Trong quá trình chuyển đổi số giáo dục, số hóa tài liệu không chỉ đơn thuần là đưa nội dung lên môi trường trực tuyến, mà còn tái định hình phương pháp dạy học.
Nắm bắt xu hướng đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã phát triển nhiều giải pháp và công cụ số, trong đó có sách giáo khoa điện tử nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc nâng cao chất lượng bài giảng, đáp ứng yêu cầu đổi mới của nền giáo dục hiện đại.
Trợ thủ đắc lực của giáo viên trong hoạt động giảng dạy, giúp học sinh học tập thuận tiện
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thảo Linh - giáo viên môn tiếng Anh, Trường Trung học phổ thông Nguyễn Văn Trỗi (Hà Nội) cho rằng, sách giáo khoa điện tử không chỉ là công cụ thúc đẩy chuyển đổi số, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại mà còn góp phần đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, từ đó phát triển khung năng lực số cho người học.
Cô Linh cho biết, hiện cô đang sử dụng sách giáo khoa điện tử trên nền tảng Hoclieu.vn do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Giáo dục Hà Nội - đơn vị thành viên của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát triển. Qua quá trình soạn bài và dạy học thông qua nền tảng Hoclieu.vn nữ giáo viên nhận thấy đây là một trong những hệ thống hỗ trợ tích cực và hiệu quả cho cả giáo viên và học sinh.
Hệ thống không chỉ cung cấp học liệu số, kế hoạch bài dạy mà còn tích hợp kho tài liệu phong phú, giúp giáo viên dễ dàng tham khảo để nắm vững mục tiêu bài học cũng như có thêm gợi ý tổ chức hoạt động khi soạn giáo án.
Về phía học sinh, nền tảng mang lại cơ hội tiếp cận sách giáo khoa điện tử cùng kho học liệu chính thống miễn phí. Các em có thể chủ động ôn tập, luyện tập mọi lúc, mọi nơi. Thậm chí trong trường hợp phải nghỉ học, học sinh vẫn dễ dàng theo kịp tiến độ nhờ xem lại chính xác nội dung bài học trên hệ thống. Đây chính là đòn bẩy quan trọng giúp hình thành và phát triển năng lực tự học cho các em.
Đối với giáo viên Tiếng Anh, hệ thống còn hỗ trợ đắc lực hoạt động giảng dạy thông qua tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên về phương pháp và hướng dẫn sử dụng sách giáo khoa hiệu quả. Bên cạnh đó, việc khai thác kho học liệu số phong phú như file âm thanh (audio), video minh họa, bài trình chiếu hay tài liệu hướng dẫn giúp giáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động phát triển kỹ năng nghe - nói trực quan trên lớp.
Đặc biệt, giáo viên có thể sử dụng hình ảnh, trích xuất âm thanh hoặc liên kết trực tiếp các đoạn phim từ sách giáo khoa điện tử vào bài giảng cá nhân mà không tốn thời gian tìm kiếm từ nguồn bên ngoài. Điều này không chỉ tiết kiệm đáng kể thời gian chuẩn bị học liệu mà còn đảm bảo tính chuẩn xác, thống nhất cao với chương trình học.
Đối với học sinh, tính năng phát lại audio nhiều lần là công cụ hỗ trợ đắc lực để học sinh rèn luyện kỹ năng nghe và phát âm. Trong trường hợp chưa theo kịp bài trên lớp hoặc muốn nâng cao trình độ, các em hoàn toàn có thể tự mở lại các file âm thanh tại nhà để luyện tập ngữ điệu và phát âm chuẩn. Cùng với việc dễ dàng xem lại từ vựng, bài đọc, video minh họa hay tự ôn luyện trước các kỳ kiểm tra, nền tảng giúp học sinh chủ động duy trì mạch học tập ngay cả khi phải nghỉ học trên lớp.
Cùng chia sẻ về lợi ích của việc sử dụng sách giáo khoa điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Phương Anh, giáo viên bậc tiểu học trường Fairmont International School Vietnam (Hà Nội) cho rằng, sách giáo khoa điện tử là một trong những công cụ hỗ trợ rất hiệu quả cho việc dạy và học hiện nay.
Cô Phương Anh cho biết đang sử dụng học liệu điện tử tại trang taphuan.nxbgd.vn của Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam.
“Qua quá trình sử dụng, tôi đánh giá cao trang taphuan.nxbgd.vn bởi đây là kênh tập huấn trực tuyến hỗ trợ hiệu quả cho cả quá trình dạy của giáo viên và quá trình học tập của học sinh. Trang có nhiều tính năng nổi bật, với bộ công cụ dạy học đầy đủ, hiệu quả, đáp ứng kịp xu thế của thời đại, giúp phụ huynh yên tâm về tính chính xác và tính sư phạm của nội dung.
Trang cung cấp các video hướng dẫn, tài liệu tập huấn, học liệu minh họa và những nội dung liên quan đến việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018. Giáo viên có thể xem lại bài tập huấn bất cứ khi nào cần, từ đó chủ động bồi dưỡng chuyên môn và thống nhất cách triển khai bài dạy. Đặc biệt, việc học trực tuyến trên nền tảng này giúp giáo viên ở nhiều địa phương đều có cơ hội tiếp cận cùng một nguồn tài liệu chính thống”, cô Phương Anh bày tỏ.
Theo nữ giáo viên, sách giáo khoa điện tử tại trang taphuan.nxbgd.vn không chỉ giúp giáo viên thuận tiện hơn trong giảng dạy mà còn tạo điều kiện để phụ huynh đồng hành với việc học của con một cách dễ dàng hơn.
