Quy chế mới về cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia

09/10/2026 14:23
Tường San

GDVN -Một điểm đáng chú ý của Quy chế mới về Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông là đã dành riêng một chương quy định về công khai, minh bạch và liêm chính khoa học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 84/2026/TT-BGDĐT Quy chế Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Thông tư này thay thế Thông tư số 06/2024/TT-BGDĐT ngày 10/4/2024 và Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT ngày 28/11/2025 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Cụ thể, Thông tư đã chuẩn hóa danh mục lĩnh vực dự thi còn 16 lĩnh vực. Tên gọi một số lĩnh vực được điều chỉnh để thống nhất với danh mục nhóm ngành đào tạo theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở liên thông giữa kết quả Cuộc thi với chính sách học bổng và tuyển sinh đại học. Trong đó, đối với dự án liên ngành, lĩnh vực dự thi được xác định theo lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nội dung nghiên cứu cốt lõi.

13bd9bb0-ffda-466c-aad9-07f8c653eb42.png
Ảnh tạo bằng AI.

Đồng thời, Thông tư cũng thiết kế lại tiêu chí và thang điểm đánh giá, cụ thể hóa thành 20 tiêu chí, mỗi tiêu chí tối đa 5 điểm, được chia thành 5 nhóm với tổng điểm tối đa 100. Việc cụ thể hóa tiêu chí giúp học sinh hiểu rõ hơn yêu cầu đối với một dự án nghiên cứu, đồng thời tạo căn cứ để giám khảo đánh giá nhất quán, khách quan hơn. Cách cấu trúc các nhóm tiêu chí được xây dựng tương ứng với cấu trúc đánh giá của Hội thi khoa học và kĩ thuật quốc tế Regeneron ISEF.

Theo Quy chế mới, nhật kí nghiên cứu và dữ liệu gốc được xác định là căn cứ để giám khảo đối chiếu tính trung thực, tính liên tục của quá trình thực hiện cũng như mức độ tham gia độc lập, thực chất của học sinh. Đây là cơ sở quan trọng để phân biệt kết quả nghiên cứu do học sinh thực hiện với phần hỗ trợ, hướng dẫn của giáo viên hoặc nhà khoa học.

Bên cạnh đó, cơ chế chấm thi cũng được quy định chặt chẽ hơn. Mỗi dự án có ít nhất 3 giám khảo chấm độc lập; việc phân công giám khảo được thực hiện bằng hình thức bốc thăm trong tiểu ban của lĩnh vực. Nếu điểm của một giám khảo chênh lệch từ 20% trở lên so với điểm trung bình cộng của các giám khảo còn lại, giám khảo đó phải rà soát, giải trình bằng văn bản. Trường hợp giải trình không phù hợp, Trưởng tiểu ban phân công thêm một giám khảo chấm độc lập. Quy chế không cho phép các giám khảo thỏa thuận hoặc thống nhất điểm với nhau.

Một điểm đáng chú ý của Thông tư là đã dành riêng một chương quy định về công khai, minh bạch và liêm chính khoa học. Theo đó, danh sách dự án dự thi cấp quốc gia, báo cáo tóm tắt và poster dự án phải được công khai chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc Cuộc thi. Đơn vị dự thi phải công khai danh sách dự án được chọn cử trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định.

Học sinh có trách nhiệm lập, lưu giữ nhật kí nghiên cứu bằng hình thức điện tử hoặc văn bản, ghi nhận đầy đủ, liên tục quá trình nghiên cứu và có xác nhận của người hướng dẫn ít nhất một lần mỗi tháng, cùng với dữ liệu gốc của dự án. Người hướng dẫn không được trực tiếp thực hiện thay học sinh các nội dung nghiên cứu cốt lõi. Ngoài điểm mới quy định phân loại dự án nghiên cứu theo ba mức độ an toàn, Quy chế cũng quy định rõ trách nhiệm và chế tài đối với hành vi vi phạm. Học sinh làm giả hồ sơ, nhật kí nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm tham dự Cuộc thi từ 1 đến 2 năm. Người hướng dẫn để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học có thể không được chấp nhận hướng dẫn nghiên cứu trong 1 đến 2 lần tổ chức Cuộc thi tiếp theo. Kết quả và giải thưởng của dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, thông báo công khai.

