Qua đợt rà soát toàn diện trong tháng 7/2026, Phòng An ninh Chính trị nội bộ (Công an thành phố Hà Nội) phát hiện Công ty cổ phần đào tạo AMES chi nhánh Hà Nội đang vận hành 14 cơ sở nhưng có tới 2 cơ sở hoạt động “chui” khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Đáng chú ý, kết quả đối soát hồ sơ cho thấy hệ thống này đã sử dụng 54/63 trường hợp giáo viên Việt Nam không đủ điều kiện, tiêu chuẩn tham gia giảng dạy tại các cơ sở…
Cùng với đó, qua khảo sát của phóng viên, cũng nổi lên một số vấn đề cần quan tâm như trung tâm ngoại ngữ tổ chức dạy học tại địa điểm chưa được cấp phép hoạt động như nêu trong bài viết: “Hà Nội: Sau phản ánh của Tạp chí, 1 cơ sở "chui" của Trung tâm ngoại ngữ Bee Plus bị dừng hoạt động”; hay có website nhưng trung tâm ngoại ngữ lại chỉ công khai tại bảng tin khiến việc tiếp cận, giám sát không thuận lợi: “Nhiều băn khoăn về công khai đảm bảo chất lượng dạy tiếng Anh, IEG phản hồi ra sao?”.
Nhiều trung tâm có trang thông tin điện tử nhưng nêu lý do là Thông tư 21/2018/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm ngoại ngữ, tin học không yêu cầu công khai trên website nên họ không cần làm.
Những thực tế này gây khó khăn cho cơ quan quản lý trong việc giám sát và đối chiếu thực tế hoạt động. Phụ huynh bỏ ra số tiền lớn nhưng không được tiếp cận, có thông tin đầy đủ về các điều kiện đảm bảo chất lượng của trung tâm ngoại ngữ.
Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, nên sửa đổi Thông tư 21/2018/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm ngoại ngữ, tin học, bổ sung thêm các quy định về công khai lên website hoặc các trang thông tin điện tử để cơ quan chức năng và xã hội giám sát thuận lợi.
Đề xuất trên cũng nhận được nhiều quan điểm đồng tình đến từ những “người trong cuộc” - chính là đại diện của các trung tâm ngoại ngữ, tin học.
Công khai trên website mang đến nhiều thuận lợi
Là người từng có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy tiếng Anh, Thạc sĩ Huỳnh Hoài An - Giám đốc Công ty Đầu tư và Phát triển Giáo dục Hoa Kỳ Tâm An chỉ ra một số lợi thế khi các trung tâm/công ty ngoại ngữ, tin học thực hiện công khai trên website hoặc các nền tảng mạng xã hội khác: “Đầu tiên, việc công khai sẽ giúp người học tiết kiệm thời gian và chủ động tra cứu: Người học dễ dàng tìm kiếm, kiểm tra trực tuyến các thông tin cốt lõi như: giấy phép hoạt động, chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên (bằng cấp, chứng chỉ), học phí, cơ sở vật chất và cam kết đầu ra. Việc minh bạch chất lượng có thể giúp người học dễ dàng đối chiếu, xem đánh giá thực tế từ học viên cũ trước khi quyết định đóng học phí.
Từ đó, giải pháp này sẽ giúp người học phòng tránh các rủi ro lớn, chẳng hạn: Tránh đăng ký nhầm trung tâm “ma”, chưa được cấp phép hoặc hoạt động “chui”. Mặt khác, hạn chế tình trạng quảng cáo “quá đà”, cam kết “ảo” (như bảo đảm đậu 100%, hoàn tiền không điều khoản rõ ràng). Như vậy, có thể giúp người học bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi xảy ra tranh chấp về chất lượng giảng dạy hay hợp đồng khóa học”.
Thạc sĩ Huỳnh Hoài An cũng phân tích ở góc độ lợi thế của chính các trung tâm/công ty khi thực hiện công khai thông tin. Theo đó, giải pháp này có thể góp phần xây dựng uy tín và lòng tin. Sự minh bạch là nền tảng nhanh nhất để tạo dựng thương hiệu bền vững, giúp trung tâm nổi bật giữa thị trường “thật giả lẫn lộn”.
Đồng thời, thu hút học viên chất lượng cao; học viên hiện đại (đặc biệt là thế hệ trẻ và phụ huynh) rất coi trọng sự uy tín; họ sẵn sàng chọn nơi có thông tin rõ ràng thay vì các đơn vị lập lờ giá cả hay chất lượng.