Đối với giáo viên, ưu điểm rõ nhất là sự thuận tiện trong quá trình chuẩn bị và tổ chức bài học. Khi lên lớp, giáo viên có thể trình chiếu trực tiếp nội dung sách lên màn hình hoặc bảng tương tác, phóng to hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu để tất cả học sinh đều quan sát được. Chẳng hạn, khi dạy môn Tiếng Việt ở bậc tiểu học, nhiều bài học có tranh minh họa rất đẹp và giàu ý nghĩa. Nếu chỉ sử dụng sách giấy, học sinh ngồi cuối lớp sẽ khó quan sát hết các chi tiết. Với sách điện tử, giáo viên có thể phóng to từng bức tranh, hướng dẫn học sinh quan sát, đặt câu hỏi và khai thác nội dung ngay trên màn hình, giúp tiết học trực quan và sinh động hơn.
Ở môn Toán, những bài về hình học, đo độ dài hay biểu đồ cũng được thể hiện rõ ràng hơn khi trình chiếu. Giáo viên không cần mất thời gian vẽ lại hình lên bảng mà có thể tập trung nhiều hơn vào việc tổ chức hoạt động học tập cho học sinh.
Đối với học sinh, sách điện tử tạo thêm hứng thú trong học tập cho các em nhờ hình ảnh rõ nét, màu sắc sinh động và các học liệu đi kèm như âm thanh hoặc video ở một số bài học.
Đối với phụ huynh, sách điện tử giúp việc đồng hành cùng con thuận lợi hơn. Phụ huynh có thể xem nội dung bài học, hiểu yêu cầu của giáo viên và hỗ trợ con ôn tập ngay tại nhà mà không cần tìm kiếm thêm nhiều tài liệu khác. Điều này đặc biệt hữu ích đối với những phụ huynh bận rộn nhưng vẫn muốn theo sát việc học của con.
Kỳ vọng sách giáo khoa điện tử tiếp tục phát triển theo hướng cá nhân hóa và tăng tính tương tác
Theo cô Nguyễn Phương Anh, chuyển đổi số đang mở ra nhiều bước tiến lớn cho ngành giáo dục, trong đó sách giáo khoa điện tử là một minh chứng điển hình, đồng thời là trợ thủ đắc lực giúp tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy và học tập. Dù vậy, để công cụ này thực sự phát huy tối đa giá trị, các trường học cần trang bị đường truyền Internet ổn định, máy chiếu hoặc bảng tương tác cùng các thiết bị hoạt động tốt để việc dạy học diễn ra mượt mà, không bị gián đoạn. Nếu phải tốn quá nhiều thời gian xử lý sự cố kỹ thuật, giáo viên sẽ dễ sinh tâm lý ngại sử dụng.
Ngoài ra, sách điện tử không nên thay thế hoàn toàn sách giấy. Giáo viên có thể dùng sách điện tử ở phần khởi động bài học, trình chiếu hình ảnh, video hay trò chơi, sau đó vẫn cho học sinh đọc sách giấy, viết vở, làm việc nhóm và trải nghiệm thực tế. Cách làm này vừa giúp phát huy tối đa ưu điểm của công nghệ, vừa hạn chế hiệu quả thời gian tiếp xúc với thiết bị điện tử của học sinh.
Sách giáo khoa điện tử trên trang taphuan.nxbgd.vn của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Ảnh chụp màn hình
Cô Phương Anh cũng kỳ vọng sách giáo khoa điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ theo hướng cá nhân hóa và tăng tính tương tác. Theo nữ giáo viên, hệ thống học liệu số nên tích hợp đa dạng các bài luyện tập trực tuyến ngay sau mỗi bài học để trả phản hồi kết quả tức thì. Khi học sinh làm sai, ứng dụng sẽ chủ động gợi ý đúng phần kiến thức liên quan để các em ôn tập lại; đồng thời cho phép giáo viên theo dõi chi tiết thống kê về tiến độ học tập cũng như những nội dung mà học sinh còn yếu.
Bên cạnh đó, để hỗ trợ tối đa cho công tác giảng dạy, cô Phương Anh mong muốn sách điện tử sẽ cung cấp thêm một hệ sinh thái học liệu phong phú gồm: kho hình ảnh, video mở rộng, phiếu học tập có thể tải trực tiếp, ngân hàng câu hỏi đánh giá theo các mức độ nhận thức, giáo án gợi ý theo từng bài, cùng tính năng ghi chú, đánh dấu và lưu tài liệu trực tiếp trên sách.
Đặc biệt, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ giáo viên xây dựng câu hỏi, tạo bài tập hoặc đề xuất hoạt động phù hợp với mục tiêu bài học được xem là bước tiến quan trọng, giúp giảm đáng kể thời gian chuẩn bị bài mỗi ngày.
Trong khi đó, để sách giáo khoa điện tử thực sự phát huy tối đa vai trò và giá trị trong thực tiễn, cô Nguyễn Thảo Linh nhấn mạnh, các trường học nên chủ động tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn thao tác kỹ năng số cho cả thầy và trò nhằm giúp việc khai thác nền tảng đạt hiệu quả cao nhất, tránh tình trạng lúng túng hay gián đoạn khi triển khai.
Về phía học sinh, các em cần rèn luyện tính chủ động và ý thức tự giác khi học tập trên môi trường số. Cùng với việc đảm bảo thiết bị và kết nối mạng khi tự học tại nhà, học sinh cần biết sắp xếp quỹ thời gian hợp lý, kết hợp hài hòa giữa việc thao tác trên sách điện tử và ghi chép truyền thống vào vở để ghi nhớ kiến thức sâu hơn.