Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam được thành lập năm 1956, tiền thân là Trường Âm nhạc Việt Nam. Năm 1982, trường đổi tên thành Nhạc viện Hà Nội. Đến năm 2008, theo Quyết định 149/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về các đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Nhạc viện Hà Nội đổi tên thành Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.
Sứ mệnh của trường là đào tạo nguồn nhân lực âm nhạc chất lượng cao; nghiên cứu, bảo tồn, phát huy các giá trị âm nhạc dân tộc; sáng tạo, phát triển nghệ thuật âm nhạc đương đại; góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Học viện có địa chỉ tại số 77 Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, Thành phố Hà Nội. Hiện Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Huy Phương là Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.
Giảng viên gặp khó khăn khi xét chức danh giáo sư/phó giáo sư do đặc thù đào tạo nghệ thuật
Thời gian qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được phản ánh của phụ huynh khi tìm hiểu Báo cáo thường niên năm 2025 của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam có một số thông tin chưa rõ. Để cung cấp thông tin khách quan phản hồi tới phụ huynh và độc giả, phóng viên đã liên hệ, gửi câu hỏi và đã nhận được chia sẻ từ phía nhà trường.
Theo bảng Thống kê đội ngũ giảng viên toàn thời gian theo các lĩnh vực đào tạo, tổng số giảng viên toàn thời gian của trường là 154 thầy cô (6 phó giáo sư, 32 tiến sĩ, 104 thạc sĩ, 14 đại học). Đáng chú ý, trường chưa có giáo sư nào.
Trong văn bản trả lời Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cho biết, học viện là cơ sở đào tạo, nghiên cứu và biểu diễn âm nhạc chuyên nghiệp của cả nước. Đội ngũ giảng viên của học viện bên cạnh trình độ học thuật (32 tiến sĩ, 104 thạc sĩ) còn sở hữu các danh hiệu cao quý do Nhà nước trao tặng như Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nhà giáo Ưu tú - đây là những giá trị thực tiễn chuyên môn đỉnh cao trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.
Học viện là môi trường nghệ thuật hàn lâm có uy tín, quy tụ các chuyên gia, nghệ sĩ tài năng và có truyền thống lâu đời. Do đặc thù ngành nghệ thuật biểu diễn tập trung mạnh vào thực hành, công chiếu bài giảng/tác phẩm nghệ thuật nên hệ thống tiêu chí xét giáo sư/phó giáo sư hiện hành (vốn thiên về các công bố bài báo khoa học quốc tế) còn những điểm chưa hoàn toàn tương thích với hoạt động chuyên môn đặc thù của giảng viên nghệ thuật.
Vì vậy, việc dự kiến phân cấp, trao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học trong việc xét và bổ nhiệm giáo sư/phó giáo sư là một chủ trương rất đúng đắn. Đây chắc chắn là cơ hội lớn để học viện xây dựng quy chuẩn đánh giá phù hợp hơn với đặc thù đào tạo nghệ thuật, qua đó ghi nhận đúng đắn cống hiến của các nghệ sĩ - người thầy và cải thiện tỷ lệ giáo sư/phó giáo sư trong thời gian tới.
Ngoài ra, theo bảng Các chỉ số đánh giá về tuyển sinh và đào tạo, năm 2025 nhà trường có tỉ lệ thôi học năm đầu là 10,99%, tăng 8,15% so với năm 2024.
Lý giải về vấn đề này, nhà trường cho biết, quá trình đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp nói chung có tính sàng lọc rất cao. Người học nghệ thuật chịu áp lực cường độ luyện tập thực hành rất lớn và đòi hỏi năng khiếu phát triển liên tục.
Tỷ lệ biến động, thôi học ở năm đầu chủ yếu xuất phát từ việc một số sinh viên sau thời gian trải nghiệm thực tế nhận thấy định hướng cá nhân, tố chất chuyên môn hoặc điều kiện sức khỏe, tâm lý chưa thực sự phù hợp với lộ trình đào tạo khắt khe của âm nhạc đỉnh cao; hoặc sinh viên lựa chọn chuyển tiếp sang các cơ sở du học nước ngoài.
