TTND.PGS Trần Việt Hồng: Đào tạo ngành Y, yếu tố then chốt là phải kiểm soát chặt chất lượng đầu ra

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2026), phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với Thầy thuốc nhân dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Việt Hồng - Phó Chủ tịch Liên chi Hội Tai Mũi Họng Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội phẫu thuật Đầu Mặt Cổ Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Tổng thư ký hội Tai Mũi Họng Việt Nam, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Cố vấn cao cấp, Chủ tịch Hội đồng khoa, Khoa Y, Trường Đại học Văn Lang; giảng viên thỉnh giảng bộ môn Tai Mũi Họng, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch để lắng nghe những chia sẻ về hành trình hơn 40 năm gắn bó với sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân của thầy.

"Cha đẻ" của kỹ thuật tiêm mỡ tự thân vùng bụng trong điều trị liệt dây thanh

Nhớ lại cơ duyên đến với ngành Y, Thầy thuốc nhân dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Việt Hồng cho biết: “Tôi sinh ra và lớn lên trong những năm tháng chiến tranh. Ký ức tuổi thơ in đậm hình ảnh những chiến sĩ, đồng bào bị thương vì bom đạn và đặc biệt là hình ảnh các y, bác sĩ tận tụy cứu chữa thương binh, bệnh nhân.

Từ đó, trong tôi hình thành một khát vọng rõ ràng: trở thành bác sĩ, góp phần chăm sóc sức khỏe nhân dân và cứu chữa người bệnh”.

Sau khi tốt nghiệp Học viện Quân y, năm 1983-1986 bác sĩ đa khoa trẻ Trần Việt Hồng khi ấy được điều động đi Campuchia làm bác sĩ tại chiến trường. Trong thời gian này, bác sĩ Hồng không ít lần lúng túng trước các bệnh lý tai mũi họng như mở khí quản cấp cứu, xử trí chảy máu mũi, bệnh lý về tai hay các vết thương vùng đầu, mặt, cổ.

“Chương trình đào tạo bác sĩ đa khoa trước đó tôi theo học chủ yếu trang bị kiến thức tổng quát, chưa đi sâu vào chuyên ngành, khiến tôi nhận ra những hạn chế của bản thân. Cảm giác bất lực trước một số ca bệnh đã thôi thúc tôi phải học tập chuyên sâu hơn.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ và trở về nước, tôi quyết định theo đuổi chuyên ngành Tai Mũi Họng. Qua thực tiễn điều trị, tôi nhận thấy tại Việt Nam thời điểm đó, việc chữa một số bệnh lý tai mũi họng phức tạp còn gặp nhiều hạn chế, chưa điều trị triệt để. Tôi cũng có cơ hội học hỏi từ giáo sư, chuyên gia đến từ Pháp và Hoa Kỳ sang nước ta giảng dạy. Từ đó thôi thúc tôi học tiếng Pháp, tiếng Anh để sang Pháp tu nghiệp.

Sau thời gian được đào tạo tại Pháp, Hoa Kỳ, tôi được tiếp cận nhiều kỹ thuật hiện đại, trong đó có phẫu thuật nội soi - khi ấy chưa được triển khai rộng rãi trong nước. Trở về Việt Nam, tôi từng bước nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các phương pháp điều trị phù hợp với điều kiện thực tiễn”, thầy Hồng kể lại.

Trong suốt quá trình cống hiến cho ngành y học, một trong những dấu ấn chuyên môn nổi bật của Thầy thuốc nhân dân Trần Việt Hồng là việc nghiên cứu và triển khai thành công kỹ thuật tiêm mỡ tự thân vùng bụng trong điều trị liệt dây thanh.

Theo đó, trong thời gian công tác tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bác sĩ Hồng gặp nhiều bệnh nhân bị liệt dây thanh và mất tiếng, ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống và công việc. Trong khi đó, các phương pháp điều trị thời điểm ấy còn hạn chế, bệnh nhân phải ra nước ngoài điều trị với chi phí cao.

