Ngày 8/6, tại Trường Đại học Ubon Ratchathani Rajabhat (Vương quốc Thái Lan), đại diện các trường đại học và cao đẳng thuộc Mạng lưới Giáo dục Đại học Tiểu vùng sông Mê Kông đã tham gia lễ kí kết Biên bản ghi nhớ (MOU) về hợp tác nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Sự kiện quy tụ 17 cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng đến từ Thái Lan, Lào và Việt Nam, trong đó có 12 trường thuộc hệ thống đại học hoàng gia của Thái Lan – mạng lưới đại học công lập nổi bật với định hướng phục vụ cộng đồng và phát triển địa phương.
Phía Việt Nam có sự tham gia của Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Theo nội dung hợp tác, các trường sẽ tăng cường kết nối trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số giáo dục đại học; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; biến đổi khí hậu và phát triển bền vững; quản lý tài nguyên nước lưu vực sông Mê Kông; bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học; giáo dục xuyên biên giới; sức khỏe cộng đồng; bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững.
Đáng chú ý, các trường tham gia mạng lưới lần này tuy khác nhau về quy mô và thế mạnh đào tạo, nhưng đều có điểm chung là gắn bó chặt chẽ với cộng đồng địa phương, chú trọng đào tạo giáo viên, phát triển nguồn nhân lực vùng và thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng phục vụ xã hội.
Chính sự tương đồng ấy đã tạo nên nền tảng quan trọng cho mạng lưới hợp tác lần này, đó là cùng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững tiểu vùng sông Mê Kông trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên nước, chuyển đổi số, già hóa dân số và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
Một nội dung được các bên đặc biệt quan tâm là việc hình thành “Mekong University Research Network” – mạng lưới nghiên cứu đại học tiểu vùng Mê Kông theo hướng liên ngành và xuyên quốc gia.
Theo đó, các trường sẽ từng bước xây dựng nhóm nghiên cứu chung; đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh; công bố quốc tế đồng tác giả; chia sẻ cơ sở dữ liệu và nguồn lực nghiên cứu; phối hợp xây dựng các dự án quốc tế thông qua các chương trình như Erasmus+, Horizon Europe hay SEAMEO.
Trong mạng lưới này, mỗi trường có một lợi thế riêng, có trường mạnh về phát triển cộng đồng, có trường mạnh về giáo dục, có trường mạnh về nghiên cứu ứng dụng, có trường mạnh về công nghệ và chuyển đổi số.
Sự kết nối ấy được kì vọng sẽ tạo nên một hệ sinh thái học thuật mở, nơi tri thức không còn bị giới hạn trong từng quốc gia hay từng cơ sở đào tạo riêng lẻ.
Một điểm thú vị là phần lớn các trường trong mạng lưới đều nằm ở khu vực nội địa, trong khi Đà Nẵng – nơi có Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng – lại là không gian biển duy nhất trong mạng lưới hiện nay. Điều này mở ra khả năng kết nối các hướng nghiên cứu từ hệ thống sông Mê Kông đến các vùng duyên hải, đặc biệt trong các lĩnh vực biến đổi khí hậu; an ninh nguồn nước; sinh kế cộng đồng; đa dạng sinh học; phát triển bền vững vùng ven biển và lưu vực.
Bên cạnh hợp tác nghiên cứu, nhiều ý tưởng mới cũng được trao đổi như tổ chức diễn đàn học thuật Mekong; trường hè quốc tế cho sinh viên và giảng viên; diễn đàn AI và chuyển đổi số trong giáo dục; các chương trình kết nối văn hóa và cộng đồng trong khu vực.
Trong bối cảnh giáo dục đại học đang thay đổi mạnh mẽ bởi công nghệ, trí tuệ nhân tạo và yêu cầu phát triển bền vững, những mạng lưới hợp tác khu vực như vậy không chỉ giúp các trường nâng cao năng lực nghiên cứu, mà còn góp phần hình thành không gian tri thức chung của ASEAN.
Xa hơn, nếu được vận hành thực chất và có chiến lược dài hạn, mạng lưới này có thể trở thành một liên minh hợp tác học thuật của tiểu vùng Mê Kông – nơi các trường đại học cùng chia sẻ trách nhiệm trước những vấn đề phát triển chung của khu vực, đồng thời cùng tạo ra những giá trị mới cho cộng đồng và cho tương lai của giáo dục đại học Đông Nam Á.