Những năm học trước, việc kiểm tra định kỳ nơi người viết bài công tác (một tỉnh phía Nam) thực hiện tương đối nhẹ nhàng. Việc duyệt đề kiểm tra chỉ thực hiện một lần và chấm kiểm tra định kỳ (cuối kỳ) chỉ thực hiện chấm chéo 1 lần giữa các giáo viên trong cùng một khối dạy với nhau.
Nhưng, từ năm học 2025 – 2026 này, công việc kiểm tra định kỳ trở nên phức tạp hơn nhiều. Đề kiểm tra phải duyệt 2 lần: 01 lần duyệt ma trận; 01 lần duyệt đề. Đối với việc chấm kiểm tra sở giáo dục yêu cầu: “Mỗi bài kiểm tra phải có ít nhất 02 giáo viên cùng tham gia chấm và thống nhất điểm” nên tuần kiểm tra cuối kỳ giáo viên khá áp lực.
Việc sở giáo dục yêu cầu duyệt đề, chấm kiểm tra định kỳ như thi tuyển sinh, hoặc thi tốt nghiệp trung học phổ thông suy cho cùng chỉ làm tăng áp lực cho giáo viên bởi tìm hiểu các văn bản, cụ thể là Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về đánh giá học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông, người viết không hề tìm thấy nội dung như sở giáo dục và đào tạo hướng dẫn.
Đề kiểm tra phải duyệt 2 lần
Hiện nay, để xây dựng một đề kiểm tra định kỳ, giáo viên phải thể hiện được mục tiêu; hình thức kiểm tra; nội dung kiểm tra. Trong phần nội dung kiểm tra có 5 phần quan trọng, đó là: liệt kê các đơn vị bài học; ma trận đề kiểm tra; đặc tả ma trận; đề kiểm tra; đáp án/ hướng dẫn chấm.
Thông thường, trước khi kiểm tra định kỳ, các tổ chuyên môn sẽ họp và thống nhất nội dung kiểm tra và ma trận đề kiểm tra. Sau đó, những giáo viên được phân công xây dựng đề kiểm tra bám theo kiến thức và ma trận tổ chuyên môn đã thống nhất để ra đề.
Khi thực hiện hoàn thiện đề kiểm tra, giáo viên bộ môn sẽ nộp cho phó hiệu trưởng chuyên môn. Sau khi họp hội đồng duyệt đề kiểm tra thì tổ trưởng, tổ phó chuyên môn sẽ là người duyệt đề kiểm tra của giáo viên trong tổ. Những công việc như thế này được lặp lại hằng năm.
Tuy nhiên, từ năm học 2025 – 2026, sở giáo dục nơi địa phương người viết yêu cầu: “Ma trận được tổ trưởng chuyên môn và lãnh đạo trường (được hiệu trưởng phân công) phê duyệt trước khi ra đề.
Vì thế, việc phải duyệt ma trận xong mới tiến hành xây dựng đề kiểm tra vô tình tạo thêm áp lực cho ban giám hiệu nhà trường và tổ trưởng, tổ phó chuyên môn. Họ phải họp thêm và duyệt thêm một lần.
Trớ trêu, ma trận họ duyệt cũng là nội dung mà họ vừa chủ trì xây dựng ở tổ chuyên môn xong. Duyệt ma trận xong, vài hôm sau thì tiến hành duyệt đề, trong đề kiểm tra lại có ma trận mà họ vừa duyệt mấy hôm trước.
Việc làm này mang tính hình thức chứ chẳng có tác dụng gì nhưng làm mất thời gian của các thành viên trong hội đồng duyệt đề kiểm tra.
Bài kiểm tra định kỳ yêu cầu “có ít nhất 02 giáo viên cùng tham gia chấm”
Không chỉ phức tạp hóa việc ra và duyệt đề kiểm tra mà ngay cả việc chấm bài kiểm tra định kỳ cũng khá rối rắm, nhiêu khê.
Chính vì sở giáo dục yêu cầu “mỗi bài kiểm tra phải có ít nhất 02 giáo viên cùng tham gia chấm” nên ban giám hiệu nhà trường cũng bắt buộc phải tuân thủ theo chỉ đạo của sở.
Các bài kiểm tra tập trung (trừ môn Hoạt động trải nghiệm- hướng nghiệp; Nội dung giáo dục địa phương; Thể dục; Nghệ thuật) đều được cắt phách và chấm tại trường. Mỗi bài kiểm tra có 2 giám khảo chấm.
Thực ra, việc kiểm tra định kỳ trong trường phổ thông có cần “cắt phách” và tổ chức “2 giám khảo chấm” hay không hiện nay chưa có quy định bắt buộc áp dụng đại trà như các kỳ thi tuyển sinh hoặc thi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, sở giáo dục chỉ đạo như vậy, bắt buộc các trường học phải tuân thủ theo. Công việc này vô tình tăng mạnh khối lượng công việc cho giáo viên.
Những môn học có nhiều tiết như: Toán, Ngữ văn, tiếng Anh thì giáo viên đang được phân công dạy 4 - 6 lớp, tương đương khoảng trên dưới 200 học sinh. Những môn ít tiết như Giáo dục công dân, Lịch sử và Địa lý, Khoa học tự nhiên thì mỗi giáo viên dạy hàng chục lớp khác nhau nên số lượng gấp nhiều lần.
Việc yêu cầu 2 giám khảo chấm bắt buộc giáo viên phải chấm 2 lần, mỗi bài kiểm tra có 2 chữ ký khá phức tạp, bắt buộc giáo viên phải nhân đôi công việc. Mất nhiều thời gian đối sánh điểm. Nhiều giáo viên phải ký gần nghìn chữ ký trên các bài làm của học sinh.
Trong khi, theo hướng dẫn hiện hành, các môn học ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông hiện nay chỉ có môn Ngữ văn là tự luận hoàn toàn, các môn khác thực hiện trắc nghiệm khách quan, hoặc kết hợp cả trắc nghiệm khách quan và tự luận. Trong đó, trắc nghiệm chiếm đến 7,0 điểm/ thang điểm 10.
Một khi phần lớn các môn học thực hiện kiểm tra kết hợp cả trắc nghiệm khách quan và tự luận mà điểm trắc nghiệm chiếm hơn 2/3 tổng điểm thì yêu cầu 2 giám khảo chấm là điều không thực sự cần thiết.
Trong khi đó, tuần chấm kiểm tra, giáo viên vẫn phải tham gia làm giám thị ở môn khác, những giáo viên dạy cuối cấp còn phải dạy cho hết chương trình và phải ôn thi theo kế hoạch.
Đó là chưa kể dịp cuối năm, giáo viên phải hoàn thành các báo cáo, thực hiện hồ sơ cho việc đánh giá chuẩn nghề nghiệp giáo viên, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; đánh giá, xếp loại viên chức. Tất nhiên, công việc này ngoài việc chuẩn bị hồ sơ còn phải họp hành để đóng góp, đánh giá từng cá nhân.
Các thầy cô kiêm nhiệm tổ trưởng chuyên môn còn tổng hợp các loại hồ sơ này để báo cáo cho ban giám hiệu.
Vì thế, thời gian dành cho chấm bài kiểm tra tương đối ít nhưng số lượng công việc rất nhiều nên phần thầy cô phải tận dụng tối đa thời gian trống để chấm bài. Rõ ràng, nơi nào còn yêu cầu như trên nên rà soát để tránh mất quá nhiều thời gian, công sức của giáo viên dịp cuối năm học.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
