Nhà giáo Hồ Ngọc Diệp: Hơn 20 năm rời bục giảng, chưa một ngày rời trang viết

22/11/2026 07:15
Hồ Anh Thư

GDVN - Với thầy Hồ Ngọc Diệp, một giờ học văn có ý nghĩa khi tác phẩm văn học thực sự chạm đến suy nghĩ, tình cảm của người học, giúp các em biết yêu thương, trân trọng con người và cuộc sống.

Hơn 20 năm kể từ khi nghỉ hưu, thầy Hồ Ngọc Diệp (sinh năm 1946) - cựu giáo viên Ngữ văn Trường Trung học phổ thông Đồng Hới, vẫn miệt mài với hành trình sáng tác văn chương.

Ở tuổi 80, tình yêu văn chương cùng niềm gắn bó sâu nặng với quê hương Quảng Bình tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng để thầy viết, lưu giữ những câu chuyện về con người, lịch sử và văn hóa trên mảnh đất mình đã gắn bó cả cuộc đời. Với thầy, mỗi trang viết là một cách lưu giữ ký ức, chia sẻ những điều đã trải nghiệm và gửi gắm tình cảm đối với quê hương Quảng Bình.

Những câu chuyện về con người, cảnh sắc, lịch sử và văn hóa Quảng Bình dường như vẫn luôn có sức gợi mở đối với người thầy đã bước sang tuổi 80. Có những ngày, thầy tự mình đi xe máy qua các miền quê, tìm hiểu cảnh vật, gặp gỡ con người và ghi nhận những đổi thay của cuộc sống để có thêm chất liệu sáng tác.

Tuổi tác khiến sức khỏe và việc đi lại không còn thuận lợi, nhưng niềm say mê viết lách vẫn được thầy Diệp gìn giữ. Rời công việc giảng dạy, thầy tiếp tục một hành trình khác, đưa những trải nghiệm, ký ức và tình yêu quê hương vào từng trang viết.

1794969782404-580191767560069131-580191767560069131-3918df490cea3688210f2538514a4a51.jpg
Thầy Hồ Ngọc Diệp chụp ảnh lưu niệm cùng các học trò cũ tại Trường Trung học phổ thông Đồng Hới – nơi thầy từng có nhiều năm gắn bó với sự nghiệp trồng người: Ảnh: NVCC

Tình yêu văn chương khơi nguồn từ thuở nhỏ

Theo chia sẻ của thầy Hồ Ngọc Diệp, văn chương đã hiện diện trong cuộc sống của thầy từ những năm tháng đầu đời. Năm 5 tuổi, bài viết đầu tiên của thầy được đăng trên Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng. Niềm vui từ lần đầu có tác phẩm được đăng báo đã trở thành dấu mốc đáng nhớ, nuôi dưỡng niềm say mê sáng tác theo thầy suốt chặng đường trưởng thành.

Tình yêu ấy cũng góp phần định hình lựa chọn nghề nghiệp của thầy. Thầy gắn bó với môn Ngữ văn, trở thành giáo viên tại Trường Trung học phổ thông Đồng Hới. Từ trang viết thuở nhỏ đến những năm tháng đứng lớp, văn chương luôn giữ một vị trí đặc biệt trong cuộc đời người thầy.

Trong quá trình giảng dạy, thầy Diệp quan niệm, dạy Ngữ văn không đơn thuần là truyền đạt kiến thức, phân tích tác phẩm hay hướng dẫn học sinh ghi nhớ nội dung trong sách giáo khoa. Điều quan trọng hơn là giúp các em cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn từ, biết rung động trước những giá trị nhân văn và hình thành tình yêu đối với văn học.

Chia sẻ về phương pháp giảng dạy, thầy cho rằng, người giáo viên cần khơi dậy niềm yêu thích văn chương từ bên trong mỗi học sinh. Khi có được sự đồng cảm và say mê, các em sẽ chủ động tìm đọc tác phẩm, khám phá những giá trị của văn học và nuôi dưỡng mong muốn được viết.

“Người thầy phải truyền thụ được niềm đam mê, yêu thích cho người học từ bên trong, từ đó các em sẽ tự tìm đến văn chương và khao khát được đọc, được viết nhiều hơn”, thầy Diệp chia sẻ.