Đối với Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, tỷ lệ thôi học năm đầu tăng trong năm 2025 chủ yếu xuất phát từ một số nguyên nhân cụ thể, trong đó có việc nhà trường rà soát và cập nhật tình trạng học tập của một số sinh viên xin bảo lưu để đi học nước ngoài.
Bên cạnh đó, khó khăn thường gặp ở sinh viên năm nhất như chưa thích ứng kịp với cường độ đào tạo chuyên môn cao, lựa chọn ngành học chưa thật sự phù hợp, cùng với áp lực tài chính và việc làm thêm ảnh hưởng đến thời gian học tập, luyện tập. Việc bảo lưu kết quả học tập, cảnh báo học tập và xét buộc thôi học được thực hiện theo quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo và quy chế đào tạo của học viện; đồng thời, tỷ lệ thôi học năm đầu cũng là một chỉ báo quan trọng trong công tác đánh giá tuyển sinh và đào tạo.
Để hỗ trợ sinh viên và giảm tỷ lệ này, học viện đã và đang triển khai các giải pháp như tăng cường tư vấn hướng nghiệp và khảo sát năng lực trước và trong tuyển sinh; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm học vụ kết hợp với giảng viên cố vấn học tập, hỗ trợ tài chính cho sinh viên khó khăn, đổi mới phương pháp dạy học gắn với biểu diễn và thực hành nghề, đồng thời phát triển hoạt động kết nối cộng đồng sinh viên để nâng cao động lực và khả năng bám trụ trong môi trường đào tạo đặc thù của một học viện âm nhạc đầu ngành.
Các chỉ số khoa học và công nghệ có xu hướng giảm
Theo bảng Các chỉ số đánh giá về khoa học và công nghệ năm 2025, số công bố WoS, Scopus/giảng viên là 0; số công bố khoa học/giảng viên là 0,11 (giảm 1,52 so với năm 2024), tỷ trọng thu khoa học, công nghệ là 0,5 (giảm 0,1 so với năm 2024).
Theo Học viện, năm 2025, một số chỉ số khoa học và công nghệ của nhà trường có xu hướng giảm so với năm 2024, trong đó số công bố WoS/Scopus/giảng viên bằng 0, số công bố khoa học/giảng viên đạt 0,11 và tỷ trọng thu khoa học, công nghệ ở mức 0,5. Tuy nhiên, khi nhìn vào các con số này cần đặt trong đúng bối cảnh của một cơ sở đào tạo nghệ thuật, bởi sản phẩm nghiên cứu trong lĩnh vực này không chỉ được đo bằng bài báo quốc tế hay doanh thu chuyển giao, mà còn thể hiện ở những giá trị học thuật và thực tiễn rất đặc thù như sáng tác, biểu diễn, biên soạn, sưu tầm, điền dã, xây dựng chương trình, giáo trình và bảo tồn di sản âm nhạc truyền thống.
Trong năm 2025, học viện đồng thời phải tập trung nguồn lực cho nhiều nhiệm vụ chuyên môn có khối lượng lớn và ý nghĩa nền tảng đối với toàn ngành. Học viện được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao chủ trì phối hợp với các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp xây dựng Chuẩn chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học nhóm ngành Âm nhạc. Đến nay, Chuẩn chương trình đào tạo đã hoàn thành được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông qua và đang chờ hội đồng thẩm định của Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.
Bên cạnh đó, gần 100 giảng viên của học viện đã dành nhiều thời gian cho việc biên soạn, cập nhật chương trình đào tạo đại học theo hình thức tín chỉ, xây dựng đề cương chi tiết học phần và điều chỉnh chuẩn đầu ra, phương pháp giảng dạy, phương pháp đánh giá.
