Cô Hoàng Thị Cúc (sinh năm 1990), hiện là giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý (phân môn Lịch sử) tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Nguyên Bình (tỉnh Cao Bằng). Với 13 năm gắn bó, tận tâm giảng dạy và đồng hành cùng học sinh dân tộc thiểu số nơi vùng cao, cô luôn nhận được sự yêu quý của nhiều thế hệ học trò, đồng thời hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Cô cũng là một trong những điển hình tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Với những cố gắng không ngừng nghỉ, cô Hoàng Thị Cúc đã được các cấp, ngành ghi nhận bằng nhiều danh hiệu và hình thức khen thưởng cao quý: Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh (các năm học 2021-2022, 2022-2023, 2023-2024, 2024-2025); Giấy khen của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cao Bằng trong phong trào "Đổi mới, sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập"; Danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở (từ năm học 2022-2023 đến 2025-2026); Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới sáng tạo trong dạy học... Đặc biệt, năm 2024, cô vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì có thành tích tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
13 năm gắn bó với học trò vùng cao
Sinh ra và lớn lên tại xã Quảng Uyên (tỉnh Cao Bằng), địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội, cô Hoàng Thị Cúc thấu hiểu những trở ngại trong hành trình học tập của học sinh vùng cao, nhất là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, ngay sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên năm 2012 cô đã quyết định trở về quê hương, đóng góp cho sự nghiệp giáo dục địa phương.
Sau khi tham gia kỳ thi tuyển dụng giáo viên của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cao Bằng, cô trúng tuyển và được phân công công tác tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Nguyên Bình. Đây là ngôi trường có tính chất đặc thù, phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số đến từ các xã vùng sâu, vùng xa. Xa gia đình, điều kiện sinh hoạt và học tập còn nhiều thiếu thốn, các em không chỉ cần được trang bị kiến thức mà còn cần sự quan tâm, chăm sóc và đồng hành của thầy cô trong cả học tập lẫn cuộc sống.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Cúc cho biết, những ngày đầu nhận công tác tại trường, cô gặp không ít khó khăn do khác biệt về ngôn ngữ, phong tục tập quán. Phần lớn các em là dân tộc Dao, trong khi cô là người dân tộc Tày nên việc giao tiếp, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng cũng như trao đổi với phụ huynh ban đầu còn nhiều hạn chế.
Khó khăn càng thêm chồng chất khi điều kiện giao thông tại địa phương thời điểm đó chưa thuận lợi, nhiều gia đình học sinh, sinh sống ở các bản làng cách xa trường. Mỗi khi cần đến nhà thăm hỏi, tìm hiểu hoàn cảnh hoặc vận động học sinh trở lại lớp học, giáo viên phải di chuyển qua quãng đường dài, địa hình khó khăn.
Bên cạnh đó, việc nắm bắt tâm lý và giáo dục học sinh ở lứa tuổi mới lớn cũng là thử thách đối với một giáo viên trẻ vừa ra trường. Cô Cúc từng có lúc lúng túng, thậm chí cảm thấy bất lực trước những thay đổi trong suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của học trò. Tuy nhiên, thay vì né tránh hay áp đặt, cô lựa chọn kiên nhẫn quan sát, tìm hiểu tâm lý từng em và chủ động trò chuyện, chia sẻ để thấu hiểu, đồng hành cùng học sinh trong quá trình trưởng thành.
"Tôi vẫn nhớ ngày ấy mọi thứ còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Sân trường vẫn là sân đất đỏ, phòng học đã cũ, trang thiết bị phục vụ dạy và học hạn chế, khu nhà công vụ chật hẹp, thầy cô phải ở chung phòng, dùng chung nhà vệ sinh. Những năm tháng ấy tuy vất vả nhưng để lại trong tôi nhiều kỷ niệm khó quên.
Đến nay, tôi vẫn sống tại nhà công vụ. Xa gia đình, người thân, chỉ những dịp cuối tuần không có lịch trực, tôi mới có thể tranh thủ trở về thăm nhà. Dẫu còn nhiều vất vả nhưng tôi vẫn luôn tự nhủ phải cố gắng gắn bó với trường, với học trò", cô Cúc bày tỏ.
Đưa việc học và làm theo Bác vào bài giảng
Bên cạnh công tác giảng dạy, cô Cúc còn tích cực học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, gắn việc học và làm theo Bác với nhiệm vụ chuyên môn cũng như các hoạt động giáo dục học sinh.
