Tình trạng sản xuất và buôn bán sách giáo khoa giả vẫn luôn là một vấn đề nhức nhối, gây ảnh hưởng không nhỏ đến các đơn vị xuất bản, phát hành và cả ngành giáo dục. Trước thực tế này, ngành giáo dục tỉnh Khánh Hòa đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt, nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng sách giáo khoa giả len lỏi vào trường học.
Tăng cường tuyên truyền và quản lý để đẩy lùi sách giáo khoa giả
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Lê Đình Thuần – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa cho rằng, tình trạng sản xuất, kinh doanh sách giáo khoa giả, sách in lậu thời gian qua đã và đang gây ra nhiều hệ lụy đối với ngành giáo dục nói chung và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa nói riêng.
Trước hết, sách giáo khoa giả thường có chất lượng in ấn kém, sai lệch nội dung, thiếu trang, mờ chữ hoặc sai màu hình ảnh, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình giảng dạy, làm giảm hiệu quả triển khai chương trình giáo dục phổ thông.
Bên cạnh đó, việc lưu hành sách giả còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền sở hữu trí tuệ của các nhà xuất bản, tác giả và các đơn vị phát hành hợp pháp, tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường xuất bản phẩm giáo dục.
Đối với ngành giáo dục địa phương, tình trạng này làm phát sinh áp lực trong công tác quản lý, tuyên truyền và định hướng phụ huynh lựa chọn nguồn sách bảo đảm chất lượng. Nếu không kiểm soát tốt, sách giả có thể len lỏi vào trường học, ảnh hưởng đến uy tín của cơ sở giáo dục cũng như niềm tin của phụ huynh.
Theo ông Lê Đình Thuần, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng sách giáo khoa giả, học liệu giả vẫn còn bán tràn lan trên thị trường.
Trong đó, một trong những nguyên nhân chính là nhu cầu mua sách giáo khoa tăng cao vào thời điểm trước năm học mới, trong khi tâm lý của một bộ phận phụ huynh muốn tìm mua sách giá rẻ nên dễ mua phải sách giả, sách không rõ nguồn gốc.
Mặt khác, do công nghệ in ấn hiện nay đang phát triển, việc làm giả mẫu mã, hình thức bên ngoài của sách giáo khoa ngày càng tinh vi. Điều này khiến việc phân biệt sách giả và sách thật trở nên hết sức khó khăn. Hoạt động mua bán qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử cũng khiến công tác kiểm tra, kiểm soát gặp không ít thách thức.
Trước nguy cơ sách giả, sách lậu trên thị trường, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa đặc biệt chú trọng tới việc tăng cường phối hợp với lực lượng quản lý thị trường, công an địa phương, các nhà xuất bản và đơn vị phát hành sách để tuyên truyền, kiểm tra và xử lý những trường hợp vi phạm.
Hơn nữa, Sở đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục tại địa phương tuyệt đối không tiếp nhận, sử dụng sách giáo khoa không rõ nguồn gốc; đồng thời phối hợp cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu sách giả, sách in lậu trên địa bàn.
Mặc dù nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh về tác hại của sách giả đã được nâng lên nhưng đây vẫn là vấn đề cần tiếp tục được kiểm soát thường xuyên, lâu dài do thủ đoạn của các đối tượng làm sách giả ngày càng tinh vi.
Ông Thuần cũng cho biết, để phòng chống sách giáo khoa giả, sách lậu, Sở xác định công tác tuyên truyền, phòng ngừa là giải pháp trọng tâm.
Hằng năm, trước thời điểm chuẩn bị năm học mới, Sở đều ban hành văn bản chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường tuyên truyền đến phụ huynh, học sinh và giáo viên về việc lựa chọn, sử dụng sách giáo khoa đúng quy định; ưu tiên mua sách tại các đơn vị phát hành uy tín, có hóa đơn, chứng từ rõ ràng.
Sở cũng yêu cầu các trường học phối hợp với nhà xuất bản, đơn vị cung ứng hợp pháp để tổ chức giới thiệu sách, cung cấp thông tin nhận diện sách thật, sách giả và tuyệt đối không để xảy ra tình trạng vận động phụ huynh mua sách từ các nguồn không bảo đảm.
Đối với công tác tuyên truyền nhận diện, Sở khuyến nghị phụ huynh cần chú ý đến chất lượng giấy in, màu sắc, thông tin nhà xuất bản và giá bán... Bởi, những cuốn sách có dấu hiệu in mờ, nhòe chữ, sai màu hoặc giá bán thấp bất thường cần được kiểm tra kỹ trước khi sử dụng.
Cần sự phối hợp đồng bộ để ngăn chặn tình trạng sách giáo khoa giả, kém chất lượng
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa chia sẻ, để ngăn chặn tình trạng sách giáo khoa giả vào trong môi trường giáo dục, sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, nhà xuất bản, trường học và phụ huynh học sinh là rất cần thiết.
Theo đó, các nhà xuất bản nên tiếp tục ứng dụng công nghệ trong quản lý và nhận diện sản phẩm như mã QR xác thực nguồn gốc, hướng dẫn nhận biết sách thật, giả trên các nền tảng số; đồng thời mở rộng hệ thống phân phối chính thức để người dân dễ tiếp cận, phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và các địa phương trong công tác tuyên truyền, cung ứng sách giáo khoa đầy đủ, kịp thời.
Đối với các trường học, cần tăng cường truyền thông trong các cuộc họp phụ huynh, sinh hoạt đầu năm học; phổ biến các dấu hiệu nhận biết sách giả và khuyến khích phụ huynh mua sách tại những cơ sở phát hành hợp pháp.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại của sách giả đối với chất lượng học tập của học sinh cũng như quyền lợi của người tiêu dùng. Khi sử dụng sách giả, học sinh có thể tiếp cận nội dung sai lệch, thiếu chính xác, ảnh hưởng đến kết quả học tập và quá trình tiếp thu kiến thức.
Đặc biệt, việc xây dựng cơ chế tiếp nhận thông tin phản ánh thuận tiện để phụ huynh, giáo viên và học sinh chủ động tố giác các hành vi kinh doanh sách giả, sách lậu đến cơ quan chức năng cũng phải được chú trọng.
Ông Thuần nhấn mạnh, các cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra thị trường xuất bản phẩm, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm trước năm học mới. Đồng thời, nên xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm nhằm tạo tính răn đe.
Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh sách trên môi trường mạng, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, bởi đây hiện là kênh tiêu thụ sách giả khá phổ biến.
Về phía ngành giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh. Từ đó, xây dựng môi trường giáo dục nói không với sách giả, góp phần bảo vệ quyền lợi người học và bảo đảm chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh.