Khoản 3, Điều 120 Luật Khám bệnh, chữa bệnh (ngày 09/01/2023) quy định, Hội đồng Y khoa Quốc gia thực hiện nhiệm vụ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
Theo lộ trình, kỳ thi kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh sẽ tổ chức từ ngày 1/1/2027 đối với chức danh bác sĩ; Từ ngày 01/01/2028 đối với các chức danh y sỹ, điều dưỡng, hộ sinh; Từ ngày 01/01/2029 đối với các chức danh kỹ thuật y, dinh dưỡng lâm sàng, cấp cứu viên ngoại viện và tâm lý lâm sàng.
Theo Điều 9, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP ngày 30/12/2023 Quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định, nội dung kiểm tra được xây dựng trên cơ sở chuẩn năng lực nghề nghiệp của từng chức danh, với bộ công cụ đánh giá thống nhất do Hội đồng Y khoa Quốc gia chủ trì tổ chức.
Thời gian qua, cơ sở đào tạo y khoa đã khẩn trương rà soát chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy và tăng cường thực hành, nhằm trang bị cho sinh viên đầy đủ năng lực nhằm đáp ứng yêu cầu của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
Yêu cầu tất yếu để chuẩn hóa chất lượng bác sĩ
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Tiến – Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Y Dược Thái Bình chia sẻ, việc tổ chức kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh là yêu cầu tất yếu trong quá trình chuẩn hóa chất lượng nguồn nhân lực y tế, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo các ngành thuộc khối sức khỏe, trước hết là đối với chức danh bác sĩ.
“Trước khi có kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, việc nhìn nhận chất lượng nguồn nhân lực y tế chủ yếu dựa trên uy tín của từng cơ sở đào tạo, chưa có một thước đo thống nhất để đánh giá.
Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh được tổ chức sẽ tạo ra một chuẩn chung về năng lực hành nghề. Đồng thời, là cơ sở để xã hội có thêm căn cứ đánh giá chất lượng nguồn nhân lực y tế được đào tạo tại các cơ sở giáo dục", thầy Tiến chia sẻ.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Khải - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Hải Phòng nhận định, việc tổ chức kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hiện nay, phù hợp với chủ trương chuẩn hóa chất lượng nguồn nhân lực y tế và thông lệ quốc tế.
Trong khoảng 5-7 năm trở lại đây, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã liên tục đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo. Đồng thời, triển khai kiểm định chất lượng giáo dục theo tiêu chuẩn trong nước và xúc tiến kiểm định chất lượng giáo dục theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao chất lượng đào tạo y theo xu hướng hội nhập.
Tuy nhiên, theo thầy Khải, nỗ lực đổi mới của từng cơ sở đào tạo vẫn chưa đủ, bởi hiện nay cả nước có nhiều trường đào tạo khối ngành sức khỏe với điều kiện và chất lượng chưa đồng đều. Do đó, cần có một kỳ kiểm tra thống nhất để đánh giá năng lực người học trước khi được cấp giấy phép hành nghề.
Cùng chia sẻ, hiệu trưởng của một trường đại học đào tạo y tại Hà Nội cho rằng, nghị quyết của Trung ương cũng như định hướng của ngành đều xác định y khoa là lĩnh vực đào tạo đặc thù, bởi sản phẩm đào tạo của khối ngành này gắn trực tiếp với sức khỏe và tính mạng con người. Chính vì vậy, từ khâu tuyển sinh, xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo đến kiểm soát chất lượng đầu ra đều phải được thực hiện với yêu cầu rất cao.
"Chất lượng đào tạo giữa các cơ sở có thể khác nhau, nhưng khi tham gia cùng một kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, mọi thí sinh đều được đánh giá trên cùng một chuẩn. Từ đó, tạo cơ sở quan trọng để kiểm soát chất lượng đội ngũ bác sĩ trước khi họ tham gia hệ thống khám, chữa bệnh.
Việc công bố cấu trúc đề thi, số lượng câu hỏi hay đề thi minh họa phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện ngân hàng câu hỏi. Sau khi ngân hàng câu hỏi được xây dựng, cần tổ chức đánh giá thử, phân tích độ khó, khả năng phân hóa và hiệu chỉnh từng câu hỏi trước khi đưa vào sử dụng chính thức. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng để bảo đảm tính khoa học, khách quan và độ tin cậy của kỳ kiểm tra", vị hiệu trưởng chia sẻ.
So với cơ chế cấp giấy phép hành nghề hiện nay, vị này cho rằng kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh sẽ tạo ra một mặt bằng đánh giá chung đối với tất cả người học, bất kể tốt nghiệp từ cơ sở đào tạo công lập hay tư thục. Trong khi đó, cơ chế cấp giấy phép hành nghề hiện hành chưa phản ánh đầy đủ chất lượng chung của nguồn nhân lực được đào tạo từ nhiều cơ sở khác nhau. Do đó, kỳ kiểm tra sẽ góp phần bảo đảm sự công bằng trong đánh giá năng lực, đồng thời giúp cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng nguồn nhân lực y tế trên phạm vi toàn quốc.
Cơ sở đào tạo y khoa tăng tốc chuẩn bị
Để đáp ứng yêu cầu của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe đã và đang tích cực rà soát, cập nhật chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra, tăng cường rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên, từng bước nâng cao chất lượng đào tạo.
Tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Tiến cho biết, nhà trường đã chủ động triển khai công tác chuẩn bị từ nhiều năm trước.
