Việt Nam lần đầu có chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học các ngành điện hạt nhân

05/05/2026 06:59
ĐÀO HIỀN

GDVN - Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chuẩn sẽ tạo lập khung yêu cầu thống nhất cho hoạt động đào tạo trong lĩnh vực này.

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định về việc ban hành Chuẩn Chương trình đào tạo trình độ đại học các ngành về điện hạt nhân, quy định các yêu cầu tối thiểu, thống nhất áp dụng trong xây dựng và triển khai đào tạo bậc đại học lĩnh vực này.

Nội dung Chuẩn bao gồm: mục tiêu đào tạo; chuẩn đầu ra bảo đảm phù hợp với Khung trình độ quốc gia Việt Nam; quy định về khối lượng và cấu trúc chương trình; các học phần cốt lõi; phương pháp giảng dạy và đánh giá; yêu cầu đối với hoạt động thực hành, thí nghiệm, mô phỏng và nghiên cứu khoa học; cùng các điều kiện bảo đảm chất lượng về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và học liệu.

Đồng thời, Chuẩn chương trình đào tạo được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo về chuẩn chương trình, cũng như quy trình xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình đào tạo ở các trình độ giáo dục đại học. Chuẩn có sự tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam và bám sát định hướng của Chính phủ Việt Nam trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển lĩnh vực điện hạt nhân.

Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ sở đào tạo tham gia phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực điện hạt nhân đến năm 2035 theo Quyết định 1012/QĐ-TTg năm 2025, cùng các cơ sở giáo dục đại học khác có định hướng xây dựng và triển khai chương trình đào tạo các ngành liên quan.

Chuẩn chương trình được hình thành với sự tham gia rộng rãi của các chuyên gia, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và các đơn vị sử dụng nhân lực, bảo đảm tính thực tiễn, đồng bộ và gắn kết chặt chẽ với nhu cầu xã hội.

bao-chinh-phu.jpg
Ảnh minh hoạ: Báo điện tử Chính phủ.

Theo Quyết định, mục đích ban hành Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học các ngành về điện hạt nhân là căn cứ để Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành các quy định về mở chương trình đào tạo, xác định số lượng tuyển sinh, tổ chức tuyển sinh, tổ chức và quản lý đào tạo, liên thông trong đào tạo, cũng như các tiêu chuẩn đánh giá và kiểm định chương trình đào tạo trong các ngành về điện hạt nhân.

Thứ hai, là căn cứ để cơ sở đào tạo xây dựng, thẩm định, ban hành, tổ chức thực hiện, đánh giá và cải tiến chương trình đào tạo các ngành điện hạt nhân; xây dựng các quy định về tuyển sinh, tổ chức và quản lý đào tạo, công nhận và chuyển đổi tín chỉ cho người học; công nhận chương trình đào tạo của cơ sở đào tạo khác trong lĩnh vực liên quan; thực hiện trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo và năng lực chuyên môn của người tốt nghiệp đáp ứng yêu cầu an toàn, an ninh và pháp quy hạt nhân.

Thứ ba, là căn cứ để các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thực hiện thanh tra, kiểm tra đối với chương trình đào tạo và công tác bảo đảm chất lượng đào tạo trong các ngành về điện hạt nhân; đồng thời tạo cơ sở để các bên liên quan, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và toàn xã hội giám sát hoạt động và kết quả đào tạo.

Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học các ngành về điện hạt nhân là cơ sở để xây dựng, thẩm định và ban hành chuẩn chương trình đào tạo cho từng ngành, từng hướng chuyên sâu ở trình độ đại học. Các chuẩn này có thể quy định cao hơn hoặc mở rộng hơn so với các quy định chung nhằm bảo đảm yêu cầu đặc thù về kỹ thuật, an toàn và trách nhiệm xã hội của các ngành về điện hạt nhân.

Việc áp dụng chuẩn góp phần đào tạo đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu triển khai và phát triển các ngành về điện hạt nhân trong giai đoạn mới.

Ảnh chụp màn hình.
Ảnh chụp màn hình.

Ngoài các ngành đào tạo được nêu tại danh mục này, các ngành được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép thí điểm hoặc bổ sung vào danh mục đào tạo trình độ đại học các ngành về điện hạt nhân phải thực hiện theo những quy định tại Chuẩn chương trình đào tạo này.

Đối với văn bằng tốt nghiệp, người tốt nghiệp chương trình đào tạo các ngành về điện hạt nhân ở trình độ đại học được cấp bằng Cử nhân (bậc 6); Người tốt nghiệp chương trình đào tạo Kỹ sư chuyên sâu đặc thù được cấp bằng Kỹ sư (bậc 7).

Các chuẩn đầu ra được thiết kế riêng để đáp ứng các chuyên ngành về điện hạt nhân

Mục tiêu của chương trình đào tạo các ngành về điện hạt nhân hướng tới đào tạo người học có phẩm chất nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị vững vàng; có nền tảng khoa học – kỹ thuật chắc chắn; có năng lực vận dụng kiến thức và công nghệ để giải quyết các vấn đề kỹ thuật của nhà máy điện hạt nhân; có khả năng làm việc trong môi trường liên ngành, tuân thủ các yêu cầu an toàn – pháp quy và thích ứng với sự phát triển của khoa học – công nghệ.

Chương trình đồng thời hình thành ở người học tinh thần trách nhiệm, văn hóa an toàn và năng lực học tập suốt đời để phát triển nghề nghiệp một cách bền vững.

