Trong bối cảnh các doanh nghiệp đa quốc gia về công nghệ, bán dẫn, AI, năng lượng, công nghệ sinh học… ngày càng mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế ngày càng cấp thiết.
Từ góc nhìn của doanh nghiệp đa quốc gia, cơ sở đào tạo và cựu sinh viên đang học tập ở nước ngoài, tiếng Anh không còn là một kỹ năng bổ trợ mà đã trở thành năng lực nền tảng, mở ra cơ hội học tập, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp trên phạm vi toàn cầu.
Tiếng Anh trở thành năng lực nền tảng trong doanh nghiệp đa quốc gia
Theo bà Nguyễn Ngọc Diệp - Quản lý Nhân sự Nhà máy, Công ty TNHH La Vie Việt Nam (thành viên Nestlé Water), trong môi trường doanh nghiệp toàn cầu, tiếng Anh đã vượt ra khỏi vai trò là một lợi thế cạnh tranh để trở thành công cụ làm việc thiết yếu.
Bà cho biết, La Vie hoạt động trong mạng lưới toàn cầu, thường xuyên kết nối với các thị trường khác về công nghệ, tiêu chuẩn và chiến lược kinh doanh. Vì vậy, tiếng Anh được sử dụng hằng ngày trong các cuộc họp, báo cáo với tập đoàn, trung tâm công nghệ, làm việc với các nhà cung cấp trong và ngoài nước cũng như trong các chương trình đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật.
Đặc biệt, toàn bộ quy trình, tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn vận hành và hệ thống quản lý của tập đoàn đều được xây dựng bằng tiếng Anh.
Đối với lĩnh vực kỹ thuật, bà Diệp cho rằng năng lực ngoại ngữ mang lại lợi thế rất rõ rệt. Phần lớn máy móc công nghệ hiện đại được nhập khẩu từ nước ngoài, tài liệu kỹ thuật và tiêu chuẩn vận hành đều sử dụng tiếng Anh. Do đó, những kỹ sư, kỹ thuật viên có khả năng đọc hiểu tài liệu chuyên ngành sẽ vận hành, sửa chữa và lập trình thiết bị nhanh chóng, hiệu quả hơn đáng kể so với những người không có nền tảng ngoại ngữ.
Từ kinh nghiệm tuyển dụng, đại diện La Vie nhận thấy sinh viên được đào tạo chuyên ngành bằng tiếng Anh thường sở hữu vốn thuật ngữ chuyên môn tốt, khả năng trình bày vấn đề và giao tiếp chuyên ngành tự tin hơn.
Theo bà, đây là lợi thế quan trọng bởi trong các buổi tuyển dụng, doanh nghiệp không chỉ đánh giá khả năng giao tiếp thông thường mà còn xem xét năng lực trao đổi về chuyên môn bằng tiếng Anh. Đặc biệt, với các chương trình tuyển dụng quản trị viên tập sự - nơi doanh nghiệp tìm kiếm đội ngũ quản lý tương lai thì khả năng sử dụng tiếng Anh thành thạo gần như là yêu cầu bắt buộc. Việc thể hiện năng lực chuyên môn thông qua các bài thuyết trình, tranh biện hay giải quyết tình huống kinh doanh trước lãnh đạo quốc tế chính là "tấm vé" giúp ứng viên tiến gần hơn tới cơ hội việc làm.
Về chế độ đãi ngộ, bà Diệp cho biết tại La Vie, nhiều vị trí giám sát, quản lý yêu cầu bắt buộc về trình độ tiếng Anh. Đây cũng là một trong những tiêu chí được xem xét khi xét duyệt thăng chức. Khi đảm nhiệm các vị trí quản lý, nhân sự phải thường xuyên làm việc với lãnh đạo cấp cao, đối tác khu vực và tập đoàn, vì vậy khả năng xử lý công việc bằng tiếng Anh là điều kiện không thể thiếu.
