Đại học Thái Nguyên được thành lập theo Nghị định số 31/CP của Chính phủ trên cơ sở sắp xếp, tổ chức lại 4 trường đại học gồm: Đại học Sư phạm Việt Bắc; Đại học Nông nghiệp 3 Bắc Thái, Đại học Công nghiệp Thái Nguyên, Đại học Y Bắc Thái và Trường Công nhân Cơ điện Việt Bắc trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
Sự ra đời của Đại học Thái Nguyên đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc hình thành mô hình đại học vùng, góp phần tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng đào tạo.
Trải qua 32 năm xây dựng và phát triển, Đại học Thái Nguyên không ngừng lớn mạnh, từng bước khẳng định vị thế là đại học vùng trọng điểm, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Với hành trình phát triển bền bỉ và có chiều sâu, cơ sở đã tạo dựng dấu ấn rõ nét trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phục vụ cộng đồng. Qua đó khẳng định sứ mệnh đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực Trung du, miền núi Bắc Bộ và cả nước.
Khẳng định vai trò đại học vùng, dẫn dắt đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Hùng - Giám đốc Đại học Thái Nguyên cho biết: Trên nền tảng phát triển bền vững và những thành tựu đã đạt được, Đại học Thái Nguyên đang tiếp tục hoàn thiện mô hình đại học vùng theo hướng hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực. Không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.
Theo đó, quy mô, cơ cấu tổ chức và vai trò của Đại học Thái Nguyên ngày càng được mở rộng, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh mới.
Hiện nay, Đại học Thái Nguyên đào tạo đầy đủ các trình độ từ cao đẳng đến tiến sĩ, chuyên khoa sâu, với hệ thống gồm 7 trường đại học thành viên, 1 trường cao đẳng, Trường Ngoại ngữ, Khoa Quốc tế, 3 phân hiệu, 1 Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc cùng 12 trung tâm trực thuộc. Qua đó, khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, phát triển nhân tài, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.
“Với vị trí chiến lược, Đại học Thái Nguyên đóng góp trực tiếp vào việc triển khai Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn 2045, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh tại khu vực “phên dậu” của Tổ quốc”, thầy Hùng khẳng định.
Chia sẻ về những kết quả nổi bật trong giai đoạn 2020-2025, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Hùng cho biết, Đại học Thái Nguyên đã tập trung phát triển đội ngũ, xác định đây là nền tảng cốt lõi quyết định chất lượng đào tạo.
Hiện nay, Đại học Thái Nguyên có gần 3.841 viên chức, người lao động, trong đó 2.510 giảng viên; hơn 41,8% giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên, với 1.050 tiến sĩ và 206 giáo sư, phó giáo sư. Mỗi năm, đội ngũ tiếp tục được bổ sung 40-50 tiến sĩ và 15-20 giáo sư, phó giáo sư, góp phần nâng cao nhanh chóng chất lượng nguồn nhân lực.
Về quy mô và chất lượng đào tạo, Đại học Thái Nguyên tiếp tục khẳng định uy tín học thuật khi triển khai gần 350 ngành ở nhiều trình độ đào tạo. Quy mô người học năm 2025 đạt gần 115.000, với chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm từ 18.000-22.000 sinh viên. Tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp duy trì ở mức cao, từ 80–90%.
Công tác kiểm định chất lượng đạt nhiều kết quả tích cực với 88 chương trình đào tạo được kiểm định, trong đó 35 chương trình đạt chuẩn AUN-QA. Đơn vị đồng thời thu hút gần 1.000 sinh viên quốc tế đến từ 26 quốc gia, từng bước khẳng định vị thế trong khu vực và quốc tế.
Trong giai đoạn 2020-2025, toàn hệ thống đã đào tạo gần 45.000 người tốt nghiệp, trong đó khoảng 80% phục vụ tại khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ; 35% là người dân tộc thiểu số. Những con số này thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm xã hội và sứ mệnh quốc gia của Đại học Thái Nguyên.
Thực hiện sứ mạng của một đại học vùng, thời gian qua, Đại học Thái Nguyên không ngừng mở rộng không gian phát triển, từng bước đưa giáo dục đại học đến gần hơn với các địa bàn khó khăn. Thầy Hùng cho biết đơn vị đã triển khai hiệu quả hệ thống các phân hiệu tại Lào Cai, Hà Giang, Điện Biên và dự kiến mở rộng tại tỉnh biên giới Cao Bằng trong thời gian tới.
