Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ với sự phát triển của xe điện, xe thông minh, công nghệ tự lái và các giải pháp kết nối, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực Công nghệ kỹ thuật ô tô ngày càng gia tăng. Đây là ngành học đào tạo kỹ sư có kiến thức và kỹ năng về thiết kế, chế tạo, lắp ráp, chẩn đoán, bảo dưỡng, sửa chữa và kiểm định ô tô, đồng thời có khả năng tiếp cận, làm chủ các công nghệ mới.
Với sự mở rộng đầu tư của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước vào lĩnh vực sản xuất, lắp ráp ô tô và công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam, ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô được đánh giá là một trong những ngành có nhiều triển vọng việc làm trong những năm tới.
Nhu cầu nhân lực tăng, chương trình học bám sát thực tiễn
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Đào Đức Thụ - Trưởng khoa Khoa Cơ khí - Ô tô, Trường Đại học Thành Đông cho biết, điểm nổi bật trong chương trình đào tạo ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô của nhà trường là định hướng ứng dụng, chú trọng gắn kết chặt chẽ giữa kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành. Theo đó, sinh viên được bố trí thời lượng thực hành lớn, thường xuyên học tập tại xưởng, phòng thí nghiệm, phòng thực hành và trực tiếp thao tác trên các mô hình, thiết bị cũng như phương tiện thực tế.
“Một trong những lợi thế của sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô là có nhiều cơ hội tiếp cận các chương trình học bổng, đặc biệt là học bổng do doanh nghiệp đối tác tài trợ và học bổng khuyến khích học tập của Khoa Cơ khí - Ô tô. Không chỉ hỗ trợ về mặt tài chính, các học bổng này còn là nguồn động viên, ghi nhận những nỗ lực trong học tập, rèn luyện và phát triển chuyên môn của sinh viên.
Bên cạnh việc học tập trên giảng đường, sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô còn được khuyến khích phát huy năng lực thông qua các cuộc thi tay nghề, sân chơi sáng tạo kỹ thuật và hoạt động nghiên cứu khoa học. Đây là cơ hội để người học rèn luyện kỹ năng thực hành, tư duy đổi mới sáng tạo.
Những cá nhân, tập thể đạt thành tích xuất sắc đều được nhà trường và khoa ghi nhận, khen thưởng, qua đó tạo thêm động lực để tiếp tục học tập, nghiên cứu và phát triển chuyên môn”, Tiến sĩ Đào Đức Thụ cho hay.
Đáng chú ý, theo Tiến sĩ Đào Đức Thụ, cơ hội việc làm của sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô hiện nay rất rộng mở nhờ nhu cầu nhân lực chất lượng cao từ các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, bảo dưỡng và kinh doanh ô tô ngày càng tăng. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc tại các doanh nghiệp, gara, trung tâm dịch vụ kỹ thuật hoặc các hãng xe trong nước. Bên cạnh đó, nhà trường còn triển khai các chương trình hợp tác quốc tế, mở ra cơ hội làm việc tại Nhật Bản và Hàn Quốc theo đúng chuyên ngành đào tạo.
Đặc biệt, với chương trình hợp tác đưa sinh viên sang Nhật Bản làm việc theo chuyên ngành, chi phí tham gia khoảng 15 triệu đồng/sinh viên. Để chuẩn bị cho lộ trình này, ngay từ năm nhất, sinh viên được học tiếng Nhật miễn phí, qua đó nâng cao năng lực ngoại ngữ và tăng khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế.
Ngoài ra, trong thời gian thực tập tại doanh nghiệp, nhiều sinh viên còn được đơn vị tiếp nhận hỗ trợ một phần chi phí sinh hoạt hoặc phụ cấp thực tập. Điều này không chỉ góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn tạo điều kiện để sinh viên sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao cơ hội được tuyển dụng sau khi tốt nghiệp.
Đồng thời, để đáp ứng chương trình đào tạo và đảm bảo chất lượng giảng dạy cho sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô, nhà trường luôn đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng, phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên theo định hướng gắn liền với thực tiễn doanh nghiệp.
“Khoa Cơ khí - Ô tô hiện quy tụ đội ngũ giảng viên cơ hữu có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu. Bên cạnh đó, Khoa còn mời nhiều chuyên gia kỹ thuật, giám đốc dịch vụ, cán bộ quản lý đến từ các hãng ô tô và doanh nghiệp trong lĩnh vực ô tô trực tiếp tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành và chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp. Sự kết hợp giữa đội ngũ giảng viên của nhà trường và các chuyên gia từ doanh nghiệp giúp sinh viên vừa được trang bị nền tảng kiến thức chuyên sâu, vừa tiếp cận những yêu cầu, quy trình và kỹ năng làm việc trong môi trường sản xuất, dịch vụ ô tô hiện đại.