Cùng chung quan điểm, bà Nguyễn Thị Thúy Vân, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH LG Display Việt Nam Hải Phòng (LGDVH) cho rằng, tiếng Anh từ lâu đã là cầu nối trong môi trường doanh nghiệp đa quốc gia và vai trò này ngày càng trở nên quan trọng khi các tập đoàn quốc tế mở rộng đầu tư tại Việt Nam.
Theo bà Vân, hiện nay năng lực ngoại ngữ vẫn là điểm cộng đối với ứng viên nhưng đồng thời cũng đang dần trở thành điều kiện cần. Phần lớn tài liệu, báo cáo trong doanh nghiệp đa quốc gia đều được xây dựng bằng tiếng nước ngoài. Mặc dù các công cụ dịch thuật và trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, con người vẫn giữ vai trò quyết định trong việc kiểm chứng tính chính xác của các tài liệu chuyên môn.
Đại diện LGDVH đánh giá, sinh viên được đào tạo chuyên ngành bằng tiếng Anh không chỉ có năng lực ngoại ngữ tốt mà còn thường sở hữu tư duy logic và nền tảng chuyên môn vững vàng hơn, bởi đa số các chương trình này đều có yêu cầu đầu vào, đầu ra cao.
Những lợi thế này thể hiện rõ ngay từ vòng tuyển dụng thông qua các cuộc phỏng vấn trực tiếp. Trong quá trình làm việc, các nhân sự có chuyên môn, ngoại ngữ và thái độ tích cực cũng thường được ưu tiên tham gia các chương trình đào tạo hoặc công tác ở nước ngoài.
Về chính sách đãi ngộ, bà Vân cho biết nhiều doanh nghiệp hiện nay áp dụng phụ cấp dành cho nhân sự có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.
Đào tạo bằng tiếng Anh giúp rút ngắn khoảng cách về nguồn nhân lực
Từ góc độ cơ sở đào tạo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) cho rằng trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển với tốc độ rất nhanh, khả năng tiếp cận tri thức bằng ngôn ngữ “gốc” mang lại lợi thế đặc biệt cho người học.
Theo đó, sinh viên có thể tìm hiểu trực tiếp các công bố khoa học, giáo trình, cơ sở dữ liệu nghiên cứu và xu hướng công nghệ mới nhất mà không phải chờ đợi quá trình biên dịch. Việc học bằng tiếng Anh cũng giúp người học hiểu chính xác các khái niệm chuyên ngành, đồng thời hình thành tư duy tự học, tự nghiên cứu và cập nhật kiến thức liên tục.
Phó Hiệu trưởng USTH nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số và nền kinh tế tri thức, năng lực ngoại ngữ không còn là kỹ năng bổ trợ mà đã trở thành công cụ học tập và nghiên cứu thiết yếu. Đây cũng là một trong những lý do USTH kiên định với mô hình đào tạo hoàn toàn bằng tiếng Anh. Nhà trường mong muốn sinh viên được đặt trong một môi trường học thuật quốc tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, qua đó hình thành năng lực học tập suốt đời và khả năng thích ứng với những thay đổi rất nhanh của thế giới công nghệ trong tương lai.
Mô hình đào tạo bằng tiếng Anh tại USTH cũng cho thấy sự phù hợp với định hướng phát triển giáo dục của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Quyết định số 2371/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045" đã xác định việc xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong giáo dục, đặc biệt trong giáo dục đại học, là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao năng lực hội nhập, chuyển giao tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng nhìn nhận, trong quá trình triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, khoảng cách lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở chất lượng nguồn nhân lực. Chính vì vậy, các chương trình đào tạo hoàn toàn bằng tiếng Anh được xem là một trong những điều kiện nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực có khả năng tham gia sâu vào hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Thầy Đăng cho biết nhà trường kỳ vọng tiếng Anh sẽ trở thành phương tiện để kết nối sinh viên với mạng lưới khoa học quốc tế. Với mô hình đào tạo theo chuẩn châu Âu, chương trình giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh từ khi thành lập và hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong và ngoài nước, sinh viên được học tập trong môi trường quốc tế ngay tại Việt Nam.