Cùng với đó, nhiều mô hình đào tạo đặc thù như đào tạo theo địa chỉ, cử tuyển, dự bị đại học được tổ chức bài bản, gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương. Các chính sách hỗ trợ người học cũng được duy trì với kinh phí trên 300 tỷ đồng mỗi năm, tạo điều kiện để người học, đặc biệt là sinh viên vùng khó khăn tiếp cận giáo dục đại học.
Từ những nỗ lực này, hàng nghìn sinh viên tốt nghiệp từ các phân hiệu đã trở thành nguồn nhân lực tại chỗ, trực tiếp đóng góp vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại khu vực biên giới.
Đổi mới quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số và hợp tác quốc tế sâu rộng
Hướng tới mục tiêu trở thành đại học vùng hiện đại, phát triển theo xu thế mới, Đại học Thái Nguyên xác định chuyển đổi số là đột phá chiến lược, bám sát tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Hùng cho biết, đơn vị đã triển khai đồng bộ chuyển đổi số trên các lĩnh vực quản trị, đào tạo, nghiên cứu và phục vụ người học, từng bước hình thành mô hình “đại học số - đại học thông minh”. Nhiều nền tảng công nghệ hiện đại đã được đưa vào vận hành như hệ thống quản trị đại học thông minh, cổng thông tin điện tử tích hợp, hệ thống ERP, văn phòng số, chữ ký số, trợ lý ảo và hệ thống phân tích dữ liệu lớn (Big Data).
Cùng với đó, Đại học Thái Nguyên đang chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị số theo hướng minh bạch, liên thông và thời gian thực, phù hợp với xu thế chuyển từ “quản lý” sang “quản trị”. Hệ sinh thái số từng bước được hoàn thiện với hạ tầng dữ liệu dùng chung, lớp học thông minh, học liệu số và việc ứng dụng các công nghệ mới trong giảng dạy, nghiên cứu.
Theo thầy Hùng, chuyển đổi số đã góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng hội nhập quốc tế của đơn vị. Những kết quả đạt được không chỉ khẳng định vai trò tiên phong của Đại học Thái Nguyên trong chuyển đổi số tại khu vực, mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.
Qua đó, Đại học Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hàng đầu khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ. Là đầu mối liên kết vùng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và thực hiện hiệu quả các chiến lược phát triển quốc gia.
Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, Đại học Thái Nguyên đã có những bước hội nhập sâu rộng khi thiết lập quan hệ với hơn 100 đối tác trên thế giới, triển khai 25 chương trình đào tạo tiên tiến, 20 chương trình liên kết quốc tế và 22 dự án hợp tác, trong đó có các dự án thuộc khuôn khổ Erasmus+.
Đơn vị đồng thời tổ chức 35 hội thảo quốc tế cùng 117 hội nghị, seminar có yếu tố nước ngoài, qua đó góp phần xây dựng môi trường học thuật đa quốc gia, nâng cao năng lực hội nhập cho giảng viên và người học.
Về nguồn lực tài chính và đầu tư phát triển, năm 2025, Đại học Thái Nguyên đạt tổng thu trên 2.800 tỷ đồng, riêng đầu tư công trong 2 năm gần đây vượt 500 tỷ đồng.
Cụ thể, Đại học Thái Nguyên đã đầu tư xây dựng trung tâm số, thư viện số hiện đại, hệ thống phòng học thông minh tích hợp các công nghệ như AI, Big Data, AR/VR. Phát triển ký túc xá thông minh và từng bước hoàn thiện hệ sinh thái số toàn diện. Những nền tảng này đang góp phần định hình mô hình đại học hiện đại, tiệm cận chuẩn khu vực.
“Trên cơ sở những kết quả đạt được, trong giai đoạn tới, Đại học Thái Nguyên tiếp tục định hướng phát triển theo mô hình đại học số, đại học thông minh, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Mặt khác, đơn vị không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, mở rộng hội nhập quốc tế, đồng thời phát huy vai trò là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ”, Phó giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Hùng nhấn mạnh.