Sáng ngày 7/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tọa đàm Góp ý dự thảo Thông tư Quy định chi tiết một số nội dung và biện pháp tổ chức thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược theo Nghị định số 179/NĐ-CP ngày 20/05/2026 của Chính phủ.
Tọa đàm được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội kết hợp trực tuyến tới các cơ quan, đơn vị và cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.
Tham dự chương trình có Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Phú Doanh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội; Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội; cùng sự tham dự của đại diện Ban Giám hiệu, đại diện các phòng, ban phụ trách đào tạo, công tác sinh viên, tài chính - kế toán của nhiều trường đại học, học viện trên toàn quốc.
Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Nghị định số 179
Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo chia sẻ, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tháng 8 là hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn triển khai một số nội dung của Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, nhằm bảo đảm sự đồng bộ về cơ sở pháp lý và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học triển khai thống nhất.
"Hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học đang tập trung cho công tác tuyển sinh, chuẩn bị năm học mới và triển khai nhiều nhiệm vụ chuyên môn. Dù vậy, các trường vẫn tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp và trực tuyến đối với dự thảo Thông tư. Bộ Giáo dục và Đào tạo ghi nhận và trân trọng những ý kiến đóng góp của các cơ sở đào tạo, coi đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện văn bản trước khi ban hành.
Tọa đàm hôm nay là bước quan trọng trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, góp phần bảo đảm Thông tư được ban hành đúng tiến độ, có chất lượng và sớm đi vào thực tiễn. Bộ đặt mục tiêu hoàn thiện dự thảo ngay trong tháng 8 để kịp thời hướng dẫn các cơ sở giáo dục đại học triển khai thực hiện", Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.
Thông tin về công tác tuyển sinh năm 2026, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo cho biết, cả nước có hơn 874.000 thí sinh dự tuyển đủ điều kiện tham gia xét tuyển trên hệ thống, với khoảng hơn 7,1 triệu nguyện vọng. Riêng nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi chính sách của Nghị định số 179 có hơn 331.000 thí sinh đăng ký, chiếm khoảng 38% số thí sinh.
Theo Giáo sư Thảo, đây là tín hiệu tích cực về sự quan tâm của thí sinh đối với khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, nhưng số đăng ký mới phản ánh mức độ quan tâm ban đầu. Con số này cho thấy sự quan tâm lớn của xã hội đối với các chính sách mới cũng như các nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Nghị định số 179, tạo cơ sở pháp lý để chính sách học bổng sớm đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu quả tuyển sinh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Xây dựng nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia
Tại tọa đàm, Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trình bày báo cáo về "Hệ thống thông tin phục vụ quản lý, xét duyệt, chi trả học bổng - Nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia".
Theo Giáo sư Trình, việc triển khai chính sách học bổng trên phạm vi toàn quốc đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản trị, bao gồm: Quản trị tập trung dữ liệu người học giữa nhiều cơ sở đào tạo; Theo dõi xuyên suốt quá trình đào tạo và nghiên cứu; Tự động xác định điều kiện được hưởng và duy trì học bổng; Tính toán chính xác mức học bổng theo quy định; Quản lý, dự toán và theo dõi kinh phí hỗ trợ; Công khai, minh bạch và khả năng truy vết toàn bộ quy trình; Cung cấp dữ liệu cho công tác điều hành, hoạch định chính sách.
"Yêu cầu này vượt xa phạm vi của một hệ thống quản lý học bổng đơn thuần mà đòi hỏi một nền tảng quản trị thống nhất ở quy mô quốc gia", Giáo sư Trình nhìn nhận.
Do đó, để đáp ứng các yêu cầu trên, cần xây dựng nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia, đóng vai trò là hạ tầng số phục vụ triển khai các chính sách đào tạo và phát triển nhân lực. Nền tảng cần hỗ trợ quản lý thống nhất dữ liệu người học và chương trình đào tạo; triển khai các chính sách học bổng theo quy định của Nhà nước; hỗ trợ cơ sở đào tạo trong quá trình quản lý và cập nhật dữ liệu; tự động hóa các quy trình xét duyệt, quản lý và chi trả học bổng; theo dõi quá trình học tập, nghiên cứu và kết quả đào tạo; đồng thời hỗ trợ các bên liên quan trong công tác điều hành, giám sát và tổng hợp báo cáo.
Giáo sư Trình cũng cho biết, nền tảng được tổ chức thành các nhóm chức năng nghiệp vụ chính sau: Quản lý chính sách; quản lý đào tạo; quản lý học bổng; quản lý tài chính; báo cáo và điều hành; cổng dịch vụ.
Trong nền tảng này, Bộ Giáo dục và Đào tạo có vai trò, trách nhiệm ban hành tiêu chí, quy trình và hướng dẫn; phê duyệt danh sách, kinh phí; giám sát việc thực hiện chính sách. Trong khi đó, cơ sở giáo dục đào tạo tiếp nhận, quản lý hồ sơ; kiểm tra điều kiện, xác nhận kết quả; đề xuất và thực hiện chi trả; báo cáo định kỳ. Còn người học sẽ cung cấp thông tin, minh chứng; thực hiện nghĩa vụ học tập, nghiên cứu; theo dõi kết quả và phản hồi thông tin.