Đặc biệt, Thông tư còn quy định phân bổ số lượng dự án một cách hợp lí.

Theo Thông tư, số dự án dự thi tối đa của mỗi sở giáo dục và đào tạo được xác định căn cứ tỉ lệ dự án dự thi (T) của sở giáo dục và đào tạo đó, tính theo công thức: T = (A/B) × 100%.

Trong đó, A là số dự án dự thi tại cuộc thi cấp đơn vị dự thi do sở giáo dục và đào tạo tổ chức trong năm học liền trước năm học tổ chức Cuộc thi; B là tổng số dự án dự thi tại cuộc thi cấp đơn vị dự thi của tất cả các sở giáo dục và đào tạo trong cùng năm học đó.

Căn cứ tỉ lệ dự án dự thi (T), mỗi sở giáo dục và đào tạo được đăng kí số dự án dự thi như sau: T ≤ 1% được đăng kí tối đa 3 dự án; 1% < T ≤ 5% được đăng kí tối đa 6 dự án; 5% < T ≤ 10% được đăng kí tối đa 9 dự án; T > 10% được đăng kí tối đa 12 dự án.

Đối với các đơn vị dự thi là trường phổ thông trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, đại học, trường đại học, viện, học viện có trường phổ thông, mỗi đơn vị được đăng ký tối đa 3 dự án dự thi. Đơn vị đăng cai tổ chức Cuộc thi được đăng kí thêm tối đa 6 dự án dự thi.

Đơn vị dự thi được cử thêm 1 dự án dự thi trên mỗi dự án đoạt giải Tư trở lên tại cuộc thi quốc tế trong năm liền trước năm tổ chức Cuộc thi do Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn cử tham gia.

Số lượng dự án là tổng số cho cả cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông. Đơn vị dự thi tự quyết định phân bổ giữa hai cấp học phù hợp với điều kiện thực tế.

Ngoài ra, Thông tư mới còn mở ra cơ hội giao lưu, hội nhập quốc tế rộng hơn khi cho phép Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định mời đoàn học sinh, dự án nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh các quốc gia, vùng lãnh thổ khác tham gia giao lưu, trưng bày tại Cuộc thi (không thuộc cơ cấu giải, không tính vào số lượng dự án dự thi trong nước).

Đồng thời quy định việc xây dựng, vận hành hệ thống quản lí thống nhất Cuộc thi trên môi trường số. Thông tin, dữ liệu đã có trên hệ thống hoặc cơ sở dữ liệu ngành giáo dục sẽ không yêu cầu cung cấp lại. Văn bản hướng dẫn tổ chức Cuộc thi hằng năm và hướng dẫn của đơn vị dự thi không được quy định thêm điều kiện, thành phần hồ sơ, tiêu chí đánh giá ngoài Quy chế, tránh phát sinh yêu cầu, tạo áp lực cho học sinh.

Về quy định chuyển tiếp, dự án đã được cơ sở giáo dục phê duyệt kế hoạch nghiên cứu trước ngày Thông tư có hiệu lực thi hành được tiếp tục thực hiện theo kế hoạch đã phê duyệt. Yêu cầu về nhật kí nghiên cứu, dữ liệu gốc, khai báo sử dụng công nghệ số, AI chỉ áp dụng đối với phần nội dung nghiên cứu thực hiện kể từ ngày Thông tư có hiệu lực.

Thông tư cũng nêu rõ, cuộc thi ở cấp cơ sở giáo dục, cấp đơn vị dự thi đã hoặc đang tổ chức theo kế hoạch được phê duyệt trước ngày Thông tư có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo Thông tư số 06/2024/TT-BGDĐT và Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT cho đến khi kết thúc; việc lựa chọn, cử dự án dự thi cấp quốc gia thực hiện theo Thông tư mới.

Tường San