Em Bùi Trần Vân Anh (sinh năm 2003), cựu sinh viên chuyên ngành Khoa học Sinh học và Sức khỏe (ngành Khoa học tích hợp), Trường Đại học Fulbright Việt Nam đã xuất sắc giành học bổng Tiến sĩ toàn phần chuyên ngành Sinh học chuyển giao (ngành Y học và Khoa học Sức khỏe) tại Viện Bách khoa và Đại học Bang Virginia (Virginia Tech).
Học bổng tiến sĩ toàn phần được cấp trong 5 năm với tổng trị giá gần 7,3 tỷ đồng; bao gồm học phí khoảng 16.000 đô la Mỹ/năm (khoảng 417 triệu đồng) và chi phí sinh hoạt khoảng 40.000 đô la Mỹ/năm (khoảng 1,042 tỷ đồng).
Đặc biệt, trong quá trình học tập tại Việt Nam, Vân Anh tốt nghiệp loại Giỏi ngành Khoa học tích hợp tại Trường Đại học Fulbright Việt Nam; giành giải Tư tại Kỳ thi Olympic Hóa học Quốc gia năm 2023 và từng là sinh viên trao đổi tại Đại Học Yale - NUS, Singapore năm 2024. Đặc biệt, để có thể dành trọn thời gian cho nghiên cứu, trong thời gian học đại học tại Việt Nam, Vân Anh quyết định bảo lưu một năm sang Singapore làm việc trong môi trường nghiên cứu.
Khi học lớp 11, Vân Anh là một trong 12 đại diện của Việt Nam tham gia chương trình JENESYS (Japan-East Asia Network of Exchange for Students and Youths) tại Nhật Bản. Chương trình được Bộ Ngoại giao Nhật Bản tài trợ toàn phần.
Từ lớp Sinh học trực tuyến đến hành trình nghiên cứu qua 3 quốc gia
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về lý do lựa chọn theo đuổi lĩnh vực Sinh học, Vân Anh cho biết, định hướng này được hình thành từ một trải nghiệm đáng nhớ trong thời gian em học trực tuyến do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Khi đó, Vân Anh tham gia lớp Sinh học đại cương (Introductory Biology) do giáo viên Samhitha Raj giảng dạy. Dù việc học diễn ra hoàn toàn trực tuyến nhưng cách giảng dạy sinh động, gắn kiến thức với những tình huống thực tế của cô giáo đã khiến nữ sinh đặc biệt hứng thú với môn học này.
Một trong những hoạt động để lại ấn tượng với Vân Anh là bài tập truy tìm dấu vết dựa trên mẫu DNA còn sót lại. Thay vì chỉ học các khái niệm sinh học qua lý thuyết, học sinh được vận dụng kiến thức để phân tích dữ liệu, đưa ra giả thuyết và tìm lời giải cho một tình huống cụ thể. Trải nghiệm này giúp Vân Anh nhận ra Sinh học không chỉ là những kiến thức trong sách vở mà còn có khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn.
Chính từ trải nghiệm đó, Vân Anh bắt đầu quan tâm và tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực Sinh học. Em nhận thấy đây là ngành học có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai, đồng thời mở ra cơ hội ứng dụng kiến thức vào nhiều lĩnh vực khác nhau, từ nghiên cứu khoa học đến y học và chăm sóc sức khỏe. Đây cũng là một trong những lý do quan trọng khiến Vân Anh quyết định lựa chọn Sinh học làm định hướng học tập lâu dài.
Bùi Trần Vân Anh hiện là nghiên cứu sinh chuyên ngành Sinh học chuyển giao (ngành Y học và Khoa học Sức khỏe) tại Viện Bách khoa và Đại học Bang Virginia (Virginia Tech). Ảnh: NVCC.
Trong suốt những năm học đại học, Vân Anh dành phần lớn thời gian cho nghiên cứu khoa học, không ngừng tìm tòi, đào sâu và khám phá lĩnh vực Sinh học mà em lựa chọn theo đuổi. Hành trình nghiên cứu của em được hình thành qua nhiều trải nghiệm thực tập, trao đổi học thuật tại Việt Nam, Singapore và Đài Loan (Trung Quốc). Mỗi môi trường mang đến một hướng tiếp cận khác nhau, giúp em từng bước mở rộng kiến thức, kỹ năng nghiên cứu và hiểu rõ hơn về lĩnh vực mà mình muốn theo đuổi.
“Trải nghiệm đầu tiên là khi em thực tập tại Viện Tế bào gốc, đây là cơ hội giúp em tiếp cận trực tiếp với môi trường nghiên cứu, thay vì chỉ học kiến thức thông qua sách vở hay các môn học trên giảng đường. Sau đó, em có một học kỳ trao đổi tại Đại học Yale-NUS, Singapore. Trải nghiệm này giúp em được tiếp cận môi trường học thuật quốc tế, đồng thời làm quen với phương pháp học tập và nghiên cứu có nhiều điểm khác biệt so với chương trình em từng theo học.
