Trong bối cảnh sách giáo khoa giả, sách in lậu vẫn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện trên thị trường mỗi dịp đầu năm học mới, nhiều địa phương đã tăng cường các giải pháp phòng ngừa từ sớm nhằm bảo vệ quyền lợi của học sinh và phụ huynh.
Tại xã Hạ Lang (tỉnh Cao Bằng), Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hạ Lang đã chủ động chỉ đạo, phối hợp với các cơ sở giáo dục và cơ quan chức năng trên địa bàn để kịp thời ngăn ngừa, xử lý các trường hợp kinh doanh sách giả, sách lậu.
Chủ động từ sớm để ngăn sách giáo khoa giả trước khi năm học mới bắt đầu
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, bà Lục Thị Thu Trang - Phó Trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hạ Lang (tỉnh Cao Bằng) cho biết, để chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027, Ủy ban nhân dân xã đã chủ động xây dựng kế hoạch tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh, trong đó đặc biệt chú trọng phòng ngừa và ngăn chặn tình trạng sách giáo khoa giả, sách in lậu.
Ủy ban nhân dân xã cũng chỉ đạo các cơ sở giáo dục phối hợp với cơ quan chức năng rà soát nhu cầu sách giáo khoa, hướng dẫn phụ huynh mua sách tại những đơn vị phát hành uy tín, đồng thời tăng cường kiểm tra các cơ sở kinh doanh sách, văn phòng phẩm trên địa bàn.
Bên cạnh đó, địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh, nền tảng mạng xã hội và các cuộc họp thôn, xóm nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của sách giáo khoa giả đối với chất lượng giáo dục cũng như quyền lợi của học sinh.
"Tại xã Hạ Lang, công tác tuyên truyền được xác định là một trong những giải pháp quan trọng, được triển khai thường xuyên, liên tục. Địa phương đã chỉ đạo các trường học trên địa bàn lồng ghép nội dung tuyên truyền trong buổi sinh hoạt đầu tuần, họp phụ huynh và hoạt động ngoại khóa.
Đối với các hộ kinh doanh, địa phương phối hợp với cơ quan chức năng phổ biến quy định của pháp luật về xuất bản, phát hành xuất bản phẩm; trách nhiệm của cơ sở kinh doanh trong việc bảo đảm nguồn gốc, xuất xứ, xử lý đối với hành vi kinh doanh sách giả, sách lậu", bà Trang nhấn mạnh.
Học sinh Trường Trung học phổ thông Hạ Lang (tỉnh Cao Bằng) trong một buổi học. Ảnh website nhà trường.
Bà Trang chia sẻ thêm, Ủy ban nhân dân xã Hạ Lang luôn chủ động phối hợp với lực lượng quản lý thị trường, công an và các đơn vị liên quan trong việc trao đổi thông tin, nắm tình hình hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm trên địa bàn. Các lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật tại những cơ sở kinh doanh sách và văn phòng phẩm, tập trung vào nguồn gốc xuất xứ, hóa đơn chứng từ và chất lượng hàng hóa.
Thông qua công tác phối hợp, các hành vi vi phạm nếu bị phát hiện sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, góp phần bảo vệ quyền lợi của học sinh, phụ huynh cũng như tạo môi trường kinh doanh lành mạnh trên địa bàn.
Phụ huynh cần nhận diện đúng để không mua nhầm sách giáo khoa giả
Để hạn chế nguy cơ mua phải sách giáo khoa giả, bà Trang chỉ ra một số dấu hiệu và lưu ý quan trọng giúp phụ huynh, học sinh nhận diện, lựa chọn sách từ các nguồn phát hành đáng tin cậy.
Thứ nhất, phụ huynh nên ưu tiên lựa chọn sách tại nhà sách, cơ sở phát hành uy tín hoặc những đơn vị được nhà xuất bản ủy quyền.
Thứ hai, khi mua sách cần kiểm tra kỹ các thông tin và đặc điểm nhận diện của sản phẩm như chất lượng giấy in, độ sắc nét của chữ và hình ảnh, màu sắc, mã vạch, tem chống giả (nếu có) cũng như thông tin về nhà xuất bản, đơn vị phát hành được in trên sách.
Thứ ba, cần biết cách phân biệt giữa sách giả và sách thật. Thông thường, sách giả sẽ có chất lượng gia công thấp hơn sách thật như giấy in mỏng, màu giấy không đồng đều, chữ in bị nhòe hoặc mất nét, hình ảnh mờ, sai màu, trang sách bị thiếu, trùng lặp hoặc sắp xếp không đúng thứ tự.
Thứ tư, cần thận trọng với các loại sách được chào bán với giá quá thấp. Mức giá rẻ bất thường so với giá bìa hoặc giá niêm yết trên thị trường có thể là dấu hiệu của sách giả, sách in lậu hoặc sách không rõ nguồn gốc.
Việc sử dụng sách giáo khoa giả không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người học, mà còn gây khó khăn trong quá trình học tập của các em do nội dung sai lệch, thiếu trang hoặc chất lượng in ấn kém. Vì vậy, phụ huynh và học sinh cần nâng cao cảnh giác, chủ động tìm hiểu thông tin về nguồn gốc sản phẩm trước khi mua.
Trong trường hợp phát hiện hay nghi ngờ về hành vi kinh doanh, phát hành sách giáo khoa giả, người dân cần kịp thời phản ánh tới chính quyền địa phương, cơ quan quản lý thị trường, công an hoặc các cơ quan chức năng liên quan để kiểm tra, xử lý theo quy định.
Theo Phó Trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hạ Lang, trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân, phụ huynh và học sinh về tác hại của sách giáo khoa giả; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong công tác kiểm tra, giám sát thị trường.
Song song với đó, địa phương sẽ khuyến khích các cơ sở giáo dục, phụ huynh sử dụng các kênh phân phối chính thống, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong việc tra cứu, xác thực nguồn gốc xuất bản phẩm. Việc tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh từ người dân sẽ được thực hiện kịp thời nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn hiệu quả các hành vi kinh doanh, phát hành sách giáo khoa giả trên địa bàn.