“Khi bắt tay vào nghiên cứu, tôi luôn xác định phải quyết tâm theo đuổi đến cùng để tìm ra phương pháp chữa trị cho bệnh nhân. Để có được thành quả, tôi đã nghiên cứu nhiều lần xử lý mô mỡ động vật để tạo ra quy trình chất tiêm cho phù hợp. Từ đó, tìm cách điều chỉnh độ lỏng phù hợp của mỡ, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên trì và chính xác cao.

Thách thức lớn nhất là làm sao để mỡ có thể đi qua đầu kim rất nhỏ một cách trơn tru, tránh tình trạng vón cục gây tắc kim hoặc vỡ xi lanh. Có những lần tôi mất nửa ngày chỉ để chuẩn bị vật liệu, nhưng khi tiến hành lại không thành công, phải tiếp tục điều chỉnh quy trình.

Tuy nhiên, chính những lần thử nghiệm và thất bại đó giúp tôi rút ra nhiều kinh nghiệm, từng bước hoàn thiện kỹ thuật và quy trình xử lý”.

Đến năm 2012, thầy Hồng đã thành công xây dựng phương pháp tiêm mỡ bụng tự thân để chữa liệt dây thanh và công bố rộng rãi.

Theo Bác sĩ Hồng, tiêm mỡ tự thân vào dây thanh bằng phương pháp nội soi là thủ thuật hiệu quả, đáp ứng sinh học tốt, chi phí thấp và hầu như không có tai biến trong và sau mổ.

“Điều tôi trân trọng nhất không chỉ là hiệu quả điều trị mang lại cho người bệnh, mà còn là việc xây dựng được một phương pháp điều trị phù hợp với thực tiễn Việt Nam, mang tính tiên phong trong lĩnh vực điều trị rối loạn giọng nói. Với tôi, đó chính là phần thưởng lớn nhất trong hành trình làm nghề”, thầy Hồng bày tỏ.

Niềm hạnh phúc lớn nhất đối với Bác sĩ Hồng là sự hồi phục của bệnh nhân. Khi lấy lại được giọng nói, họ có thể trở lại sinh hoạt và làm việc bình thường, tiếp tục đóng góp cho xã hội.

“Nhiều bệnh nhân sau điều trị thành công vẫn giữ liên lạc với tôi, chia sẻ niềm vui khi có thể nói trở lại, thậm chí có những người đưa “hành trình tìm lại giọng nói” của bản thân lên mạng xã hội để bày tỏ niềm hân hoan. Đó là nguồn động viên lớn lao đối với người làm nghề y”, thầy Hồng nói.

Với kinh nghiệm hơn 40 năm làm nghề, Thầy thuốc nhân dân Trần Việt Hồng cho rằng, yếu tố cốt lõi để trở thành một bác sĩ giỏi trong lĩnh vực Tai Mũi Họng là đam mê nghiên cứu và có mục tiêu điều trị rõ ràng. Người làm nghề phải xác định được mình muốn giải quyết vấn đề gì cho bệnh nhân, từ đó kiên trì theo đuổi hướng chuyên môn đã chọn. Thành công không đến từ may mắn mà từ quá trình miệt mài nghiên cứu, gắn khoa học với thực tiễn điều trị.

Cần đào tạo bác sĩ không chỉ giỏi chuyên môn mà phải vững y đức

Không chỉ là một bác sĩ Tai Mũi Họng giàu kinh nghiệm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Việt Hồng còn là một nhà giáo tận tâm, truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn cho rất nhiều thế hệ y bác sĩ Việt Nam.

Thầy Hồng quan niệm, đào tạo nguồn nhân lực ngành y không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức chuyên môn, mà còn phải đặt nền tảng đạo đức nghề nghiệp lên hàng đầu. Lời thề Hippocrates (do Hippocrates - "cha đẻ của y học" Hy Lạp cổ đại viết vào thế kỷ 5 TCN. Đây là cam kết thiêng liêng của thầy thuốc về việc chữa bệnh cứu người, tôn trọng sự sống, giữ bí mật bệnh nhân và không gây hại) và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Lương y phải như từ mẫu” luôn được xem là kim chỉ nam trong quá trình đào tạo.

