Vừa qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đăng tải bài phản ánh hoạt động ôn luyện thi vào các trường “chất lượng cao” dành cho học sinh tiểu học dưới nhiều hình thức khác nhau:
Clip: Nhân viên bật mí, câu lạc bộ Toán, tiếng Việt ôn luyện vào trường CLC thực chất là dạy thêm
Tư vấn lịch học ôn vào trường CLC cho học sinh lớp 3,4: Pschool nói nhân viên mới đang học việc
Sau phản ánh của Tạp chí, Helix Math Club bị yêu cầu dừng hoạt động dạy tại cơ sở ở phường Định Công
Trước áp lực cạnh tranh trường lớp, nhiều phụ huynh cho con ôn luyện từ sớm với kỳ vọng tạo lợi thế học tập. Tuy nhiên, theo các chuyên gia giáo dục, việc học vượt chương trình không chỉ khiến học sinh quá tải mà còn làm phát sinh tình trạng dạy thêm trá hình dưới vỏ bọc các câu lạc bộ kỹ năng.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Vũ Thu Hương - nguyên giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho hay, tâm lý của phụ huynh thường "chạy đua" với những phụ huynh khác để cho con vào trường "chất lượng cao", nhưng lại chưa thực sự chú trọng định hướng những kỹ năng cần thiết cho trẻ.
"Phụ huynh luôn muốn con có môi trường học tập tốt nhất nhưng bên cạnh việc học văn hóa, trẻ cần được bồi dưỡng các kỹ năng như bơi lội, giao tiếp, phát triển năng khiếu cũng như rèn luyện đạo đức", Tiến sĩ Vũ Thu Hương nói.
Theo chuyên gia giáo dục, phụ huynh cần có chiến lược cụ thể phù hợp với từng giai đoạn phát triển của con. Trong thời gian nghỉ hè, thay vì ép trẻ học thêm, cha mẹ nên để các em nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng cho năm học mới.
Từ áp lực thi cử và tâm lý chạy đua trường lớp, nhiều học sinh tiểu học phải học thêm từ sớm. Vì vậy, Tiến sĩ Vũ Thu Hương nhận định quy định cấm dạy thêm đối với học sinh tiểu học là cần thiết. Theo bà, chương trình tiểu học hiện nay cơ bản phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, do đó cần xem xét lại nội dung một số đề thi nhằm bảo đảm tính thực tiễn thay vì đánh đố học sinh.
Để giải quyết những vấn đề trên, theo chuyên gia, cần có chính sách tổng thể với sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục, quản lý và định hướng học sinh.
Cùng bày tỏ trăn trở xung quanh việc dạy thêm trá hình cho học sinh tiểu học, Thạc sĩ Bùi Khánh Nguyên cho rằng, việc ôn luyện vào trường chất lượng cao từ sớm có thể khiến trẻ nhỏ bị quá tải. Theo ông, quy định cấm dạy thêm chỉ mang lại hiệu quả một phần, trong khi yếu tố quan trọng vẫn là nhận thức của phụ huynh.
“Việc cho con ôn luyện từ lớp 2, lớp 3 có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Nhiều phụ huynh cho rằng học càng nhiều thì càng dễ thành công, nhưng điều quan trọng là việc học phải phù hợp với năng lực và sở trường của con”, Thạc sĩ Bùi Khánh Nguyên nói.
Theo chuyên gia, bằng cấp không phải yếu tố duy nhất quyết định thành công nghề nghiệp. Trên thực tế, nhiều người học nghề tốt vẫn có thu nhập ổn định và có thể phát triển sự nghiệp.
Đánh giá về các cơ sở tổ chức ôn luyện vào trường “chất lượng cao”, Thạc sĩ Bùi Khánh Nguyên cho rằng một số đơn vị có thể đang đặt yếu tố lợi ích lên trên sự phát triển của học sinh. Ông cũng nhấn mạnh giáo viên cần tư vấn trung thực về năng lực học sinh thay vì tạo thêm áp lực học tập không cần thiết.
“Đạo đức nhà giáo là yếu tố quan trọng trong quá trình giáo dục và hình thành nhân cách học sinh”, ông nhấn mạnh.
Bàn luận về vấn đề trên, Tiến sĩ Lê Đông Phương - chuyên gia giáo dục, cho rằng hoạt động ôn luyện thi vào các trường chất lượng cao hiện khá phổ biến. Nhiều phụ huynh xem đây là bước chuẩn bị từ sớm cho quá trình cạnh tranh vào trường công lập chất lượng cao hoặc trường chuyên ở bậc trung học phổ thông, trong bối cảnh chỉ tiêu có hạn.
Theo ông, học sinh tiểu học phải ôn luyện với khối lượng kiến thức lớn, thậm chí vượt quá chương trình, dễ dẫn đến quá tải.
“Nhiều phụ huynh vẫn mang tâm lý háo danh, ép con ôn luyện để vào trường chất lượng cao dù bản thân học sinh không có nguyện vọng”, ông nói.
Tiến sĩ Lê Đông Phương cho biết quy định về dạy thêm, học thêm tại văn bản hợp nhất số 04 của Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ yếu hướng tới quản lý hoạt động dạy thêm các môn chính khóa. Trong khi đó, việc ôn luyện thi vào trường chất lượng cao thường được tổ chức dưới hình thức tự nguyện nên khó kiểm soát.
Trên thực tế, một số cơ sở tổ chức ôn luyện cho học sinh tiểu học bằng cách “núp bóng” các câu lạc bộ kỹ năng hoặc tư duy. Chẳng hạn, câu lạc bộ Toán tư duy, tiếng Việt... nhưng thực chất vẫn là dạy kiến thức văn hóa. Trong khi đó, mô hình câu lạc bộ vốn được xây dựng nhằm phát triển năng lực, kỹ năng cho học sinh.
“Hiện rất khó phân biệt giữa hoạt động câu lạc bộ và dạy thêm trá hình, trong khi quy định hiện hành chưa có hướng dẫn cụ thể đối với mô hình này”, Tiến sĩ Lê Đông Phương đánh giá.”