Ngoài ra, giúp các trung tâm/công ty tối ưu hóa chi phí marketing. Khi đã có sự minh bạch và uy tín trên môi trường số, trung tâm sẽ tận dụng được hiệu quả từ “tiếng lành đồn xa”, giảm bớt chi phí quảng cáo dàn trải mà vẫn có lượng học viên ổn định.
Bên cạnh đó, Thạc sĩ Huỳnh Hoài An cũng nhấn mạnh, việc công khai thông tin số sẽ giúp đơn vị chuyển đổi số toàn diện, khi buộc trung tâm/công ty phải chuẩn hóa quy trình vận hành nội bộ, quản lý giáo viên và chất lượng giảng dạy chuyên nghiệp hơn.
Là đơn vị giảng dạy cả ngoại ngữ và tin học, Trung tâm ngoại ngữ BeeLA (Bắc Ninh) cũng đặc biệt quan tâm đến nội dung này.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nghiêm Tiến Tuân - Giám đốc Trung tâm ngoại ngữ BeeLA cũng đánh giá: “Việc công khai thông tin trên môi trường số sẽ giúp người học và phụ huynh có thêm cơ sở để đưa ra lựa chọn phù hợp. Những thông tin như chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, học phí, lịch học, mục tiêu đầu ra, các hoạt động học tập hay chính sách của trung tâm nếu được công khai rõ ràng sẽ giúp phụ huynh dễ dàng tìm hiểu và so sánh trước khi đăng ký.
Đặc biệt, trong lĩnh vực giáo dục, phụ huynh không chỉ cần biết “học gì”, mà còn cần biết “con mình đang học như thế nào”.
Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ để phụ huynh có thể theo dõi quá trình học tập, kết quả, chuyên cần và sự tiến bộ của học sinh sẽ giúp tăng tính minh bạch và tạo niềm tin”.
Theo đó, việc công khai này cũng góp phần hạn chế những rủi ro như thông tin quảng cáo không đúng thực tế, chương trình không rõ ràng, học phí phát sinh hoặc phụ huynh khó kiểm chứng chất lượng của đơn vị đào tạo.
Chia sẻ thêm với phóng viên, ông Nghiêm Tiến Tuân cũng bày tỏ: “Theo tôi, trong giáo dục, sự minh bạch chính là một lợi thế cạnh tranh rất bền vững.
Trước đây, phụ huynh có thể lựa chọn một trung tâm qua quảng cáo hoặc giới thiệu. Nhưng hiện nay, phụ huynh ngày càng quan tâm đến những yếu tố thực chất hơn như chất lượng giáo viên, chương trình học, môi trường học tập, phương pháp đào tạo và đặc biệt là kết quả, sự tiến bộ thực tế của học sinh.
Khi một trung tâm sẵn sàng công khai những thông tin này, trung tâm sẽ tạo được uy tín và niềm tin với phụ huynh. Theo tôi, cạnh tranh trong giáo dục không nên chỉ là cạnh tranh về học phí hay quảng cáo, mà quan trọng hơn là cạnh tranh bằng chất lượng, trải nghiệm của người học và khả năng chứng minh được chất lượng đó”.
Tuy nhiên, theo ông Nghiêm Tiến Tuân, để việc công khai thực sự hiệu quả, thông tin phải chính xác, dễ hiểu và được cập nhật thường xuyên. Đồng thời, cũng cần phân biệt giữa thông tin cần công khai và những dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ, đặc biệt là thông tin của học sinh.
Ngoài ra, công nghệ chỉ là công cụ. Nếu chỉ số hóa thông tin nhưng quy trình bên trong của trung tâm chưa tốt, thì hiệu quả sẽ không cao. Vì vậy, chuyển đổi số cần đi cùng với chuẩn hóa chương trình, quy trình quản lý và nâng cao năng lực của đội ngũ giáo viên, nhân sự.
Xây dựng hệ thống tra cứu thông tin chung sẽ tạo thuận lợi 2 chiều
Liên quan đến vấn đề này, Thạc sĩ Nguyễn Thị Hương - Giảng viên tiếng Trung (Trường Cao đẳng Lào Cai) nhận định, việc công khai thông tin trên môi trường số mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Theo cô Hương, giải pháp này giúp người học và phụ huynh dễ dàng tìm hiểu, so sánh để lựa chọn cơ sở đào tạo phù hợp. Việc nắm rõ các thông tin về chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, học phí cũng như các cam kết chất lượng sẽ giúp người học hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân.