Quan niệm ấy cho thấy cách thầy nhìn nhận vai trò của người dạy Ngữ văn, kiến thức là nền tảng, còn khả năng khơi gợi cảm xúc và nuôi dưỡng tâm hồn mới là điều có thể theo học trò lâu dài. Với thầy, một giờ học văn có ý nghĩa khi tác phẩm văn học thực sự chạm đến suy nghĩ, tình cảm của người học, giúp các em biết yêu thương, trân trọng con người và cuộc sống.

anh.jpg
Chân dung thầy Hồ Ngọc Diệp. Ảnh: NVCC

Gửi tình yêu Quảng Bình vào từng trang viết

Sau nhiều năm gắn bó với nghề giáo, thầy Hồ Ngọc Diệp nghỉ hưu cách đây 20 năm. Khép lại chặng đường đứng lớp, thầy có thêm thời gian dành cho việc đọc, nghiên cứu và sáng tác.

Việc nghỉ hưu không làm gián đoạn mối duyên với văn chương của thầy. Trước đây, thầy gửi gắm tình yêu ấy qua những bài giảng, khơi gợi cảm hứng đọc và viết cho học trò. Hiện tại, thầy tiếp tục thể hiện tình yêu văn chương qua những tác phẩm được chắt lọc từ vốn sống, sự quan sát và những trải nghiệm của bản thân.

Dù tuổi cao, sức khỏe giảm sút, đôi chân yếu và phải sử dụng gậy hỗ trợ khi di chuyển, thầy vẫn duy trì thói quen quan sát, tìm hiểu cuộc sống xung quanh. Những chuyến đi thực tế vẫn được thầy thực hiện để tìm kiếm chất liệu sáng tác. Có chuyến đi, thầy tự mình rong ruổi trên chiếc xe máy cũ, qua những vùng quê để cảm nhận cảnh sắc, gặp gỡ người dân và tìm hiểu những câu chuyện gắn với từng địa danh.

Đối với thầy, sáng tác không phải là công việc có thể tách rời cuộc sống. Muốn viết về một vùng đất, người viết cần hiểu vùng đất ấy; muốn kể câu chuyện về con người, cần có sự quan sát và trải nghiệm. Bởi vậy, những chuyến đi giúp thầy tích lũy thêm tư liệu, đồng thời làm giàu cảm xúc và góc nhìn đối với quê hương.

Ở tuổi 80, là hội viên Hội văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Bình, thầy Diệp dành thời gian cho từng trang viết. Những trải nghiệm của một nhà giáo, vốn hiểu biết về văn học cùng tình cảm dành cho mảnh đất Quảng Bình trở thành nguồn tư liệu quý giá trong quá trình sáng tác.

Trong hành trình sáng tác, quê hương Quảng Bình là đề tài được thầy Hồ Ngọc Diệp dành nhiều tâm huyết. Lịch sử, văn hóa, cảnh sắc và con người nơi đây trở thành những mạch nguồn cảm hứng xuyên suốt trong các tác phẩm của thầy.

Với thầy, mỗi vùng đất đều lưu giữ những câu chuyện riêng; mỗi con người, mỗi dấu tích lịch sử hay nét văn hóa bình dị đều có giá trị đáng được tìm hiểu và lưu lại. Bởi vậy, thầy quan tâm ghi chép, tìm hiểu những giá trị hiện hữu trong đời sống, từ đó chuyển tải thành những trang viết mang dấu ấn cá nhân và tình cảm đối với quê hương.

Nỗ lực sáng tác của thầy đã được ghi nhận qua một số giải thưởng. Đáng chú ý, tác phẩm văn xuôi “Bác Hồ với Quảng Bình” vinh dự đạt Giải C tại Giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí về chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đợt II, giai đoạn 2021-2025.

Trước đó, năm 2020, tác phẩm "Tập thơ văn" của thầy được trao giải Khuyến khích tại Giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí về chủ đề "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh".

Những giải thưởng là sự ghi nhận đối với quá trình lao động sáng tạo của người thầy đã nghỉ hưu. Tuy nhiên, với thầy Diệp, ý nghĩa của việc cầm bút không dừng lại ở thành tích hay sự ghi nhận. Điều thầy quan tâm hơn là những câu chuyện về quê hương được lưu lại, những giá trị văn hóa, lịch sử được giới thiệu rộng rãi và những vẻ đẹp bình dị của cuộc sống được truyền đến các thế hệ sau.

Từ tình yêu văn học thuở nhỏ, những năm tháng truyền cảm hứng cho học trò đến hành trình sáng tác ở tuổi 80, mạch nguồn ấy chưa từng đứt đoạn. Những trang viết về Quảng Bình cũng chính là cách thầy tiếp tục gắn bó, sẻ chia và lưu giữ những giá trị thân thuộc của quê hương.

Hồ Anh Thư