Chuyển đổi số - "đòn bẩy" nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội

Trong Đề án "Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030" về sự cần thiết ban hành Đề án nêu rõ, Kế hoạch "Hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2025", được Ủy ban nhân dân Thành phố phê duyệt tại Quyết định số 3457/QĐ-UBND ngày 23/9/2022 sau quá trình triển khai thực hiện đã đóng góp nhiều kết quả tích cực trong công cuộc chuyển đổi số của thành phố Hà Nội, đặc biệt là trong việc thay đổi tư duy, nhận thức và hỗ trợ trực tiếp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới, cụ thể:

Tổ chức 80 hội nghị, hội thảo, tọa đàm, kết nối giao thương hợp tác, học tập mô hình, chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số; xây dựng 47 ấn phẩm điện tử về kiến thức, kỹ năng, công nghệ, tư vấn chuyển đổi số trong các ngành lĩnh vực; vận hành kênh YouTube "Chuyển đổi số Hà Nội - SCE", đăng tải gần 150 video tuyên truyền, bài giảng trực tuyến, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số.

Về đào tạo nguồn nhân lực: xây dựng 45 bài giảng, tổ chức 90 lớp về chuyển đổi số cho doanh nghiệp khởi sự, 83 lớp cho doanh nghiệp theo quy mô, lĩnh vực, 10 lớp cho người quản lý, 108 khóa đào tạo trực tiếp tại doanh nghiệp sản xuất, chế biến…

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện cho thấy còn tồn tại nhiều khó khăn, bất cập do chưa có quy định cụ thể về tiêu chuẩn, định mức chi; chuyển đổi số trong doanh nghiệp mới chỉ dừng lại ở mức nâng cao nhận thức.

Để giải quyết những tồn tại, vướng mắc trên và thực hiện thành công một số yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra trong bối cảnh hiện nay, Ủy ban nhân dân thành phố đã ban hành Đề án "Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030" được phê duyệt tại Quyết định số 5418/ QĐ-UBND ngày 1/11/2025 nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô giai đoạn 2026-2030.

Xung quanh Đề án, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã trao đổi với TS Mạc Quốc Anh - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội.

Phóng viên: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội giai đoạn 2026-2030, đặc biệt là các mục tiêu liên quan đến chuyển đổi số?

TS Mạc Quốc Anh: Đây là bước đi kịp thời, mang tính chiến lược. Đề án không chỉ dừng ở hỗ trợ đơn lẻ mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng trong bối cảnh mới.

Trước đây, nhiều chương trình chủ yếu tập trung vào đào tạo, tuyên truyền, xúc tiến thương mại hoặc hỗ trợ thủ tục. Giai đoạn 2026-2030 cần đi sâu hơn, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới phương thức quản trị, sản xuất, bán hàng và mô hình kinh doanh. Đây mới chính là bản chất của chuyển đổi số.

Đáng chú ý, Đề án kế thừa kết quả giai đoạn 2021-2025 nhưng cũng chỉ rõ hạn chế cần khắc phục. Dù đã triển khai nâng cao nhận thức, hỗ trợ tư vấn, đào tạo và thúc đẩy sử dụng chữ ký số, hóa đơn điện tử, chuyển đổi số nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn dừng ở mức nhận thức. Việc triển khai gói hỗ trợ, kết nối chuyên gia, phát triển nền tảng số còn vướng mắc về tiêu chuẩn, định mức chi và cơ chế thực hiện.

Từ những phân tích trên có thể thấy, điểm mới của Đề án là chuyển từ "nhận thức" sang "hành động", từ "hỗ trợ dàn trải" sang "hỗ trợ theo hệ sinh thái".

Phóng viên: Theo ông, trong các chính sách hỗ trợ của Đề án, đâu là chính sách quan trọng nhất có thể tạo tác động rõ rệt và giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá?

TS Mạc Quốc Anh: Theo tôi, trong các nhóm chính sách của Đề án, chính sách có khả năng tạo tác động rõ rệt nhất và giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá là hỗ trợ chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số gắn với tư vấn chuyên sâu, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.

