến bộ. Điểm nổi bật là việc trao thêm quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục trong xây dựng đề án vị trí việc làm và đề xuất nhu cầu nhân sự. Nhờ đó, nhà trường có thể chủ động rà soát, xác định rõ số lượng giáo viên còn thiếu so với yêu cầu thực tế, từ đó kịp thời báo cáo cơ quan quản lý xem xét, phê duyệt.
“Tuy nhiên, theo tôi, quá trình triển khai vẫn còn tồn tại một số vướng mắc. Mặc dù nhà trường được quyền đề xuất nhu cầu, nhưng quy trình phê duyệt phải trải qua nhiều cấp, trong khi việc tuyển dụng lại phụ thuộc vào chỉ tiêu biên chế được giao. Điều này dẫn đến thực tế có những trường hợp, nếu tính theo định mức thì không thiếu giáo viên, nhưng để đảm bảo hoạt động dạy học thì vẫn thiếu.
Từ thực tiễn trên có thể thấy, dù chính sách đã có sự điều chỉnh theo hướng tăng quyền tự chủ cho cơ sở giáo dục, song để giải quyết triệt để tình trạng thiếu giáo viên, đặc biệt tại vùng khó khăn, cần có sự đồng bộ giữa cơ chế tuyển dụng, phân bổ biên chế và chính sách đãi ngộ. Đây là những yếu tố then chốt nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ giáo viên, đảm bảo chất lượng giáo dục lâu dài”, thầy Tiến cho hay.
Không chỉ thiếu giáo viên ở các môn học chính, một số trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Điện Biên còn gặp khó khăn trong việc bố trí giáo viên môn Giáo dục quốc phòng và an ninh.
Theo thầy Chu Công Điển - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Mường Nhà (xã Mường Nhà, tỉnh Điện Biên), trong những năm học trước, nhà trường gặp khó khăn trong việc tuyển dụng biên chế đối với giáo viên dạy môn Giáo dục quốc phòng và an ninh. Nguyên nhân là do thiếu nguồn tuyển, rất khó để tìm kiếm ứng viên phù hợp. Ngoài ra, do trường nằm ở khu vực vùng biên giới và trên địa bàn xã chỉ có duy nhất một trường trung học phổ thông, nên việc điều phối, hỗ trợ giáo viên giữa các đơn vị hầu như không khả thi.
"Do đó, để đảm bảo kế hoạch dạy học, nhà trường chủ động mời giáo viên thỉnh giảng. Đến năm nay, khi được bổ sung biên chế, nhà trường đã chủ động tuyển dụng thêm giáo viên. Dự kiến trong năm học 2026-2027, nhà trường cơ bản đáp ứng được yêu cầu giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng và an ninh, tạm thời chưa phát sinh áp lực lớn về nhân sự”, thầy Điển thông tin.
Sở dự kiến tuyển dụng mới khoảng 250 giáo viên trong tháng 7-8/2026
Để chuẩn bị đội ngũ giáo viên cho năm học 2026-2027, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên cho biết, Sở đang rà soát nhu cầu tuyển dụng và hợp đồng giáo viên tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên toàn tỉnh căn cứ vào số lượng biên chế được Uỷ ban Nhân dân tỉnh giao năm 2026.
Trên cơ sở đó, Sở dự kiến tuyển dụng mới khoảng 250 giáo viên trong tháng 7-8/2026 để kịp bổ sung cho năm học mới vào tháng 9/2026. Bên cạnh đó, tùy theo khả năng cân đối ngân sách của địa phương, Sở sẽ trình Uỷ ban Nhân dân tỉnh phương án hợp đồng khoảng 350 giáo viên trong tháng 5/2026.
Ngoài tuyển mới và hợp đồng, ngành giáo dục tỉnh cũng dự kiến điều động, thuyên chuyển khoảng 150 giáo viên giữa các đơn vị trong tháng 7/2026 (sau khi kết thúc năm học), nhằm hạn chế tình trạng mất cân đối đội ngũ.
Nghị định số 93/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo. Trong đó, đáng chú ý là các quy định liên quan đến việc tuyển dụng nhà giáo.
Cụ thể, về điều động nhà giáo, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện thẩm quyền điều động đối với nhà giáo, nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục từ cơ sở giáo dục công lập này đến cơ sở giáo dục công lập khác thuộc thẩm quyền quản lý; từ cơ sở giáo dục này đến cơ sở giáo dục khác thuộc thẩm quyền quản lý của 02 đơn vị hành chính cấp xã khác nhau; từ cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh đến cơ quan quản lý giáo dục cấp tỉnh.
Về thẩm quyền thuyên chuyển nhà giáo, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện thuyên chuyển đối với nhà giáo, nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục từ cơ sở giáo dục công lập này đến cơ sở giáo dục công lập khác thuộc thẩm quyền quản lý;...
“Thực hiện Nghị định số 93/2026/NĐ-CP và văn bản hướng dẫn của Uỷ ban Nhân dân tỉnh, hiện nay Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đang trình xin ý kiến các đơn vị có liên quan Dự thảo Quy chế điều động, thuyên chuyển nhà giáo, đồng thời ban hành hướng dẫn về công tác thuyên chuyển, điều động để kịp thời giải quyết bài toán về đội ngũ cho năm học 2026-2027.
Trên thực tế, Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 có nhiều quy định hoàn toàn mới khác với Luật viên chức, do vậy Sở cần có thời gian để triển khai thực hiện. Tuy nhiên, để việc bố trí, sử dụng đội ngũ nhà giáo hiệu quả, bền vững, nhà giáo ổn định đời sống, yên tâm công tác, Chính phủ cần sớm quy định chi tiết một số nội dung của Luật Nhà giáo như: Chế độ nghỉ hưu sớm đối với nhà giáo là giáo viên mầm non; cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ nhà giáo (hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe định kỳ, chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp; phụ cấp lưu động; thuê nhà ở công vụ; chế độ tiền tàu xe trong thời gian làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật...)”, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên nêu ý kiến.