Em Lê Việt Kháng (sinh năm 2002), sinh viên ngành Kỹ thuật y sinh, Khoa Điện - Điện tử, Đại học Phenikaa vừa xuất sắc giành học bổng Tiến sĩ ngành Kỹ thuật y sinh tại Đại học Nam Florida (Mỹ) và học bổng liên thông Thạc sĩ - Tiến sĩ ngành Sinh học phân tử tại Đại học Montreal (Canada).
Cả hai học bổng này đều là học bổng toàn phần, bao gồm học phí và chi phí sinh hoạt. Trong đó, học bổng chương trình liên thông Thạc sĩ - Tiến sĩ ngành Sinh học phân tử tại Đại học Montreal (Canada) có tổng trị giá hơn 5,5 tỷ đồng. Với Việt Kháng, đây không chỉ là thành quả cho những năm tháng nỗ lực học tập, nghiên cứu mà còn mở ra một hành trình mới trên con đường chinh phục tấm bằng tiến sĩ và theo đuổi nghiên cứu khoa học.
Trước đó, từ cuối năm 2025, khi chưa tốt nghiệp đại học, Việt Kháng đã nhận được một số lời mời theo học bậc sau đại học từ các trường quốc tế. Song, do hai lần tham gia các chương trình trao đổi ở nước ngoài nên thời gian hoàn thành chương trình kỹ sư tại Đại học Phenikaa kéo dài hơn dự kiến, em chưa thể nhập học theo các lời mời này. Bù lại, khoảng thời gian đó đã mang đến cho Kháng thêm nhiều cơ hội tích lũy kinh nghiệm học thuật, tham gia các dự án nghiên cứu và hoàn thiện hồ sơ trước khi bước vào bậc học cao hơn.
Ngã rẽ bất ngờ của nam sinh xứ Nghệ
Sinh ra và lớn lên tại tỉnh Nghệ An - vùng đất giàu truyền thống hiếu học, em Lê Việt Kháng sớm hình thành niềm yêu thích học tập và khát vọng chinh phục những đỉnh cao mới. Với Kháng, học tập không chỉ để đạt điểm số hay thành tích, mà còn là cách mở rộng cơ hội và theo đuổi những mục tiêu lớn hơn trong tương lai.
Thời còn học tại Trường Trung học phổ thông Nam Đàn 1, Kháng từng đạt danh hiệu học sinh giỏi cấp trường ở các môn Toán, Vật lý và giành giải học sinh giỏi cấp tỉnh môn Tiếng Anh. Nền tảng vững chắc ở các môn khoa học tự nhiên cùng khả năng ngoại ngữ được rèn luyện từ sớm đã trở thành bệ phóng quan trọng, giúp Kháng tự tin theo đuổi môi trường học thuật quốc tế và chinh phục các học bổng giá trị.
Trong thời gian theo học tại Đại học Phenikaa, ít ai biết rằng, ngành Kỹ thuật y sinh không phải là lựa chọn ban đầu của Lê Việt Kháng khi đăng ký xét tuyển đại học. Thời điểm đó, em chỉ hướng đến các ngành Điện tử - Viễn thông và Vật lý. Bước ngoặt đến ngay trong ngày đầu nhập học, khi Kháng được lắng nghe Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đức Tân - Trưởng khoa Điện - Điện tử, Đại học Phenikaa chia sẻ về lĩnh vực Kỹ thuật y sinh. Những câu chuyện và định hướng của thầy đã khiến Kháng bị cuốn hút, từ đó chủ động tìm hiểu sâu hơn qua các diễn đàn chuyên ngành và cộng đồng nghiên cứu trên mạng xã hội.
Sau quá trình tìm hiểu, Kháng quyết định đề đạt nguyện vọng chuyển từ ngành Điện tử - Viễn thông sang ngành Kỹ thuật y sinh. Nhìn lại, em cho rằng đây là một trong những quyết định quan trọng nhất trong hành trình học tập của mình.
Trong những năm học tại Đại học Phenikaa, Kháng có cơ hội tham gia nhiều nhóm nghiên cứu và thử sức ở các hướng nghiên cứu khác nhau. Dưới sự hướng dẫn của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đức Tân và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Huy - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nano, Đại học Phenikaa, em được tiếp cận nhiều đề tài đa dạng, từ đó từng bước xác định lĩnh vực phù hợp với định hướng lâu dài của bản thân.
“Ban đầu, em tập trung vào các nghiên cứu ở cấp độ cơ quan như phát triển thiết bị đeo và tích hợp thuật toán xử lý tín hiệu sinh học, nhằm theo dõi các chỉ số sinh lý phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng sau đại dịch COVID-19. Sau đó, em mở rộng sang lĩnh vực vi sinh khi tham gia các nghiên cứu về độc lực của vi khuẩn trong mẫu thịt cùng các nhà khoa học của Viện Dinh dưỡng Quốc gia.