Hiện nay, USTH định hướng đào tạo tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến, năng lượng, công nghệ môi trường, hàng không vũ trụ và các công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Đây cũng là những lĩnh vực có sự tương thích cao với các định hướng phát triển khoa học và công nghệ mà Chính phủ đang ưu tiên thúc đẩy trong giai đoạn hiện nay.
“Trong bối cảnh thị trường lao động toàn cầu đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ, các nhà tuyển dụng không chỉ tìm kiếm những ứng viên giỏi chuyên môn mà còn đặc biệt coi trọng năng lực làm việc xuyên biên giới và khả năng hợp tác quốc tế. Tại USTH, chúng tôi cho rằng việc học tập bằng tiếng Anh trong một môi trường có sự tham gia thường xuyên của giảng viên, nhà khoa học và sinh viên đến từ nhiều quốc gia sẽ góp phần giúp sinh viên phát triển những phẩm chất và năng lực cốt lõi của một công dân toàn cầu", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hải Đăng nhấn mạnh.
Nền tảng ngoại ngữ tạo bước đệm vươn ra thế giới
Là minh chứng cho hiệu quả của môi trường đào tạo quốc tế, Nguyễn Bá Dũng - cựu sinh viên khóa 12, ngành Kỹ thuật Hàng không của USTH, hiện là học viên chương trình thạc sĩ Quản trị Vận tải Hàng không Quốc tế tại Trường Hàng không Dân dụng Quốc gia Pháp (ENAC) - một trong những trường cơ sở đào tạo hàng không hàng đầu châu Âu cho biết, việc được học hoàn toàn bằng tiếng Anh tại USTH đã giúp anh thích nghi khá nhanh với môi trường học thuật quốc tế.
Theo Bá Dũng, khi sang Pháp, việc tiếp cận bài giảng và tài liệu chuyên môn không còn là trở ngại lớn nhờ đã quen với việc học bằng tiếng Anh từ bậc đại học. Điều này giúp anh giảm đáng kể áp lực về ngôn ngữ để tập trung khám phá và phát triển các kỹ năng khác.
Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận thử thách lớn hơn nằm ở việc hòa nhập văn hóa và giao tiếp trong đời sống hằng ngày. Theo anh, sự chủ động, cởi mở và sẵn sàng mở rộng góc nhìn là chìa khóa để thích nghi với môi trường mới.
Nhìn lại hành trình từ một sinh viên còn hạn chế về tiếng Anh đến khi giành học bổng France Excellence của Đại sứ quán Pháp và học bổng GIFAS của Hiệp hội Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Pháp, Nguyễn Bá Dũng cho rằng giá trị lớn nhất mà USTH mang lại chính là môi trường giúp sinh viên phát triển toàn diện.
Không chỉ được nâng cao năng lực ngoại ngữ, anh còn được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, thuyết trình, đồng thời tiếp cận kiến thức từ các giáo sư và chuyên gia quốc tế. Những trải nghiệm này đã tạo nền tảng để anh tự tin theo đuổi các mục tiêu học tập và nghề nghiệp ở nước ngoài.
Gửi lời khuyên tới các học sinh đang cân nhắc lựa chọn chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, Nguyễn Bá Dũng cho rằng nếu đã có nền tảng ngoại ngữ tốt thì đây sẽ là lợi thế lớn để bứt phá. Còn với những bạn còn e ngại tiếng Anh, anh khuyến khích hãy coi đó là cơ hội để thử thách bản thân.
"Khi vượt qua được rào cản ngôn ngữ, các bạn sẽ có thêm sự tự tin để đối mặt với những thử thách lớn hơn trong tương lai. Quan trọng hơn, học tập trong môi trường quốc tế sẽ mở ra rất nhiều con đường, từ học lên cao, nghiên cứu khoa học cho đến làm việc tại các doanh nghiệp và tổ chức trên toàn cầu", cựu sinh viên USTH nhắn gửi.