Nhà trường cũng thường xuyên phối hợp với các doanh nghiệp, hãng xe tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo chuyên đề và mời chuyên gia đến trao đổi về những xu hướng công nghệ mới của ngành. Việc liên tục cập nhật các công nghệ mới không chỉ giúp chương trình đào tạo bám sát nhu cầu của thị trường lao động mà còn tạo điều kiện để sinh viên sớm làm quen với những xu hướng phát triển của ngành công nghiệp ô tô trong nước và thế giới”, Tiến sĩ Đào Đức Thụ chia sẻ.
Không chỉ tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong hoạt động đào tạo, Khoa Cơ khí - Ô tô còn chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên thông qua việc cử giảng viên tham gia thực tế tại các hãng xe, nhà máy sản xuất và doanh nghiệp dịch vụ ô tô. Quá trình này giúp giảng viên cập nhật những công nghệ mới, quy trình sản xuất, bảo dưỡng và sửa chữa hiện đại, đồng thời nắm bắt kịp thời các yêu cầu kỹ thuật cũng như nhu cầu nhân lực của thị trường để bổ sung, điều chỉnh nội dung giảng dạy phù hợp.
Theo Tiến sĩ Đào Đức Thụ, với định hướng đào tạo gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp, chương trình đào tạo ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô luôn được cập nhật theo xu hướng phát triển của ngành và yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Nhờ đó, sinh viên được học tập trong môi trường hiện đại, có nhiều cơ hội trải nghiệm thực tế, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu công việc ngay sau khi tốt nghiệp.
Mạng lưới doanh nghiệp rộng, tạo lợi thế cạnh tranh cho sinh viên
Về tỉ lệ người học, Tiến sĩ Đào Đức Thụ cho biết, Công nghệ kỹ thuật ô tô là ngành học có tính đặc thù khi kết hợp giữa kiến thức kỹ thuật, công nghệ và thực hành nghề nghiệp. Do công việc thường gắn với hoạt động lắp ráp, bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành các hệ thống kỹ thuật nên hiện nay số lượng nam sinh theo học vẫn chiếm ưu thế.
Tuy nhiên, theo thầy Thụ, đây không phải là ngành học giới hạn về giới tính. Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ ô tô hiện đại, đặc biệt là ô tô điện, xe thông minh và các hệ thống điều khiển điện - điện tử, cơ hội nghề nghiệp trong ngành ngày càng đa dạng. Nữ sinh có đam mê với công nghệ và lĩnh vực ô tô hoàn toàn có thể theo học và phát triển ở nhiều vị trí như cố vấn dịch vụ, chẩn đoán điện - điện tử ô tô, quản lý kỹ thuật, quản lý vận hành, chăm sóc khách hàng hoặc các công việc liên quan đến nghiên cứu, phát triển sản phẩm.
Trong năm học 2025-2026, 100% sinh viên trúng tuyển ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô của Trường Đại học Thành Đông là nam giới. Theo Tiến sĩ Đào Đức Thụ, điều này phản ánh xu hướng lựa chọn ngành nghề của thí sinh hơn là đặc thù của ngành. Cùng với sự phát triển của ô tô điện, xe thông minh và tự động hóa, có thể ngành sẽ ngày càng thu hút nhiều nữ sinh theo học trong thời gian tới.
Đánh giá về triển vọng của ngành, Tiến sĩ Đào Đức Thụ cho rằng, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với sự mở rộng đầu tư của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Việc các nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô quy mô lớn như VinFast, Hyundai Thành Công Việt Hưng hay liên doanh Geleximco được đầu tư và đi vào hoạt động đã và đang tạo ra nhu cầu lớn về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, mở ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau trong chuỗi giá trị của ngành ô tô. Người học có thể làm việc tại các nhà máy sản xuất, lắp ráp với vai trò kỹ sư vận hành, kỹ sư sản xuất, kỹ sư kiểm định chất lượng; hoặc làm việc tại các đại lý, trung tâm dịch vụ, gara sửa chữa, bảo dưỡng, chăm sóc ô tô của các hãng xe. Bên cạnh đó, với nền tảng kiến thức và kỹ năng được trang bị, sinh viên cũng có thể khởi nghiệp bằng việc xây dựng gara sửa chữa, trung tâm chăm sóc xe hoặc phát triển các mô hình kinh doanh, dịch vụ trong lĩnh vực ô tô.
Tuy nhiên, để tận dụng tốt những cơ hội nghề nghiệp này, theo Tiến sĩ Đào Đức Thụ, sinh viên cần chủ động trang bị những năng lực vượt ra ngoài kiến thức chuyên môn. Trong đó, ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh là lợi thế quan trọng khi làm việc tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc tham gia thị trường lao động quốc tế. Đồng thời, các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và tác phong làm việc chuyên nghiệp cũng là những yếu tố được doanh nghiệp đánh giá cao.