Những trải nghiệm này giúp em nhận ra bản thân hứng thú hơn với việc tìm hiểu cơ chế gây bệnh ở cấp độ tế bào và phân tử thay vì chỉ nghiên cứu ở quy mô cơ quan. Đó cũng là lý do em tiếp tục tham gia Phòng thí nghiệm Sinh học tính toán (Computational Biology Lab) tại Đại học Nguyên Trí (Đài Loan, Trung Quốc), nơi em được đào sâu về nghiên cứu protein bằng các phương pháp tính toán.
Hiện nay, em đang hoàn thiện những bản thảo cuối cùng nghiên cứu về xác định vị trí liên kết trên protein phục vụ quá trình khám phá thuốc mới. Đề tài được thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thạc sĩ Vũ Hoàng Diệu (Đại học Phenikaa), Phó Giáo sư David Knapp và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Quốc Huy (Đại học Montreal). Đây cũng là những người thầy sẽ đồng hành cùng em trong chặng đường học tập và nghiên cứu ở bậc sau đại học tại Canada”, Việt Kháng cho biết.
Năm 2026 đánh dấu cột mốc đáng nhớ khi Lê Việt Kháng liên tiếp nhận hai học bổng toàn phần từ các trường đại học danh tiếng, gồm học bổng Tiến sĩ ngành Kỹ thuật y sinh tại Đại học Nam Florida (Mỹ) và học bổng chương trình liên thông Thạc sĩ - Tiến sĩ ngành Sinh học phân tử tại Đại học Montreal (Canada).
Việc đồng thời nhận được lời mời theo học cùng học bổng từ các trường đại học tại Mỹ và Canada là một cột mốc rất ý nghĩa đối với em Lê Việt Kháng. Đó không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực học tập, nghiên cứu trong nhiều năm qua mà còn là lời khẳng định rằng những định hướng em lựa chọn là đúng đắn. Với Việt Kháng, đây là điểm khép lại của một chặng đường nhưng đồng thời mở ra hành trình mới trên con đường theo đuổi nghiên cứu khoa học.
Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, Việt Kháng luôn tự nhắc bản thân phải nuôi dưỡng những mục tiêu lớn để có đủ động lực vượt qua thử thách. Tuy nhiên, em cũng hiểu rằng cạnh tranh học bổng quốc tế không chỉ là cuộc đua để trở thành người giỏi nhất mà quan trọng hơn là trở thành ứng viên phù hợp nhất với chương trình đào tạo và định hướng nghiên cứu của giáo sư.
Theo nam sinh, yếu tố giúp hồ sơ tạo được sức cạnh tranh là câu chuyện xuyên suốt và nhất quán về quá trình phát triển bản thân. Mỗi thành tích, mỗi dự án nghiên cứu hay mỗi trải nghiệm đều góp phần thể hiện rõ định hướng học thuật, thay vì chỉ là những điểm nhấn riêng lẻ.
Bên cạnh đó, việc được tham gia nhiều nhóm nghiên cứu trong và ngoài nước, kết hợp giữa nghiên cứu tính toán và thực nghiệm sinh học giúp hội đồng tuyển sinh nhìn thấy ở Việt Kháng khả năng thích nghi với môi trường nghiên cứu quốc tế cũng như năng lực theo đuổi các dự án liên ngành trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh và sinh học phân tử.
“Ngay từ sớm, em xác định sẽ bắt đầu bằng việc ứng tuyển các chương trình trao đổi và học bổng ngắn hạn để tích lũy kinh nghiệm. Dù vậy, em cũng không ít lần phải đối diện với những lá thư từ chối. Em xem đó là cơ hội để học hỏi, nhưng khi hồ sơ ngày càng hoàn thiện, mỗi lần chờ kết quả cũng đồng nghĩa với nhiều kỳ vọng hơn. Có những khoảng thời gian tâm trạng rơi xuống đáy vì liên tục thất bại và không biết liệu mình có đủ khả năng thực hiện mục tiêu đã đặt ra hay không.
Bước ngoặt đến khi em nhận được học bổng Canada-ASEAN SEED tại Đại học Regina (Canada). Đó là học bổng quốc tế đầu tiên đưa em ra thế giới và cũng là cánh cửa mở ra nhiều cơ hội học tập, nghiên cứu ở nước ngoài sau này.
Nhìn lại hành trình ấy, em nhận ra mình có thể kiên trì đến cùng nhờ sự ủng hộ vô điều kiện của bố mẹ, sự động viên của thầy cô, bạn bè và các anh chị đi trước. Đến hôm nay, khi nhận được học bổng toàn phần chương trình liên thông Thạc sĩ - Tiến sĩ tại Đại học Montreal (Canada), trị giá hơn 5,5 tỷ đồng bao gồm học phí và sinh hoạt phí, em xem đó không chỉ là thành quả của những năm tháng bền bỉ theo đuổi mục tiêu mà còn là điểm khởi đầu cho một chặng đường mới trên hành trình trở thành nhà nghiên cứu”, Việt Kháng cho hay.