Chuẩn đầu ra áp dụng đầy đủ cho người học thuộc nhóm ngành cốt lõi theo định hướng điện hạt nhân (đăng ký từ đầu hoặc được chấp thuận chuyển hướng/chuyển ngành). Người học từ ngành khác, song ngành thì áp dụng chuẩn đầu ra theo mức độ phù hợp và phải bổ sung tín chỉ cần thiết để đáp ứng yêu cầu tối thiểu của chương trình đào tạo .

Ảnh chụp màn hình.
Ảnh chụp màn hình.

Trong bối cảnh phát triển năng lượng bền vững và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, điện hạt nhân giữ vai trò quan trọng trong hệ thống năng lượng hiện đại. Nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các vị trí kỹ sư thiết kế, vận hành và bảo trì nhà máy điện hạt nhân; chuyên gia phân tích an toàn, pháp quy; kỹ sư hệ thống điện, năng lượng và thiết bị phụ trợ; chuyên gia mô phỏng, tính toán và nghiên cứu công nghệ hạt nhân.

Theo Chuẩn, người tốt nghiệp các ngành này có thể làm việc tại các nhà máy điện, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp tư vấn, thiết kế và các tổ chức năng lượng trong và ngoài nước.

Để đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp đa dạng và mang tính liên ngành này, các chuẩn đầu ra được thiết kế riêng để đáp ứng các chuyên ngành về điện hạt nhân như: Kỹ thuật công trình và hạ tầng hạt nhân (Nuclear Civil Engineering Infrastructure); Vật lý và công nghệ lò phản ứng (Reactor Physics & Technology); Hệ thống Năng lượng và thiết bị phụ trợ (Energy Systems & Balance of Plant Engineering); Hệ thống điện trong nhà máy điện hạt nhân (Nuclear Power Plant Electrical Systems); Kỹ thuật an toàn, an ninh, pháp quy và quản lý nhiên liệu hạt nhân (Nuclear Safety, Security, Safeguards (3S) & Fuel Cycle Management); Kỹ thuật Tính toán và Dữ liệu hạt nhân (Computational Nuclear Engineering).

Bắt buộc có Toán và Vật lý trong tổ hợp xét tuyển ngành điện hạt nhân

Bên cạnh đó, Chuẩn cũng quy định đối tượng dự tuyển vào các ngành về điện hạt nhân ở trình độ đại học phải đáp ứng một trong các điều kiện như tốt nghiệp Trung học phổ thông, trung học nghề hoặc trình độ tương đương theo quy định hiện hành; Tốt nghiệp trung cấp thuộc nhóm ngành phù hợp và đã hoàn thành đủ khối lượng kiến thức văn hóa Trung học phổ thông theo quy định. Và người dự tuyển phải có đủ sức khỏe theo quy định và có hồ sơ dự tuyển hợp lệ.

Về phương thức tuyển sinh, các cơ sở đào tạo được quyền lựa chọn và quy định cụ thể phương thức tuyển sinh theo Quy chế tuyển sinh đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Các phương thức có thể bao gồm: Xét tuyển dựa trên kết quả học tập 3 năm Trung học phổ thông; Xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông; Xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi đánh giá năng lực hoặc đánh giá tư duy do cơ sở đào tạo tổ chức hoặc công nhận; Kết hợp các phương thức nêu trên hoặc áp dụng phương thức khác theo quyết định của cơ sở đào tạo.

Đồng thời, Chuẩn cũng quy định rõ yêu cầu năng lực đầu vào áp dụng cho tất cả các phương thức tuyển sinh. Trước hết, tổ hợp môn hoặc thành phần đánh giá bắt buộc phải có kiến thức Toán và Vật lý. Người dự tuyển phải đạt mức năng lực môn Toán và Vật lý theo ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào nâng cao do cơ sở đào tạo quy định hằng năm.

Thứ hai, với các phương thức có thành phần điểm theo từng môn, điểm môn Toán và Vật lý phải đạt ngưỡng phân vị cao do cơ sở đào tạo công bố, thể hiện năng lực nền tảng phù hợp với yêu cầu của chương trình đào tạo ngành điện hạt nhân. Trọng số dành cho môn Toán tuân theo quy chế tuyển sinh của bộ Giáo dục và Đào tạo tương ứng với năm tuyển sinh.

Đối với phương thức đánh giá năng lực/đánh giá tư duy, phương thức tổng hợp, thí sinh phải đạt mức điểm ngưỡng nâng cao do cơ sở đào tạo công bố, trong đó phần điểm hoặc cấu phần đánh giá tư duy định lượng phải đạt mức phân vị cao tương đương yêu cầu năng lực môn Toán và Vật lý.

Về điều kiện đối với người học xét chuyển ngành trong quá trình học, sinh viên đang học tại cơ sở đào tạo có thể đăng ký chuyển sang chương trình ngành điện hạt nhân nếu đáp ứng các điều kiện như: Đang theo học một chương trình đào tạo thuộc nhóm ngành kỹ thuật, công nghệ hoặc nhóm ngành có khối kiến thức nền tảng phù hợp; Đạt các tiêu chí tương đương do hội đồng chuyên môn quy định; Có điểm trung bình tích lũy đạt mức tối thiểu do cơ sở đào tạo quy định; Đạt yêu cầu phỏng vấn hoặc bài đánh giá năng lực (nếu cơ sở đào tạo tổ chức).

Khối lượng học tập tối thiểu đối với chương trình đào tạo các ngành về điện hạt nhân cũng phải phù hợp với yêu cầu của Khung trình độ quốc gia Việt Nam, cụ thể Chương trình đào tạo cử nhân (bậc 6) tối thiểu 120 tín chỉ và Chương trình đào tạo Kỹ sư (bậc 7) tối thiểu 150 tín chỉ.

Xem chi tiết Quyết định: TẠI ĐÂY

ĐÀO HIỀN