Đến mùa hè trước khi bước vào năm thứ tư đại học, em tiếp tục có cơ hội thực tập tại Đại học Y Dược Trung Quốc (Đài Loan, Trung Quốc). Tại đây, em được tham gia nghiên cứu đề tài “Development of therapeutics overcoming dual resistance to antiestrogen and CDK4/6 inhibitors therapy in breast cancer”.
Đề tài này nghiên cứu về việc phát triển các liệu pháp điều trị nhằm khắc phục tình trạng kháng kép với liệu pháp kháng estrogen và thuốc ức chế CDK4/6 trong điều trị ung thư vú. Trải nghiệm này đặc biệt quan trọng bởi em không chỉ được tiếp cận với một vấn đề nghiên cứu cụ thể mà còn có cơ hội làm quen sâu hơn với quá trình triển khai nghiên cứu trong lĩnh vực Khoa học sức khỏe.
Sau kỳ thực tập tại Trung Quốc, em nhận được lời mời thực tập và thực hiện khóa luận tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS). Tại NUS, hướng nghiên cứu của em chuyển sang lĩnh vực tế bào gốc, với đề tài phát triển hệ thống nuôi cấy 3D nhằm sản xuất quy mô lớn các túi ngoại bào (Extracellular Vesicles - EVs) từ tế bào gốc trung mô (Mesenchymal Stem Cells - MSCs), hướng tới ứng dụng trong điều trị ung thư.
Việc được làm việc trong một môi trường nghiên cứu quốc tế cũng giúp em hiểu rõ hơn yêu cầu về tính chính xác, khả năng tự chủ và tư duy giải quyết vấn đề trong quá trình thực hiện một nghiên cứu.
Sau một năm nghiên cứu tại Singapore, em tiếp tục trở lại Đài Loan (Trung Quốc) vào mùa hè để thực tập tại Đại học Chang Gung. Tuy nhiên, lần này em lựa chọn một hướng nghiên cứu mới, có sự giao thoa giữa khoa học sức khỏe và trí tuệ nhân tạo. Đề tài em tham gia là “Automated examination of midbrain: pons ratio for progressive supranuclear palsy (PSP) diagnosis using deep learning model”, xây dựng mô hình học sâu để tự động xác định tỷ lệ não giữa vùng trung não và cầu não, qua đó hỗ trợ chẩn đoán bệnh liệt trên nhân tiến triển”, Vân Anh cho hay.
Từ việc nghiên cứu tế bào gốc ban đầu, nghiên cứu ung thư đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán bệnh lý thần kinh, những trải nghiệm này đã giúp nữ sinh từng bước mở rộng phạm vi quan tâm nghiên cứu khoa học. Đồng thời, những hoạt động này cũng cho Vân Anh cơ hội tìm hiểu mối liên hệ giữa các lĩnh vực khác nhau trong Khoa học sức khỏe, từ nghiên cứu cơ bản đến những hướng tiếp cận có tiềm năng ứng dụng trực tiếp trong y học. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nữ sinh xây dựng hồ sơ học thuật và chuẩn bị cho mục tiêu tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu ở bậc tiến sĩ.
Hành trình chinh phục học bổng toàn phần tiến sĩ
Năm 2026, Vân Anh nhận được lời mời nhập học với học bổng tiến sĩ toàn phần, bao gồm học phí khoảng 16.000 đô la Mỹ/năm và khoản hỗ trợ chi phí sinh hoạt khoảng 40.000 đô la Mỹ/năm trong thời gian 5 năm. Tổng giá trị gói học bổng tương đương khoảng 280.000 đô la Mỹ (khoảng 7,3 tỷ đồng).
Tuy nhiên, đằng sau những lời mời theo học tiến sĩ cùng gói học bổng trị giá hàng trăm nghìn đô la Mỹ là cả một hành trình dài được nữ sinh chủ động xây dựng từ khá sớm. Vân Anh không chờ đến năm cuối mới tìm kiếm cơ hội du học mà chủ động xây dựng hồ sơ qua từng trải nghiệm học tập, nghiên cứu và thực tập quốc tế.
Ngay từ trước khi tốt nghiệp, Vân Anh đã từng bước tích lũy kinh nghiệm nghiên cứu, tìm kiếm các cơ hội thực tập, trải nghiệm môi trường học thuật quốc tế và xác định hướng nghiên cứu phù hợp với mục tiêu phát triển lâu dài. Theo nữ sinh, sức cạnh tranh của hồ sơ không chỉ đến từ thành tích học tập mà còn nằm ở quá trình tích lũy kinh nghiệm nghiên cứu và sự nhất quán trong định hướng phát triển chuyên môn. Những trải nghiệm tại nhiều phòng thí nghiệm và môi trường học thuật khác nhau giúp em có thêm nền tảng để chứng minh sự nghiêm túc với con đường nghiên cứu.