Cùng với đó, cán bộ và giảng viên của học viện còn tham gia biên soạn, cập nhật giáo trình trung cấp, đại học và giáo trình đào tạo tài năng âm nhạc; tham gia tọa đàm, hội thảo khoa học; hoàn thành những đề tài nghiên cứu khoa học các cấp; đồng thời thực hiện những chuyến công tác sưu tầm, điền dã để bảo tồn âm nhạc dân gian của các dân tộc.
Vì vậy, xu hướng giảm ở một số chỉ số định lượng không nên được hiểu đơn giản là hoạt động nghiên cứu của học viện đi xuống, mà cần được hiểu là phản ánh sự phân bổ lại nguồn lực cho các nhiệm vụ chuyên ngành có tính chiến lược và đặc thù. Nói cách khác, trong năm 2025 học viện vừa thực hiện chức năng nghiên cứu, vừa thực hiện thêm những nhiệm vụ chuẩn hóa, cập nhật và phát triển chương trình đào tạo, nên các chỉ số theo thước đo truyền thống có thể giảm, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc giá trị học thuật bị suy giảm.
Học viện Âm nhạc Quốc gia cho rằng, việc đánh giá hoạt động nghiên cứu của các cơ sở giáo dục đào tạo nghệ thuật cần được thiết kế theo bộ tiêu chí riêng, sát với bản chất nghề nghiệp. Theo đó, ngoài công bố học thuật, cần coi trọng chất lượng và số lượng tác phẩm sáng tác, biểu diễn, dàn dựng; giá trị của giáo trình, chương trình và tài liệu biên soạn; kết quả sưu tầm, điền dã, phục dựng và bảo tồn di sản; giải thưởng chuyên môn; mức độ ứng dụng trong giảng dạy; cũng như hiệu quả lan tỏa đối với cộng đồng và đóng góp cho sự phát triển của đời sống văn hóa - nghệ thuật.
Cách tiếp cận này sẽ phản ánh đúng hơn đặc thù của lĩnh vực nghệ thuật, nơi nghiên cứu không chỉ nằm trên trang giấy mà còn hiện diện sống động trong tác phẩm, trình diễn và giá trị văn hóa được gìn giữ, truyền dạy và phát huy.
Theo bảng Kết quả công bố khoa học, công nghệ trong báo cáo thường niên, tổng số bài báo khoa học được Hội đồng giáo sư nhà nước công nhận không nằm trong danh mục WoS, Scopus và bằng độc quyền giải pháp hữu ích năm 2025 của nhà trường là 45 (giảm 10 bài báo so với năm 2024); Tổng số sách chuyên khảo, số tác phẩm nghệ thuật và thành tích thể dục thể thao đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế năm 2025 của trường là 41 (giảm 18 số tác phẩm/thành tích so với năm 2024).
Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam lý giải, năm 2025, các chỉ số này giảm chủ yếu không phải vì học viện suy giảm năng lực, mà vì nguồn lực đã được ưu tiên cho những nhiệm vụ có tính chiến lược và đặc thù rất lớn của cơ sở đào tạo nghệ thuật, như hoàn thiện chương trình đào tạo, xây dựng chuẩn đầu ra, cập nhật học phần, biên soạn giáo trình, tổ chức nghiên cứu và bảo tồn di sản âm nhạc. Với lĩnh vực nghệ thuật, sản phẩm học thuật không thể chỉ đo bằng số bài báo hay số lượng giải thưởng theo cách thông thường, vì giá trị nghiên cứu còn nằm trong sáng tác, biểu diễn, dàn dựng, sưu tầm, điền dã, và đóng góp trực tiếp cho đào tạo và đời sống văn hóa.