“Toàn bộ chương trình đào tạo được điều chỉnh theo chuẩn đầu ra và định hướng của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Đồng thời, nhà trường đặc biệt chú trọng đào tạo thực hành, bảo đảm sinh viên được học lâm sàng tại các bệnh viện theo đúng yêu cầu đối với đào tạo nhân lực y tế”, thầy Tiến chia sẻ.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng chủ động chuẩn bị để sinh viên làm quen với phương thức thi trên máy tính. Trong vài năm gần đây, các học phần đều được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm khách quan. Ngân hàng câu hỏi được rà soát, cập nhật thường xuyên nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình đổi mới đánh giá.
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Khải, sau khi chuẩn đầu ra được ban hành, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã xây dựng và cập nhật chương trình đào tạo theo chuẩn năng lực của từng học phần. Chương trình đào tạo được rà soát hằng năm, có những điều chỉnh lớn theo chu kỳ khoảng hai năm và được đánh giá, cập nhật toàn diện sau mỗi 5 năm, nhằm bảo đảm luôn theo kịp xu hướng phát triển của y học thế giới.
Nhà trường còn tích cực tham gia ngay từ những giai đoạn đầu cùng Hội đồng Y khoa Quốc gia trong quá trình xây dựng kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Các giảng viên, chuyên gia của nhà trường được cử tham gia biên soạn ngân hàng câu hỏi, xây dựng nội dung và bộ công cụ đánh giá trên cơ sở chuẩn đầu ra và chuẩn năng lực đã được ban hành.
Tránh gây xáo trộn, khó khăn cho hệ thống y tế và người học
Bên cạnh công tác chuẩn bị về chương trình đào tạo, việc lựa chọn địa điểm tổ chức kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh cũng đang nhận được sự quan tâm của nhiều cơ sở đào tạo y khoa.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Khải, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã đầu tư hệ thống khoảng 300 máy tính kết nối máy chủ, đáp ứng yêu cầu về bảo mật đề thi và sẵn sàng tham gia hỗ trợ nếu được Hội đồng Y khoa Quốc gia lựa chọn là địa điểm tổ chức kỳ kiểm tra.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Tiến cho biết, Trường Đại học Y Dược Thái Bình hiện có hệ thống máy tính phục vụ thi, đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, phòng thi và trang thiết bị. Với hạ tầng hiện có, nhà trường hoàn toàn đủ điều kiện để tổ chức Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh nếu được Hội đồng Y khoa Quốc gia giao nhiệm vụ.
“Kỳ thi nào cũng sẽ có những thí sinh đạt yêu cầu ngay từ lần đầu và có những trường hợp cần thêm thời gian để hoàn thành. Tuy nhiên, nếu các cơ sở đào tạo chuẩn bị bài bản, người học chủ động học tập, rèn luyện thì hoàn toàn có thể đáp ứng yêu cầu của kỳ kiểm tra. Nhà trường cũng đã định hướng, phổ biến thông tin về kỳ kiểm tra cho sinh viên từ sớm để các em chủ động xây dựng kế hoạch học tập và ôn luyện”, thầy Tiến chia sẻ.
Cũng theo thầy Tiến, các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe cần tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm chuẩn đầu ra, đáp ứng yêu cầu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Đối với sinh viên, việc chủ động trau dồi kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và tinh thần tự học sẽ là yếu tố quan trọng giúp các em tự tin bước vào kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tới đây.
Chia sẻ thêm, vị hiệu trưởng trường đại học đào tạo y ở Hà Nội bày tỏ mong muốn, kỳ kiểm tra được tổ chức đúng lộ trình, đặc biệt đối với các bác sĩ tốt nghiệp năm 2026. Bởi, nếu kỳ kiểm tra chậm triển khai, người học dù đã hoàn thành chương trình đào tạo và thời gian thực hành vẫn phải chờ được dự thi mới có thể được cấp giấy phép hành nghề sẽ ảnh hưởng đến việc bổ sung nguồn nhân lực cho hệ thống khám, chữa bệnh. Do đó, việc triển khai đúng tiến độ, đồng thời tiếp tục hoàn thiện quy trình trong quá trình tổ chức là phương án phù hợp.
Bên cạnh đó, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Hải Phòng cho rằng chất lượng ngân hàng câu hỏi là yếu tố quyết định thành công của kỳ kiểm tra. Chính vì thế, ngân hàng câu hỏi cần có độ bao phủ kiến thức rộng, bảo đảm tính khoa học và khả năng phân hóa hợp lý, đánh giá được năng lực.
“Nếu đề thi quá khó dẫn đến tỷ lệ thí sinh không đạt cao sẽ tạo áp lực và dư luận không tích cực. Và ngược lại, nếu tỷ lệ đạt quá lớn thì mục tiêu đánh giá, sàng lọc năng lực hành nghề sẽ khó được bảo đảm. Do vậy, đây cũng chính là thách thức đối với đội ngũ chuyên gia làm đề thi.
Mục tiêu cao nhất là xây dựng đội ngũ bác sĩ có đủ năng lực chuyên môn để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Do vậy, mọi khâu của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, triển khai thận trọng, vừa tổ chức vừa hoàn thiện, bảo đảm kiểm soát chất lượng nhưng không gây xáo trộn hoặc tạo thêm khó khăn cho hệ thống y tế và người học", thầy Khải mong muốn.