Nhiều góp ý, đề xuất nhằm hoàn thiện hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng
Tại tọa đàm, các đại biểu cũng đưa ra một số ý kiến thảo luận, góp ý cho dự thảo thông tư nhằm cụ thể hóa các nội dung Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn tại Nghị định số 179. Các ý kiến cũng cho rằng, đây là cơ sở triển khai hiệu quả chính sách học bổng trên phạm vi toàn quốc, góp phần thu hút, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tại tọa đàm, đại diện Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội bày tỏ, theo Điều 5 Nghị định 179 có quy định về số tín chỉ mà sinh viên phải đạt để được nhận học bổng ở năm tiếp theo, tuy nhiên, đặc thù của USTH theo hệ thống tích lũy và chuyển đổi tín chỉ châu Âu ECTS, vậy thì sẽ có sự khác biệt so với hệ thống tín chỉ đang sử dụng tại Việt Nam. Do đó, nhà trường mong muốn bổ sung thêm quy định cho phép các cơ sở đào tạo không sử dụng hệ thống tín chỉ của Việt Nam được thực hiện quy đổi tín chỉ theo quy định của cơ sở đào tạo.
Góp ý trực tuyến tại tọa đàm, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ, nhà trường thống nhất cao với chủ trương ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định số 179/2026/NĐ-CP. Đồng thời, đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu tiếp thu các ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Thông tư, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi khi triển khai tại các cơ sở giáo dục đại học.
Trong đó, đại diện Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề nghị bổ sung hướng dẫn cụ thể việc thực hiện thu hồi và hoàn trả kinh phí học bổng đối với các trường hợp người học phải hoàn trả theo quy định, đặc biệt là trường hợp người học không tự nguyện hoàn trả hoặc không có khả năng hoàn trả. Việc bổ sung hướng dẫn sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất để các cơ sở đào tạo tổ chức thực hiện, đồng thời bảo đảm tính khả thi trong quá trình thu hồi kinh phí học bổng.
Tại tọa đàm, một số ý kiến cũng đề xuất, dự thảo cần hướng cụ thể hơn về tốp 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc có cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học; quy trình xét duyệt học bổng. Đồng thời, đề xuất làm rõ việc quản lý dữ liệu, xét duyệt, chi trả học bổng; lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện…
Trao đổi tại tọa đàm, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, hiện nay có sự khác biệt giữa các hệ thống tín chỉ, chẳng hạn như tại USTH theo khung châu Âu. Tuy nhiên, nếu thông tư giao thẩm quyền chuyển đổi một cách quá cứng nhắc thì sẽ phát sinh phức tạp và không phù hợp với sự đa dạng của các chương trình đào tạo. Vì vậy, các trường có thể căn cứ vào quy chế tuyển sinh, khung trình độ quốc gia, thời gian đào tạo và chương trình đào tạo để xác định mức quy đổi tương đương.
Đại diện Bộ cũng chia sẻ, một trong những nội dung quan trọng của dự thảo là hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng theo Nghị định số 179 thống nhất trên phạm vi cả nước đối tượng nhận học bổng.
Bên cạnh các thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được xét tuyển thẳng, cơ hội đến với tất cả các thí sinh nằm trong top 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc có cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học.
Đây là kết quả dựa trên việc khai thác nền tảng dữ liệu số để tổ chức thực hiện chính sách, tối ưu hóa quy trình xét duyệt, giảm thiểu thủ tục hành chính. Việc xét duyệt, chi trả, theo dõi và quản lý học bổng sẽ được thực hiện thông qua Nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia, bảo đảm kết nối, chia sẻ và đối soát dữ liệu giữa các cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý.
Theo dự thảo, các cơ sở đào tạo khai thác dữ liệu tuyển sinh, đào tạo và dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ; người học không phải nộp lại hồ sơ hoặc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống, trừ trường hợp cần xác minh dữ liệu chưa đầy đủ hoặc có sai lệch.
Việc xét duyệt học bổng được thực hiện theo quy trình nội bộ của cơ sở đào tạo, không làm phát sinh thủ tục hành chính đối với người học. Việc tổ chức xét duyệt, thời hạn hoàn thành việc xét hưởng học bổng, quy trình chi trả, theo dõi và cập nhật kết quả chi trả trên hệ thống thông tin. Đây là bước quan trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động tuyển sinh, tổ chức đào tạo của giáo dục đại học.
Dự thảo đồng thời hướng dẫn thống nhất việc quản lý dữ liệu, xét duyệt và chi trả học bổng; lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm việc triển khai chính sách công khai, minh bạch, đúng đối tượng và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Bên cạnh việc quy định nguyên tắc triển khai chính sách, dự thảo Thông tư cũng ban hành danh mục các ngành khoa học cơ bản được áp dụng mức học bổng và xác định các ngành thuộc lĩnh vực kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược để áp dụng mức học bổng tương ứng. Danh mục này bao gồm nhiều lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, công nghệ sinh học, khoa học máy tính, công nghệ thông tin, vật liệu, toán học, vật lý, hóa học…