Ngày 3/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành công văn về việc tăng cường tổ chức phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật trong các cơ sở giáo dục phổ thông năm học 2026-2027.
Theo đó, các cơ sở giáo dục phổ thông sẽ công khai nội dung, hình thức và điều kiện tham gia; tổ chức cho học sinh tự nguyện đăng ký tham gia ít nhất 1 môn thể thao và 1 nhạc cụ hoặc 1 loại hình nghệ thuật theo điều kiện của cơ sở giáo dục, địa phương; phù hợp với sở thích, năng lực và điều kiện sức khỏe của bản thân.
Phong trào được tổ chức linh hoạt thông qua buổi học thứ hai đối với cơ sở giáo dục thực hiện dạy học 2 buổi/ngày; hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp; sinh hoạt tập thể; câu lạc bộ, đội, nhóm theo sở thích; hoạt động giao lưu, biểu diễn, triển lãm, thi đấu, ngày hội và các hình thức giáo dục phù hợp khác.
Sau khi văn bản được ban hành, nhiều lãnh đạo cơ sở giáo dục đánh giá rằng chủ trương này góp phần tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện về thể chất và năng khiếu nghệ thuật. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả trên thực tế, nhiều trường vẫn băn khoăn về điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, kinh phí tổ chức cũng như mong muốn có thêm cơ chế và hướng dẫn cụ thể đối với một số nội dung thực hiện.
Điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học lĩnh vực nghệ thuật còn hạn chế
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thị Thanh Nga - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Phú Hường (xã Hòa Tiến, thành phố Đà Nẵng) cho biết, việc tăng cường các hoạt động rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật là định hướng cần thiết, góp phần giúp học sinh phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, năng lực thẩm mỹ cũng như các kỹ năng xã hội.
“Nhiều năm qua, nhà trường vẫn duy trì thường xuyên các hoạt động rèn luyện thể chất thông qua hệ thống câu lạc bộ thể thao, lồng ghép các trò chơi vận động, trò chơi dân gian trong giờ ra chơi và các hoạt động trải nghiệm. Bên cạnh đó, câu lạc bộ “Đồng hành cùng con” tại trường cũng được triển khai nhằm tạo cơ hội để phụ huynh cùng tham gia các hoạt động thể thao như cầu lông, bóng chuyền, pickleball,...với học sinh, qua đó tăng cường sự gắn kết giữa gia đình và nhà trường. Đội ngũ giáo viên nhà trường hiện cơ bản đáp ứng yêu cầu giảng dạy theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Về hình thức tổ chức, do số lượng học sinh tại trường đông, trong khi phòng học, sân bãi và các không gian chức năng còn hạn chế khiến việc tổ chức đồng loạt cho tất cả học sinh gặp nhiều khó khăn. Theo đó, phương án lồng ghép vào các hoạt động trải nghiệm hoặc triển khai thông qua các câu lạc bộ là phù hợp. Hiện nay, các hoạt động trải nghiệm tại trường được tổ chức tập trung vào ngày thứ Bảy, còn hệ thống câu lạc bộ được xây dựng theo từng chủ đề, sự kiện và bố trí thời gian phù hợp với kế hoạch giáo dục của nhà trường”, cô Thanh Nga cho hay.
Ngoài ra, nếu được chủ động lựa chọn nội dung triển khai trên cơ sở điều kiện thực tế, nhà trường sẽ ưu tiên tổ chức các môn thể thao phù hợp với cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên hiện có như bóng chuyền, bóng rổ, cầu lông...
Đối với các hoạt động thực hành nghệ thuật, đặc biệt là học nhạc cụ hoặc một số loại hình nghệ thuật chuyên biệt, điều kiện triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Hiện nay, nhà trường chưa được đầu tư đầy đủ về nhạc cụ, trang thiết bị cũng như không gian chuyên biệt để tổ chức các câu lạc bộ hoặc hoạt động thực hành nghệ thuật ngoài những nội dung đã được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong quá trình tổ chức, nhà trường sẽ gặp không ít khó khăn đặc biệt về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn lực bảo đảm cho hoạt động diễn ra hiệu quả.
Đồng quan điểm, thầy Bùi Duy Quốc - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Hòa Khánh, thành phố Đà Nẵng) cho rằng, việc khuyến khích học sinh tự nguyện tham gia các hoạt động thể thao và nghệ thuật là chủ trương tích cực, góp phần phát triển toàn diện cả về thể chất, tinh thần, kỹ năng và năng khiếu của học sinh. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào thực tiễn, điều quan trọng không chỉ nằm ở định hướng của chính sách mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng của từng cơ sở giáo dục.
“Hiện nay, khoảng cách về điều kiện giữa các trường công lập và ngoài công lập, giữa khu vực đô thị và nông thôn vẫn còn khá lớn. Trong khi nhiều trường ngoài công lập đã được đầu tư bài bản về sân bãi, phòng chức năng và trang thiết bị, không ít trường công lập vẫn thiếu không gian tổ chức các hoạt động thể thao, nghệ thuật. Đây là rào cản lớn nhất nếu triển khai đồng loạt quy định trên phạm vi cả nước.
