Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh sẽ được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2027, áp dụng trước hết đối với 4 nhóm chức danh gồm: bác sĩ đa khoa, bác sĩ y học dự phòng, bác sĩ y học cổ truyền và bác sĩ răng hàm mặt [1].
Sau đó, từ ngày 01/01/2028 áp dụng đối với các chức danh y sỹ, điều dưỡng, hộ sinh; từ ngày 01/01/2029 áp dụng đối với các chức danh kỹ thuật y, dinh dưỡng lâm sàng, cấp cứu viên ngoại viện và tâm lý lâm sàng.
Theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, người học đủ điều kiện tham dự kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh sau khi hoàn thành chương trình đào tạo đại học và thực hành bắt buộc 12 tháng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Cụ thể, sau khi hoàn thành 6 năm đào tạo, sinh viên y khoa phải tiếp tục thực hành 12 tháng tại cơ sở y tế và được cấp giấy chứng nhận hoàn thành thực hành. Đây là điều kiện bắt buộc để đăng ký tham dự kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
Nội dung kiểm tra được xây dựng theo định hướng đánh giá toàn diện năng lực hành nghề của người dự thi, từ kiến thức chuyên môn cho đến khả năng tư duy lâm sàng, xử lý tình huống thực tế và đưa ra quyết định trong quá trình khám, chữa bệnh.
Cơ sở đào tạo cho rằng, kỳ kiểm tra sẽ giúp chuyển biến từ mô hình đào tạo thiên về truyền đạt kiến thức sang đào tạo và đánh giá theo năng lực thực hành, góp phần đánh giá thống nhất, khách quan đối với người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh trên phạm vi cả nước.
Thêm căn cứ để trường y hoàn thiện chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Võ Trọng Tuân - Trưởng khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Trưởng Tiểu ban Y học cổ truyền cho rằng, việc tổ chức kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh từ năm 2027 đối với chức danh bác sĩ là một bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa chất lượng nguồn nhân lực y tế. Đồng thời, góp phần khẳng định vị thế của y học Việt Nam trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế.
Bác sĩ y học cổ truyền là một trong những vị trí tham gia kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh từ năm 2027. Những năm gần đây, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế cùng các đơn vị chuyên môn, hệ thống đào tạo và hành nghề y đang từng bước đổi mới theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Đối với lĩnh vực y học cổ truyền, Tiểu ban Y học cổ truyền đang nỗ lực xây dựng, chuẩn bị triển khai kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với bác sĩ y học cổ truyền, dự kiến tổ chức vào tháng 12/2027.
Để chuẩn bị cho kỳ kiểm tra, thầy Tuân cho biết, Tiểu ban đã xây dựng các tiêu chí đánh giá trên cơ sở chuẩn năng lực và chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo. Từ đó, xác định những năng lực cốt lõi mà một bác sĩ y học cổ truyền cần có khi hành nghề lâm sàng, làm căn cứ thiết kế nội dung đánh giá, bảo đảm phản ánh đúng năng lực thực tế của người dự thi và đáp ứng yêu cầu của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh từ năm 2027.
Cũng theo thầy Tuân, việc kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám chữa bệnh trước khi đề nghị cấp giấy phép hành nghề cũng là cơ sở để nhìn nhận một cách khách quan chất lượng đội ngũ bác sĩ và nguồn nhân lực y tế của Việt Nam.
"Muốn đánh giá được vai trò, vị thế của y học Việt Nam thì trước hết phải xác định được năng lực của đội ngũ bác sĩ nói riêng và nhân lực y tế nói chung đang ở đâu so với các nước trên thế giới", thầy Tuân chia sẻ.
Khẳng định ý nghĩa của kỳ kiểm tra, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Viết Nho, Hiệu trưởng Trường Y - Dược, Đại học Đà Nẵng chia sẻ, về bản chất, giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh được cấp sau khi vượt qua kỳ kiểm tra không khác nhiều với chứng chỉ hành nghề về mục tiêu cho phép bác sĩ được hành nghề. Nhưng điểm khác biệt nằm ở phương thức quản lý khi việc cấp giấy phép được gắn với một kỳ đánh giá năng lực thống nhất trên toàn quốc, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Việc kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh là bước chuyển quan trọng trong công tác đào tạo và cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Dù việc triển khai lần đầu sẽ đặt ra nhiều thách thức cho cả cơ sở đào tạo và người học, nhưng đây là yêu cầu cần thiết nhằm hình thành một chuẩn năng lực thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
“Kỳ kiểm tra được kỳ vọng sẽ tạo ra một mặt bằng chất lượng đối với đội ngũ bác sĩ. Người hành nghề phải đạt chuẩn năng lực quốc gia mới đủ điều kiện được cấp giấy phép hành nghề. Kỳ kiểm tra cũng sẽ cho thấy, dù được đào tạo ở cơ sở nào thì bác sĩ cũng phải đáp ứng cùng một chuẩn năng lực mới được phép hành nghề”, thầy Nho chia sẻ.
Đồng tình với những chia sẻ trên, Tiến sĩ Phạm Văn Tân - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội cho rằng, về cơ bản, các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe hiện nay đều xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra. Tuy nhiên, yếu tố quyết định chất lượng của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh lại nằm ở việc xây dựng ngân hàng câu hỏi đủ chuẩn để đánh giá đúng năng lực của người dự thi.
Các cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe vẫn đang chờ định hướng cụ thể về cách thức xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi nhằm bảo đảm phù hợp với từng đối tượng, đồng thời đáp ứng yêu cầu của kỳ kiểm tra quốc gia.