Sinh viên y khoa cần được trang bị vững vàng cả về lý thuyết lẫn kỹ năng thực hành. Tuy nhiên, người học trước hết phải được rèn luyện để trở thành người thầy thuốc có tâm, có tầm, lấy người bệnh làm trung tâm trong mọi suy nghĩ và hành động. Khi xác định đúng mục tiêu đó, việc học tập và rèn luyện mới thực sự đi đúng hướng.

Trong quá trình giảng dạy, thầy Hồng cũng trăn trở trước những thay đổi của môi trường đào tạo hiện nay. Quy mô lớp học ngày càng lớn khiến việc kèm cặp, hướng dẫn sát sao như trước đây không còn dễ dàng, đòi hỏi phương pháp đào tạo phải được điều chỉnh phù hợp.

“Đào tạo bác sĩ trước hết phải bảo đảm nền tảng lý thuyết vững chắc, sinh viên phải nắm được bản chất vấn đề trước khi đi vào chuyên sâu. Tuy nhiên, lý thuyết phải đi liền với thực hành. Nếu thiếu trải nghiệm lâm sàng, sinh viên dù tốt nghiệp vẫn khó có thể bắt tay ngay vào công việc một cách thành thạo. Vì vậy, việc tăng cường đào tạo thực hành, gắn học tập với môi trường điều trị thực tế là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành y”, thầy Hồng nêu quan điểm.

Phó Chủ tịch Liên chi Hội Tai Mũi Họng Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực ngành y hiện nay, yếu tố then chốt là phải kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu ra của cơ sở đào tạo. Bên cạnh đó, các trường cần bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy và thực hành. Đặc biệt, đội ngũ giảng viên giữ vai trò quyết định: phải có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn vững vàng và đủ năng lực đào tạo để tạo ra những thế hệ bác sĩ có chất lượng, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Với cương vị là giảng viên, điều vị phó giáo sư trân trọng nhất là được đồng hành và dìu dắt nhiều thế hệ sinh viên trưởng thành từ giảng đường đến khi trở thành bác sĩ. Có những sinh viên ban đầu chưa thật sự nổi bật về học lực, nhưng khi được định hướng rõ ràng về mục tiêu và khơi dậy niềm đam mê học tập, nghiên cứu khoa học, các em đã từng bước phát triển và khẳng định mình trong nghề.

Theo thầy Hồng, điều đáng quý trong đào tạo không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà là giúp sinh viên xác định mục tiêu học tập rõ ràng, nuôi dưỡng tinh thần ham học hỏi, sáng tạo và ý thức nghiên cứu. Khi có đam mê và động lực đúng đắn, các em sẽ tự hoàn thiện và tiến bộ theo thời gian.

Bên cạnh đó, người học ngành y cần rèn luyện thể lực và giữ gìn sức khỏe. Nghề y đòi hỏi cường độ làm việc cao, vì vậy chỉ khi có nền tảng sức khỏe tốt, sinh viên mới có thể phát triển toàn diện và gắn bó lâu dài với nghề.

Thầy Hồng chia sẻ thêm, hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu và ở hầu hết các ngành nghề. Trong ngành y, AI đã được ứng dụng rộng rãi tại các cơ sở đào tạo và bệnh viện, trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng cho hoạt động chuyên môn và quản lý.

AI góp phần nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian chẩn đoán, hỗ trợ bác sĩ trong việc phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định điều trị. Đồng thời, nó cũng phát huy hiệu quả trong quản trị bệnh viện như quản lý nhân sự, điều hành hệ thống và lưu trữ, khai thác dữ liệu bệnh nhân, qua đó tối ưu hóa quy trình vận hành và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Tuy nhiên, AI dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của người thầy thuốc. Y học không chỉ là điều trị bằng thuốc, phẫu thuật hay tuân thủ quy trình kỹ thuật, mà còn bao gồm yếu tố tâm lý, sự thấu cảm và trách nhiệm nghề nghiệp.

Việc điều trị mỗi bệnh nhân là một quá trình cá thể hóa, đòi hỏi sự kết hợp giữa chuyên môn, kinh nghiệm lâm sàng và tinh thần nhân văn. Những giá trị đó chỉ có thể được thực hiện trọn vẹn bởi con người, và đó cũng là nền tảng cốt lõi của nghề y.