Bên cạnh cơ sở vật chất, vấn đề kinh phí và cơ chế tài chính cũng cần sớm được làm rõ. Văn bản quy định kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Song, chưa có quy định cụ thể về mức thu, nguồn kinh phí và cơ chế chi trả cho giáo viên thì các trường sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động ngoài chương trình chính khóa. Do đó, tôi cho rằng cơ quan quản lý cần sớm ban hành hướng dẫn về cơ chế tài chính để các địa phương và nhà trường có căn cứ triển khai”, thầy Bùi Duy Quốc nhận định.
Thực tế, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện vẫn duy trì nhiều câu lạc bộ học tập và năng khiếu như câu lạc bộ STEM, Tiếng Anh, Âm nhạc... dành cho học sinh có nhu cầu. Tuy nhiên, các hoạt động này được tổ chức giảng dạy chủ yếu dựa trên tinh thần tự nguyện của giáo viên và học sinh, chưa có chế độ hỗ trợ hay cơ chế ghi nhận tương xứng. Theo thầy Bùi Duy Quốc, nếu muốn mở rộng để đáp ứng nhu cầu tự nguyện của đông đảo học sinh, cần có thêm nguồn lực và chính sách khuyến khích giáo viên tham gia giảng dạy.
Đối với các hình thức tổ chức, phương án bố trí trong buổi học thứ hai, lồng ghép vào hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hoặc thông qua câu lạc bộ đều có thể triển khai. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn phụ thuộc chủ yếu vào điều kiện cơ sở vật chất.
Hiện nay, các câu lạc bộ của trường chủ yếu được tổ chức vào ngày thứ Bảy do quỹ thời gian trong tuần rất hạn hẹp. Nhà trường đang dạy học hai buổi/ngày, trong khi số lượng lớp đông nhưng phòng học và phòng chức năng còn thiếu, nhiều phòng chức năng đã được tận dụng làm phòng học văn hóa nên rất khó bố trí thêm các hoạt động khác.
Trong thời gian tới, khi cơ sở mới của trường hoàn thành với hệ thống phòng chức năng đầy đủ hơn, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm hy vọng sẽ có thêm điều kiện để mở rộng các câu lạc bộ và hoạt động thể thao, nghệ thuật theo đúng định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Huy động nguồn lực xã hội là hướng đi tích cực nhưng không dễ triển khai
Bên cạnh đó, công văn về việc tăng cường tổ chức phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật trong các cơ sở giáo dục phổ thông năm học 2026-2027 còn khuyến khích nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên, vận động viên, giảng viên, chuyên gia và người có chuyên môn phù hợp tham gia hướng dẫn, giao lưu, truyền cảm hứng và hỗ trợ tổ chức hoạt động.
Theo cô Huỳnh Thị Hòa Bình - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lạng Giang số 1 (xã Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh) đánh giá, đây là một định hướng tích cực. Nếu học sinh được trực tiếp học tập, giao lưu với các nghệ sĩ, nghệ nhân hoặc huấn luyện viên có chuyên môn thì không chỉ chất lượng hoạt động được nâng cao mà còn góp phần truyền cảm hứng, bồi dưỡng năng khiếu và tạo thêm hứng thú cho học sinh khi tham gia các hoạt động thể thao, nghệ thuật.
Tuy nhiên, để triển khai được nội dung này trên thực tế sẽ gặp nhiều thách thức, đặc biệt đối với các trường ở địa bàn xa trung tâm. “Trở ngại không chỉ nằm ở kinh phí để mời các chuyên gia tham gia giảng dạy mà còn ở việc sắp xếp thời gian và khả năng kết nối với các nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên. Với đặc thù công việc của họ, việc tham gia thường xuyên tại các cơ sở giáo dục là không dễ. Ngay cả khi mời được các chuyên gia, nghệ sĩ tham gia, họ cũng chỉ có thể đồng hành trong một số buổi giao lưu hoặc hướng dẫn ngắn hạn trong năm học, khó duy trì sự hiện diện thường xuyên để bảo đảm các hoạt động được tổ chức liên tục và ổn định.
Nếu cơ quan quản lý ban hành hướng dẫn cụ thể về cơ chế huy động, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí đối với các hoạt động có sự tham gia của nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên thì các trường sẽ chủ động hơn trong quá trình triển khai. Nhà trường hoàn toàn sẵn sàng phối hợp với các chuyên gia, nghệ sĩ bên ngoài nếu có đầy đủ căn cứ pháp lý và nguồn lực để thực hiện”, cô Huỳnh Thị Hòa Bình cho hay.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Trường Trung học phổ thông Lạng Giang số 1 cũng lưu ý cần tính đến sự khác biệt về điều kiện giữa các địa phương. Đối với những trường ở khu vực xa trung tâm, việc tiếp cận các nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ khó khăn hơn nhiều so với các trường tại đô thị. Vì vậy, nếu chỉ dừng ở chủ trương khuyến khích mà chưa có cơ chế hỗ trợ hoặc giải pháp kết nối phù hợp thì việc triển khai có thể thiếu tính đồng đều giữa các cơ sở giáo dục.
“Trường nào cũng mong muốn mang đến cho học sinh nhiều hoạt động bổ ích và có sự đồng hành của những người có chuyên môn. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần có hướng dẫn cụ thể về cơ chế triển khai, kinh phí cũng như phương thức huy động nguồn lực. Trong khi đó, việc xã hội hóa đối với các trường ở địa bàn còn nhiều khó khăn cũng không phải là bài toán dễ giải”, cô Huỳnh Thị Hòa Bình bày tỏ.