"Kết quả của kỳ kiểm tra là căn cứ để cấp giấy phép hành nghề cho người học sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Do đó, các trường đặc biệt quan tâm đến chất lượng ngân hàng câu hỏi, bởi đây là yếu tố quyết định mức độ khách quan và độ tin cậy của quá trình đánh giá năng lực", thầy Tân chia sẻ.
Bên cạnh đó, ý nghĩa lớn của kỳ kiểm tra là cung cấp thêm dữ liệu và căn cứ thực tiễn để các cơ sở đào tạo rà soát, hoàn thiện chương trình đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra, đánh giá người học theo hướng bám sát năng lực hành nghề.
Bộ câu hỏi cần xây dựng trên một chuẩn năng lực thống nhất toàn quốc
Trước kỳ kiểm tra, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Võ Trọng Tuân cho hay, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và Khoa Y học cổ truyền nói riêng đã chủ động chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi này từ nhiều năm trước, nhằm đáp ứng yêu cầu đánh giá năng lực.
Cụ thể, trong khoảng 5-10 năm qua, nhà trường và Khoa đã đẩy mạnh học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đối sánh chương trình đào tạo với các cơ sở đào tạo uy tín và triển khai kiểm định chất lượng giáo dục đối với chương trình đào tạo ngành y dược.
Từ đó, tạo nền tảng quan trọng để sinh viên đáp ứng các yêu cầu của kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề cũng như yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn khám, chữa bệnh.
Trong khi đó, tại Trường Y - Dược, Đại học Đà Nẵng, theo thầy Nho, việc hình thành chuẩn năng lực quốc gia sẽ tạo động lực để trường rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng bám sát chuẩn đầu ra và từng bước nâng cao chất lượng. Cụ thể, thực hiện tự chủ đại học, mỗi cơ sở đào tạo có những cách tiếp cận và chuẩn học thuật khác nhau, trong khi hệ thống chuẩn chung chưa được quy định đầy đủ trong pháp luật. Khi kỳ kiểm tra quốc gia được triển khai, các trường sẽ phải phát triển chương trình đào tạo theo chuẩn thống nhất, hướng tới mục tiêu giúp sinh viên đạt chuẩn năng lực hành nghề ngay từ khi còn trên giảng đường.
Cũng vì vậy, chương trình đào tạo y khoa của nhà trường sẽ tiếp tục được cập nhật để phù hợp với yêu cầu mới. Bên cạnh việc đổi mới nội dung giảng dạy, hệ thống kiểm tra, đánh giá trong nhà trường cũng phải chuyển mạnh từ đánh giá kiến thức sang đánh giá năng lực. Những bộ câu hỏi được sử dụng trước đây có thể chưa phản ánh đầy đủ năng lực hành nghề, nên cần được điều chỉnh theo hướng chuẩn hóa.
“Đối với khóa sinh viên dự kiến tốt nghiệp năm 2026, thời gian chuẩn bị cho kỳ kiểm tra đầu tiên tương đối ngắn. Nhà trường đã chủ động phổ biến các quy định mới tới người học.
Nhà trường cũng đã cử giảng viên tham gia các chương trình tập huấn về xây dựng câu hỏi đánh giá năng lực, nghiên cứu các nội dung lâm sàng cốt lõi do Hội đồng Y khoa Quốc gia định hướng. Trên cơ sở đó, trường từng bước xây dựng ngân hàng câu hỏi và tổ chức kiểm tra thử cho sinh viên.
Việc tổ chức kiểm tra thử giúp sinh viên làm quen với phương thức kiểm tra, nhận diện những nội dung còn hạn chế để tiếp tục ôn tập sau khi tốt nghiệp. Và để sau thời gian thực hành 12 tháng theo quy định, người học sẽ có tâm thế vững vàng hơn khi tham dự kỳ kiểm tra chính thức”, thầy Nho chia sẻ.
Song, thầy Nho cho rằng việc xây dựng bộ đề thi chuẩn hóa là thách thức lớn nhất trong giai đoạn đầu triển khai.
Đề thi phải bảo đảm đánh giá đúng năng lực hành nghề, đồng thời phù hợp với mặt bằng đào tạo trên phạm vi cả nước để sinh viên ở mọi vùng, miền đều có cơ hội tiếp cận và đáp ứng yêu cầu nếu được đào tạo đúng chuẩn.
Cùng đề xuất, Tiến sĩ Phạm Văn Tân mong rằng, kỳ kiểm tra được xây dựng trên cơ sở một chuẩn năng lực thống nhất trên phạm vi toàn quốc, đồng thời vẫn tính đến sự đa dạng về mô hình bệnh tật, điều kiện kinh tế - xã hội và đặc thù của từng địa phương.
Hệ thống câu hỏi cần được thiết kế với nhiều cấp độ và nấc thang đánh giá khác nhau để vừa bảo đảm chuẩn chung, vừa phản ánh được yêu cầu thực tiễn của hoạt động khám, chữa bệnh ở các vùng, miền.
Bên cạnh đó, cần sớm công bố chuẩn năng lực và khung đánh giá để các cơ sở đào tạo có căn cứ hoàn thiện chương trình, thống nhất định hướng đào tạo.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://daibieunhandan.vn/ky-kiem-tra-danh-gia-nang-luc-hanh-nghe-bac-si-co-che-danh-gia-cong-bang-voi-tat-ca-sinh-vien-y-khoa-10410703.html