Quá trình chuẩn bị hồ sơ tiến sĩ cũng là khoảng thời gian nhiều áp lực đối với nữ sinh. “Có thời điểm em cảm thấy vô cùng tự ti khi cho rằng bản thân chưa có đủ kinh nghiệm nghiên cứu và hồ sơ chưa mạnh bằng những ứng viên đã có thời gian học tập, nghiên cứu tại Mỹ. Những so sánh đó khiến em đôi lúc nghi ngờ năng lực của chính mình và lo lắng liệu bản thân có đủ khả năng cạnh tranh cho các chương trình tiến sĩ hay không.
Áp lực càng lớn khi cùng lúc em phải hoàn thành việc học đại học trên trường, thực tập toàn thời gian tại một công ty Biotech và chuẩn bị hồ sơ du học. Bên cạnh việc ôn thi chứng chỉ ngoại ngữ TOEFL, em cũng phải dành thời gian viết bài luận, hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị phỏng vấn và tìm hiểu các chương trình đào tạo, hướng nghiên cứu phù hợp. Quỹ thời gian dành cho bản thân cũng như bạn bè, gia đình vì thế bị thu hẹp đáng kể.
Để vượt qua giai đoạn này, em luôn cố gắng tập trung vào những mục tiêu có thể kiểm soát, chia nhỏ từng phần việc và hoàn thành từng bước thay vì quá chú trọng vào việc so sánh mình với các ứng viên khác. Trong hành trình đó, em may mắn nhận được sự đồng hành của nhiều thầy cô trong và ngoài trường, những người đã góp ý về hướng nghiên cứu, hồ sơ, bài luận cũng như cách chuẩn bị cho các vòng phỏng vấn. Bên cạnh đó, sự động viên từ bạn bè thân thiết và gia đình cũng là nguồn động lực quan trọng giúp em duy trì tinh thần và tiếp tục theo đuổi mục tiêu”, Vân Anh bày tỏ.
Nhìn lại quá trình ứng tuyển tiến sĩ, nữ sinh cho rằng đây không chỉ là hành trình hoàn thiện một bộ hồ sơ du học mà còn là quá trình rèn luyện sự kiên trì, khả năng quản lý thời gian và niềm tin vào con đường mình lựa chọn. Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ, định hướng hiện tại của Vân Anh là tiếp tục theo đuổi công việc nghiên cứu trong lĩnh vực Dược - Sinh học. Nữ sinh mong muốn làm việc ở vị trí Scientist (nhà khoa học) tại các tập đoàn dược phẩm lớn như AstraZeneca hoặc Pfizer.
Chia sẻ về bí quyết học tập để đạt học bổng quốc tế cũng như tốt nghiệp loại Giỏi, nữ sinh cho rằng không có một phương pháp chung phù hợp với tất cả mọi người. Theo Vân Anh, mỗi người có cách tiếp thu kiến thức khác nhau, vì vậy điều quan trọng là chủ động thử nghiệm nhiều phương pháp để tìm ra cách học phù hợp nhất với bản thân.
Một trong những nguyên tắc quan trọng là không trì hoãn. Thay vì chờ đến gần hạn mới bắt đầu, em thường lên kế hoạch từ sớm, chủ động nắm các mốc thời gian và thời hạn hoàn thành từng công việc. Việc có kế hoạch rõ ràng giúp nữ sinh phân bổ thời gian hợp lý giữa học tập, nghiên cứu và các hoạt động cá nhân, đồng thời biết trước thời điểm có thể dành thời gian nghỉ ngơi, vui chơi mà không ảnh hưởng đến tiến độ học tập.
Theo Vân Anh, việc duy trì kỷ luật và chủ động trong sắp xếp thời gian quan trọng không kém số giờ dành cho việc học. Khi kiểm soát tốt lịch trình, em có thể tập trung hơn trong thời gian học và thoải mái tận hưởng thời gian nghỉ ngơi mà không bị áp lực bởi những công việc còn dang dở.
Đồng thời, nữ sinh mong muốn những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy trong môi trường nghiên cứu quốc tế sẽ trở thành nền tảng để cô đóng góp cho khoa học trong nước. Vân Anh kỳ vọng có thể thực hiện điều này thông qua các hoạt động hợp tác nghiên cứu, kết nối với các nhóm nghiên cứu trong nước, cũng như hỗ trợ và định hướng cho thế hệ sinh viên, người trẻ đi sau trong quá trình lựa chọn ngành học và con đường nghiên cứu.