Đặt mục tiêu “đi thật xa để trở về”, làm nhà giáo tiếp nối truyền thống gia đình
Không dừng lại ở việc chinh phục học bổng quốc tế, Lê Việt Kháng cho biết bản thân đã xây dựng một lộ trình học thuật dài hạn với nhiều cột mốc cụ thể. Nam sinh mong muốn tích lũy thật nhiều kinh nghiệm nghiên cứu ở các môi trường quốc tế để rồi quay trở về Việt Nam theo đuổi sự nghiệp giảng dạy và xây dựng nhóm nghiên cứu của riêng mình.
Lựa chọn theo học chương trình liên thông Thạc sĩ - Tiến sĩ tại Đại học Montreal (Canada), Kháng xem đây là bước khởi đầu cho chặng đường nghiên cứu dài hạn. Mục tiêu tiếp theo của em là chinh phục một học bổng danh giá của Chính phủ Canada dành cho nghiên cứu sinh - chương trình mà đến nay mới chỉ có một số ít người Việt Nam đạt được. Mục tiêu xa hơn, Kháng mong muốn giành vị trí nghiên cứu sau tiến sĩ (postdoctoral researcher) tại châu Âu nhằm mở rộng trải nghiệm học thuật trong nhiều môi trường nghiên cứu khác nhau.
Dù mong muốn tiếp tục phát triển sự nghiệp ở môi trường quốc tế, Kháng khẳng định đích đến cuối cùng vẫn là Việt Nam. Nam sinh cho biết, định hướng này cũng là điều em từng trao đổi với các giáo sư hướng dẫn tại Đại học Montreal. “Khi tích lũy đủ kiến thức, kinh nghiệm và xây dựng được mạng lưới hợp tác với các nhà khoa học trên thế giới, em muốn trở về Đại học Phenikaa để thành lập nhóm nghiên cứu. Em mong có thể đồng hành, hướng dẫn và tạo cơ hội cho các thế hệ sinh viên trẻ giống như những gì các thầy cô đã dành cho em.
Em luôn tâm niệm mình sẽ đi để trở về và mong sau này có thể trở thành một giảng viên, một nhà khoa học, tiếp nối con đường giáo dục mà bố mẹ em từng gắn bó trước khi nghỉ hưu”, Kháng bày tỏ.
Về bí quyết học tập, nam sinh không "nước đến chân mới nhảy" mà luôn chia nhỏ khối lượng công việc để thực hiện từng chút mỗi ngày. Cách làm này giúp duy trì động lực, hạn chế áp lực trước các mốc thời gian quan trọng và tạo sự ổn định trong quá trình học tập, nghiên cứu.
Nam sinh cho rằng, hành trình chinh phục học bổng quốc tế đòi hỏi sự chuẩn bị lâu dài bởi phải cạnh tranh với những ứng viên xuất sắc đến từ nhiều quốc gia. Trong môi trường đó, mỗi trải nghiệm, mỗi thành tích và cả những lần thất bại đều trở thành bài học để hoàn thiện bản thân.
"Điều em luôn muốn nhắn gửi tới các bạn sinh viên và các em khóa sau là hãy rèn luyện tính bền bỉ và khả năng thích nghi từ những việc nhỏ nhất trong cuộc sống. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, tác phong làm việc nghiêm túc, chỉn chu cũng là yếu tố rất quan trọng để hội nhập trong môi trường học thuật quốc tế.
Đặc biệt, lĩnh vực y tế, liên quan đến sức khoẻ con người là lĩnh vực đặc thù cần sự chính xác và tỉ mỉ. Sự phát triển của ngành Kỹ thuật y sinh đã mở ra nhiều hướng điều trị, tìm ra các phương pháp mới ứng dụng trong việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe. Sinh viên theo đuổi lĩnh vực này, ngoài sự chăm chỉ, còn cần trang bị cho mình nền tảng kiến thức liên ngành vững chắc.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sự bền bỉ, tinh thần dấn thân vào nghiên cứu và khả năng kết hợp giữa thực nghiệm với công nghệ là những yếu tố quan trọng. Đặc biệt, người làm trong lĩnh vực y sinh phải luôn đề cao đạo đức nghiên cứu, đạo đức nghề nghiệp và sự tôn trọng đối với mọi đối tượng nghiên cứu”, Việt Kháng cho hay.
Ngoài tư duy logic, người làm nghiên cứu cũng cần nuôi dưỡng sự sáng tạo và dám đặt ra những câu hỏi mới. Vì vậy, Kháng luôn chủ động thử những cách học và làm việc khác nhau để rèn luyện tư duy đa chiều, đồng thời không ngại bước ra khỏi vùng an toàn khi tiếp cận các lĩnh vực mới.
Bên cạnh việc học, Kháng đặc biệt coi trọng sức khỏe thể chất. Em duy trì thói quen chơi cầu lông, bóng bàn và cho rằng việc rèn luyện thể thao không chỉ giúp giảm căng thẳng, duy trì cường độ học tập, nghiên cứu trong thời gian dài mà còn tạo cơ hội kết nối, làm quen với bạn bè quốc tế.