Theo nữ giáo viên, học tập và làm theo Bác không phải là việc làm nhất thời mà cần được duy trì thường xuyên, trở thành một phần trong quá trình công tác, rèn luyện của mỗi cá nhân. Với người giáo viên, trước hết phải tự ý thức về trách nhiệm nêu gương, bởi mỗi hành động, lời nói của thầy cô đều có thể tác động đến học sinh.
Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, cô Cúc đã lựa chọn và lồng ghép những nội dung phù hợp về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào bài học, giúp học sinh tiếp cận các giá trị đạo đức theo cách tự nhiên, gần gũi thay vì chỉ dừng lại ở những bài học lý thuyết.
Cô cũng tích cực tận dụng nền tảng công nghệ số để mang đến cho học sinh những trải nghiệm thú vị với môn học. Cô tham gia nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng vào thực tế giảng dạy đạt hiệu quả cao như: "Giải pháp tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong dạy học môn Lịch sử lớp 9 ở Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Nguyên Bình nhằm giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng cho học sinh và góp phần nâng cao chất lượng dạy học"; "Tích hợp giáo dục Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 7 nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc của địa phương"; "Giải pháp đánh giá sản phẩm học tập môn Lịch sử lớp 9 ở Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Nguyên Bình theo định hướng phát triển năng lực học sinh nhằm nâng cao chất lượng bộ môn"...
Không chỉ truyền đạt kiến thức trong sách giáo khoa, cô còn chủ động đưa những câu chuyện, tư liệu gắn với lịch sử, văn hóa và con người địa phương vào bài học. Nội dung này giúp các em hiểu thêm về quê hương, truyền thống và những nét đặc sắc trong đời sống của cộng đồng dân tộc Dao. Việc bồi đắp tình yêu quê hương cũng là một cách giúp học sinh hiểu và trân trọng hơn nguồn cội của mình.
Song song với đó, cô hướng dẫn học sinh học tập và làm theo lời Bác từ những điều đơn giản như thực hành tiết kiệm, chăm chỉ học tập, giữ gìn vệ sinh chung, biết sắp xếp không gian sinh hoạt và có trách nhiệm với công việc tập thể. Những thói quen tưởng chừng đơn giản ấy nếu được duy trì thường xuyên sẽ dần hình thành ở học sinh ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm và cách ứng xử phù hợp với cộng đồng.
Hơn 10 năm gắn bó với ngôi trường vùng cao, điều khiến cô Cúc cảm thấy tự hào nhất là được chứng kiến sự trưởng thành của nhiều thế hệ học sinh.
"Từ những cô bé, cậu bé còn rụt rè khi mới bước chân vào trường, các em dần trưởng thành hơn trong suy nghĩ, học tập và cuộc sống. Có những học sinh sau khi tốt nghiệp phổ thông đã tiếp tục theo học tại các trường đại học có uy tín trên cả nước, từng bước theo đuổi ước mơ của bản thân. Với tôi, đó là thành quả đáng quý nhất của quá trình giáo dục.
Ở địa bàn miền núi, nơi điều kiện kinh tế và cơ hội học tập còn hạn chế, việc học sinh có thể tiếp tục con đường học vấn, chủ động xây dựng tương lai là điều rất đáng trân trọng", cô Cúc chia sẻ.
Nhân dịp sắp tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, cô Cúc muốn nhắn nhủ tới những giáo viên trẻ đang bắt đầu sự nghiệp tại các địa bàn còn nhiều khó khăn rằng, con đường làm nghề có thể không dễ dàng, nhất là khi phải xa gia đình, đối diện với khác biệt về ngôn ngữ, điều kiện sống và áp lực trong công việc. Sẽ có những lúc thầy cô cảm thấy mệt mỏi, thậm chí hoài nghi về lựa chọn của mình, nhưng chính sự gần gũi, thấu hiểu và tình cảm dành cho học sinh sẽ giúp mỗi người tìm thấy lý do để tiếp tục gắn bó.
"Tôi hy vọng các thầy cô trẻ khi nhận công tác tại vùng cao sẽ dành nhiều thời gian để tìm hiểu hoàn cảnh, lắng nghe và thấu hiểu học sinh hơn. Để đồng hành cùng các em, giáo viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà phải có sự kiên nhẫn, bao dung và trách nhiệm. Quá trình ấy có thể không dễ dàng, nhưng khi chứng kiến sự thay đổi, trưởng thành của học sinh, thầy cô sẽ cảm nhận rõ hơn giá trị công việc mình đang làm. Đó cũng là động lực để thầy cô vững vàng với lựa chọn gắn bó cùng nghề giáo", cô Cúc bày tỏ