Đồng thời, Thạc sĩ Nguyễn Thị Hương phân tích, nếu nhìn từ góc độ quản lý cơ sở, việc công khai, minh bạch thông tin cũng giúp các trung tâm/công ty ngoại ngữ, tin học từng bước xây dựng uy tín, tạo niềm tin với người học và gia tăng năng lực cạnh tranh. “Đây cũng là động lực để các cơ sở không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy, đổi mới phương pháp đào tạo, hướng tới cạnh tranh bằng chất lượng thực chất, thay vì chỉ dựa vào quảng cáo” - cô Hương nói.
Để nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các trung tâm/công ty hoạt động, nữ giảng viên cho rằng, cần quy định rõ ràng, cụ thể các nội dung bắt buộc công khai; đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý.
Bên cạnh đó, việc xây dựng một hệ thống tra cứu thông tin chung về các trung tâm đã được cấp phép sẽ giúp người dân dễ dàng kiểm chứng, hỗ trợ công tác giám sát của cơ quan quản lý. Cốt lõi là bảo đảm quản lý chặt chẽ nhưng không phát sinh thêm “gánh nặng” hành chính, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho các trung tâm phát triển lành mạnh và bền vững.
Đồng tình với ý kiến trên, Thạc sĩ Huỳnh Hoài An cũng cho rằng: “Để tạo điều kiện cho các trung tâm/công ty ngoại ngữ, tin học hoạt động thuận lợi hơn, trước tiên, cần đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính. Cơ quan quản lý nên xây dựng một cổng thông tin/dữ liệu quốc gia hoặc địa phương đồng bộ, giúp các trung tâm kê khai, cập nhật giấy phép và thông tin định kỳ một cách nhanh chóng, tránh chồng chéo.
Ngoài ra, cần hỗ trợ kết nối và truyền thông, Nhà nước nên có các giải pháp vinh danh, gắn “dấu tích xanh” hoặc chứng nhận uy tín cho những trung tâm thực hiện tốt việc công khai minh bạch trên không gian mạng”.
Vị chuyên gia giáo dục này cũng nhấn mạnh, cần tăng cường xử lý nghiêm vi phạm: “Cần “siết chặt” quản lý các trang mạng xã hội, hội nhóm đăng quảng cáo giáo dục không chính thống để bảo vệ các trung tâm làm ăn chân chính khỏi sự cạnh tranh không lành mạnh”.
Ngoài ra, Thạc sĩ Huỳnh Hoài An cũng đề cập, không thể thiếu khâu tập huấn, hướng dẫn pháp lý: Tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số, pháp luật quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng trong lĩnh vực giáo dục cho chủ các trung tâm.
Từ góc độ của một đơn vị trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, ông Nghiêm Tiến Tuân mong muốn trong thời gian tới, có thể xây dựng được những tiêu chí hoặc hệ thống thông tin tương đối thống nhất dành cho các trung tâm ngoại ngữ, tin học.
Ví dụ, một số nhóm thông tin cơ bản như giấy phép hoạt động, chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, học phí, địa điểm, thông tin liên hệ hay các cam kết về chất lượng có thể được chuẩn hóa để phụ huynh dễ dàng tra cứu.
Để phát triển bền vững, luôn phải đề cao tính minh bạch trong công tác chuyên môn
Với kinh nghiệm 12 năm đảm nhiệm vị trí Chủ nhiệm Chương trình Anh ngữ tại Đại học Chatham (Mỹ), từng là Chuyên gia Anh ngữ của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Tiến sĩ Phùng Thùy Linh - Nhà sáng lập nền tảng tích hợp AI Eduling cho biết, để phát triển bền vững, luôn phải đề cao tính minh bạch trong công tác chuyên môn.
Lấy dẫn chứng từ thực tiễn giáo dục quốc tế, Tiến sĩ Phùng Thùy Linh chỉ rõ, Ủy ban Kiểm định Chương trình Ngôn ngữ Anh (CEA) của Mỹ áp dụng các tiêu chuẩn khắt khe sau trong công tác tuyển sinh và quảng bá:
Tiêu chuẩn tuyển sinh 1: Toàn bộ nhân sự của chương trình hoặc cơ sở đào tạo phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc đạo đức trong tuyển sinh và quảng bá. Mọi chính sách và quy trình phải được truyền đạt rõ ràng đến các học viên tiềm năng và/hoặc các cá nhân, tổ chức tài trợ cho học viên. Trong mọi trường hợp, quyền lợi và sự an toàn của học viên phải luôn được đặt lên hàng đầu.