Tôi nhấn mạnh chữ "gắn với" bởi nếu chỉ hỗ trợ phần mềm mà không có tư vấn quản trị, không có đào tạo con người, không có thay đổi quy trình việc chuyển đổi số rất dễ trở thành phong trào. Ngược lại, nếu chuyển đổi số được đặt trong tổng thể tái cấu trúc doanh nghiệp, nó sẽ trở thành một chính sách "đòn bẩy", tác động đồng thời đến năng suất, thị trường, tài chính, quản trị, minh bạch và khả năng tham gia chuỗi giá trị.

Ngoài ra, một số chính sách khác như tiếp cận tín dụng, xúc tiến thương mại, đào tạo nhân lực, hỗ trợ tư vấn, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo cũng rất quan trọng. Chẳng hạn, Đề án có nhóm hỗ trợ tiếp cận tín dụng, trong đó đề cập đến việc kết nối doanh nghiệp với ngân hàng, tổ chức tín dụng, đơn giản hóa điều kiện, quy trình, thủ tục tiếp nhận, thẩm định, cho vay… Đây là nhu cầu sát thực tiễn, vì vốn luôn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tuy nhiên, để chính sách này tạo tác động rõ rệt, Thành phố cần triển khai theo 5 nguyên tắc gồm hỗ trợ theo nhu cầu thực của doanh nghiệp; có cơ chế đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số trước khi hỗ trợ; công khai danh sách chuyên gia, nhà cung cấp giải pháp số uy tín, có cam kết chất lượng và trách nhiệm sau triển khai; gắn hỗ trợ chuyển đổi số với tín dụng, thuế, xúc tiến thương mại, tiêu chuẩn chất lượng và chuyển đổi xanh; đo lường hiệu quả bằng kết quả sản xuất, kinh doanh cụ thể.

Phóng viên: Ông có thêm đề xuất, kiến nghị gì để Đề án triển khai hiệu quả trong thực tế?

TS Mạc Quốc Anh: Theo tôi, để Đề án thực sự đi vào cuộc sống, điều quan trọng nhất là phải có cách tổ chức thực hiện đúng, trúng, nhanh, minh bạch và đo được hiệu quả. Vì vậy, tôi kiến nghị cần có một cơ chế điều hành chung, có đầu mối chịu trách nhiệm tổng hợp, theo dõi, tháo gỡ vướng mắc và công khai tiến độ thực hiện hằng năm.

Tiếp đó, cần thiết lập cổng thông tin số thống nhất về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội. Đây phải là nơi doanh nghiệp có thể tra cứu toàn bộ chính sách, điều kiện, hồ sơ, mức hỗ trợ, quy trình, thời hạn xử lý và tình trạng hồ sơ.

Ngoài ra, cần phân loại doanh nghiệp theo nhu cầu và mức độ sẵn sàng, không nên hỗ trợ bình quân, dàn trải. Trước khi hỗ trợ chuyển đổi số, tư vấn công nghệ hay xúc tiến thương mại, nên có bước đánh giá nhanh "sức khỏe doanh nghiệp" như năng lực tài chính, quản trị, nhân sự, công nghệ, khả năng thị trường để thiết kế gói hỗ trợ phù hợp, tránh tình trạng doanh nghiệp nhận hỗ trợ nhưng không dùng được, hoặc hỗ trợ không đúng điểm nghẽn.

Cuối cùng, cần có cơ chế đối thoại định kỳ hằng quý giữa chính quyền, sở, ngành, hiệp hội, ngân hàng, chuyên gia công nghệ và doanh nghiệp. Thực tế triển khai sẽ phát sinh nhiều vướng mắc nên việc có kênh lắng nghe, chia sẻ liên tục nhằm giúp kịp thời tháo gỡ khó khăn và điều chỉnh chính sách sát thực tiễn.

Tóm lại, tôi cho rằng Đề án này của Hà Nội là một chính sách rất đáng kỳ vọng. Nếu được triển khai đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng điểm nghẽn Đề án sẽ góp phần hình thành thế hệ doanh nghiệp Thủ đô mới: số hơn, xanh hơn, sáng tạo hơn và có năng lực cạnh tranh cao hơn trong chuỗi giá trị quốc gia, khu vực và quốc tế.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!