Đặc biệt, trong bối cảnh ngành ô tô đang chuyển dịch mạnh sang xe điện, xe thông minh và ứng dụng công nghệ số, sinh viên cần chủ động cập nhật kiến thức về các hệ thống điện - điện tử trên ô tô, công nghệ pin, phần mềm chẩn đoán và các xu hướng công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh những thuận lợi, nhà trường cũng đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt trong việc duy trì sự gắn kết với doanh nghiệp và liên tục cập nhật chương trình đào tạo theo sự phát triển của ngành.
Một trong những lợi thế nổi bật của Khoa là mạng lưới hợp tác doanh nghiệp rộng khắp với hơn 40 đối tác hoạt động trong lĩnh vực ô tô, từ các hãng xe, nhà máy sản xuất - lắp ráp đến showroom, trung tâm dịch vụ và các gara quy mô lớn. Mạng lưới này tạo điều kiện để sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm, đồng thời giúp nhà trường nắm bắt nhu cầu nhân lực và những yêu cầu mới của doanh nghiệp để điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Đào Đức Thụ cũng thẳng thắn nhìn nhận, tốc độ phát triển nhanh của ngành công nghiệp ô tô, đặc biệt là xu hướng chuyển dịch sang ô tô điện, xe thông minh và các công nghệ chẩn đoán hiện đại, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với các cơ sở đào tạo. Điều này đòi hỏi chương trình đào tạo, hệ thống trang thiết bị thực hành và năng lực của đội ngũ giảng viên phải được cập nhật thường xuyên để theo kịp sự thay đổi của công nghệ.
Bên cạnh đó, yêu cầu tuyển dụng của mỗi doanh nghiệp cũng có những khác biệt nhất định, khiến việc hài hòa giữa mục tiêu đào tạo của nhà trường và nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động luôn cần được rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện.
Đánh giá về cơ hội thực tập và cơ hội việc làm của ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô, em Bùi Thanh Phong - sinh viên Khoa Cơ khí - Ô tô, Trường Đại học Thành Đông hiện đang thực tập tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Toàn Thắng - Hyundai Hải Dương cho biết: “Những kiến thức được trang bị tại trường có tính ứng dụng cao và bám sát yêu cầu thực tiễn của ngành. Đặc biệt, các học phần liên quan đến chẩn đoán, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa ô tô đã giúp em có nền tảng chuyên môn vững vàng khi tiếp cận công việc thực tế.
Khi bắt đầu làm việc tại doanh nghiệp, em không mất quá nhiều thời gian để thích nghi. Đơn vị chủ yếu hướng dẫn thêm về quy trình làm việc, tiêu chuẩn dịch vụ và những công nghệ đặc thù của từng hãng xe, không phải đào tạo lại kiến thức chuyên môn từ đầu. Theo em, đây là một lợi thế rất lớn của sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô tại Trường Đại học Thành Đông, giúp chúng em tự tin và nhanh chóng đáp ứng yêu cầu công việc.
Ngoài ra, môi trường học tập tại trường cũng giúp em phát triển nhiều kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, xử lý tình huống và tư duy giải quyết vấn đề. Trong ngành kỹ thuật, đây là những yếu tố rất quan trọng vì công việc thực tế luôn đòi hỏi sự phối hợp và khả năng thích nghi cao.
Đặc biệt, các học phần thực hành mang lại cho em rất nhiều giá trị. Thông qua việc trực tiếp thao tác trên xe, xử lý các lỗi kỹ thuật và làm việc theo nhóm tại xưởng, em dần hình thành tác phong làm việc chuyên nghiệp, cẩn thận và chính xác hơn”.
Còn theo em Nguyễn Văn Tiến - Sinh viên Khoa Cơ khí - Ô tô, Trường Đại học Thành Đông, điểm nổi bật nhất của ngành Công nghệ kỹ thuật ô tô tại nhà trường là sự cân đối hài hòa giữa đào tạo lý thuyết và thực hành. Ngay từ những năm học đầu tiên, sinh viên được trang bị hệ thống kiến thức nền tảng về cấu tạo ô tô, nguyên lý hoạt động của động cơ, hệ thống điện - điện tử, truyền động, phanh, lái và các hệ thống kỹ thuật khác. Theo em Tiến, đây là nền tảng quan trọng giúp người học hiểu bản chất kỹ thuật của phương tiện, từ đó dễ dàng tiếp cận các nội dung chuyên sâu và vận dụng hiệu quả vào thực tiễn nghề nghiệp.
Ngoài ra, một trong những điểm mạnh của chương trình đào tạo là định hướng gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Trong suốt quá trình học, sinh viên có nhiều cơ hội tham quan, kiến tập và thực tập tại các đại lý, gara, nhà máy sản xuất và doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực ô tô. Những trải nghiệm thực tế này giúp người học không chỉ củng cố kiến thức chuyên môn mà còn sớm làm quen với quy trình làm việc, tác phong nghề nghiệp và môi trường doanh nghiệp. Nhờ đó, khi tốt nghiệp, sinh viên có thể nhanh chóng thích nghi với công việc và đáp ứng tốt yêu cầu của nhà tuyển dụng.