Thực tế để vừa đáp ứng yêu cầu nghiên cứu khoa học vừa phát huy được thế mạnh sáng tạo nghệ thuật, trước hết cần một cơ chế đánh giá riêng, phù hợp với bản chất của ngành. Những việc như biên soạn chương trình đào tạo, cập nhật giáo trình, xây dựng học phần, sáng tác tác phẩm, dàn dựng biểu diễn hay phát triển sản phẩm số phải được ghi nhận như thành quả nghiên cứu khoa học.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để khuyến khích sáng tạo, như quỹ khoa học và công nghệ cho các nhiệm vụ đặc thù, các nhóm nghiên cứu mạnh, studio sáng tạo, trung tâm dữ liệu nghệ thuật số và không gian học liệu số. Đây là cách để nghiên cứu không tách rời thực hành, mà đi thẳng vào đào tạo, biểu diễn và đời sống nghệ thuật. Cần có quy định quy đổi tương đương chuẩn xác giữa 1 chương trình biểu diễn nghệ thuật/tác phẩm sáng tác đạt giải với 1 bài báo khoa học/đề tài nghiên cứu khoa học.
Ngoài ra, cần có cơ chế đặt hàng và đầu tư ngân sách riêng cho sáng tạo nghệ thuật đỉnh cao và bảo tồn di sản âm nhạc dân tộc tương tự như kinh phí đầu tư cho đề tài khoa học công nghệ.
Cuối cùng, khi đánh giá thi đua, khen thưởng hay nghiệm thu, cần nhìn đúng giá trị của sản phẩm nghệ thuật theo tiêu chí riêng: giá trị chuyên môn, giá trị nghệ thuật, tính ứng dụng và tác động xã hội. Làm được như vậy thì các trường nghệ thuật mới vừa giữ được bản sắc sáng tạo, vừa hoàn thành tốt yêu cầu về nghiên cứu khoa học.
Trường khẳng định bố trí đủ 8% nguồn thu học phí để cấp học bổng khuyến khích học tập cho người học
Tại bảng Kết quả thu chi hoạt động tài chính, năm 2025, tổng thu của nhà trường đạt 192,855 tỷ đồng. Trong đó, hỗ trợ chi thường xuyên từ Nhà nước là 45,285 tỷ đồng; thu từ học phí, lệ phí từ người học là 22,192 tỷ đồng; thu từ khoa học công nghệ là 300 triệu đồng. Năm học này, nhà trường chi cho học bổng và hỗ trợ học tập là khoảng 1,45 tỷ đồng (chiếm 6,58% nguồn thu từ học phí, lệ phí từ người học).
Theo Nghị định số 66/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục, các cơ sở giáo dục đại học công lập phải bố trí tối thiểu 8% nguồn thu học phí để cấp học bổng khuyến khích học tập cho người học.
Học viện khẳng định, đơn vị luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về tài chính công và cơ chế tự chủ theo Nghị định 60/2021/NĐ-CP.
Căn cứ theo báo cáo tài chính chính thức năm 2025, tổng thu học phí của học viện đạt 22,192 tỷ đồng. Học viện đã thực hiện trích lập đủ 8% tổng thu học phí vào Quỹ học bổng học sinh sinh viên theo đúng quy định, tương ứng với số tiền 1,629 tỷ đồng.
Số tiền 1,400 tỷ đồng (~1,45 tỷ trong báo cáo thường niên năm 2025) là số tiền thực tế đã chi giải ngân trong năm 2025 cho người học đạt điều kiện nhận học bổng.
Phần kinh phí trích lập còn lại (229 triệu đồng) chưa chi hết do số lượng sinh viên đạt đủ tiêu chuẩn xét học bổng xuất sắc trong năm theo quy chế đã được nhận đủ; số dư này được kết chuyển nguyên vẹn sang Quỹ học bổng năm 2026 để tiếp tục cấp cho người học theo đúng quy định tài chính. Như vậy, học viện hoàn toàn bảo đảm và thực hiện trích lập đúng, đủ tỷ lệ tối thiểu 8% học phí theo quy định.