Tiêu chuẩn tuyển sinh 2: Tất cả thông tin dưới dạng văn bản, thông tin điện tử và thông tin truyền đạt bằng lời nói được sử dụng để giới thiệu hoặc quảng bá chương trình hoặc cơ sở đào tạo ngôn ngữ đến học viên và các bên liên quan khác phải bảo đảm thông tin được cung cấp chính xác và đầy đủ.
Tiêu chuẩn tuyển sinh 3: Trường hợp nếu chương trình hoặc cơ sở đào tạo ngôn ngữ có thỏa thuận hoặc hợp đồng tuyển sinh với bên thứ ba, thì chương trình hoặc cơ sở đào tạo phải bảo đảm có đầy đủ thông tin về đối tác đó, chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ hoạt động liên quan của bên thứ ba và chấm dứt thỏa thuận hoặc hợp đồng khi cần thiết.
Như vậy, theo Tiến sĩ Phùng Thùy Linh, việc các đơn vị làm công tác tuyển sinh công khai thông tin đầy đủ và rõ ràng cho người học là cần thiết.
Đề xuất kiểm định đối với các trung tâm ngoại ngữ, tin học
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Lưu Quang Sáng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Thái Nguyên) cũng đồng tình với đề xuất nên sửa đổi Thông tư 21/2018/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm ngoại ngữ, tin học, bổ sung thêm các quy định về công khai lên website hoặc các trang thông tin điện tử một cách bài bản, khoa học, để cơ quan chức năng và xã hội giám sát thuận lợi.
Vị Phó Hiệu trưởng cho rằng: “Khi các trung tâm/công ty ngoại ngữ, tin học công khai đầy đủ và chính xác toàn bộ thông tin cần thiết trên môi trường số, không chỉ bảo đảm quyền lợi người học, giúp trung tâm quảng bá được những lợi thế của mình, mà còn là sự cam kết của trung tâm với người học và xã hội. Đồng thời, giúp cơ quan quản lý có thêm một kênh tiếp cận, quản lý, cũng như để xã hội cùng tham gia giám sát”.
Bên cạnh đó, Tiến sĩ Lưu Quang Sáng cũng đề cập: “Thông tư số 21/2018/TT-BGDĐT cũng nêu rõ: ‘Trung tâm ngoại ngữ, tin học là cơ sở giáo dục thường xuyên thuộc hệ thống giáo dục quốc dân’. Như vậy, đã là cơ sở giáo dục thuộc hệ thống quốc dân, thì cần thực hiện kiểm định. Theo tôi, nếu Thông tư này được sửa đổi, cần bổ sung theo hướng quy định bắt buộc thực hiện kiểm định đối với các trung tâm ngoại ngữ, tin học.
Hiện nay, văn hoá kiểm định cũng đang phổ biến rất rộng rãi, từ giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục phổ thông, nên các trung tâm này nếu đã được coi là cơ sở giáo dục, cũng nên được kiểm định, để cơ quan quản lý dễ dàng kiểm soát về chất lượng. Từ đó, trung tâm nào đã được kiểm định sẽ có uy tín thương hiệu cao hơn so với trung tâm chưa được kiểm định”.
Ngoài ra, vị Phó Hiệu trưởng cũng chỉ ra, Thông tư số 21 ra đời từ năm 2018, khi vẫn chưa thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Như vậy, đến nay, cần có sự cập nhật cho phù hợp với bối cảnh thực tế. Tại Thông tư số 26/2025/TT-BGDĐT, đã đề cập đến: ‘5. Thay thế cụm từ “Ủy ban nhân dân cấp huyện” bằng cụm từ “Ủy ban nhân dân cấp xã” tại khoản 2 Điều 26 Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm ngoại ngữ, tin học ban hành kèm theo Thông tư số 21/2018/TT-BGDĐT ngày 24 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo’.
Tuy nhiên, còn một số điểm vẫn chưa được cập nhật. Chẳng hạn, tại khoản 5 Điều 27 có nêu, Trách nhiệm của sở giáo dục và đào tạo: Chỉ đạo phòng giáo dục và đào tạo quản lý, kiểm tra việc tổ chức hoạt động của trung tâm ngoại ngữ, tin học trên địa bàn. “Cần có sự cập nhật cho phù hợp, vì hiện tại, không còn phòng giáo dục và đào tạo quận/huyện; cũng không còn thanh tra sở giáo dục và đào tạo, mà hiện tại chỉ còn bộ phận thanh tra tỉnh... nên cần có sự điều chỉnh cho chính xác với thực tiễn” - thầy Sáng nêu góp ý.