Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, sách điện tử đang dần trở thành xu hướng tất yếu của giáo dục hiện đại, góp phần làm phong phú nguồn học liệu và thúc đẩy đổi mới phương thức dạy và học tại Việt Nam. Nắm bắt xu thế này, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã phát triển nhiều sản phẩm học liệu số, nổi bật là hệ thống sách giáo khoa điện tử cùng các nền tảng phần mềm học tập trực tuyến, qua đó góp phần bảo đảm lợi ích người học, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và hướng tới mục tiêu hình thành năng lực công dân số trong tương lai.
Theo ý kiến chia sẻ của nhiều giáo viên tại các cơ sở giáo dục, sách giáo khoa điện tử của bộ Kết nối tri thức với cuộc sống không chỉ đơn thuần là phiên bản số hóa của sách in. Hệ thống này còn tích hợp đa dạng học liệu như hình ảnh minh họa, video bài giảng, câu hỏi và bài tập tương tác, giúp nội dung bài học trở nên trực quan, sinh động hơn. Nhờ đó, thầy cô có thêm công cụ hỗ trợ tổ chức hoạt động dạy học, trong khi học sinh có thể tiếp cận kiến thức theo nhiều hình thức khác nhau, giúp nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập.
Mở ra không gian học tập linh hoạt vượt ra ngoài khuôn khổ của lớp học truyền thống
Trong bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, mục tiêu của giáo dục chuyển đổi từ mô hình “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển phẩm chất và năng lực người học”. Theo định hướng đó, sách giáo khoa và học liệu điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động và sáng tạo hơn, mở ra không gian học tập linh hoạt vượt ra ngoài khuôn khổ của lớp học truyền thống.
Chia sẻ về vấn đề này, thầy Nguyễn Xuân Thức - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Phạm Hồng Thái (xã Yên Lãng, Hà Nội) cho biết, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh: “Xây dựng các nền tảng giáo dục thông minh, sách giáo khoa, giáo trình thông minh; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong đổi mới phương pháp dạy và học, kiểm tra, đánh giá; thúc đẩy ứng dụng các mô hình giáo dục số, giáo dục trí tuệ nhân tạo, quản trị giáo dục thông minh, trường học số, lớp học thông minh”.
Bám sát định hướng này, nhà trường xác định chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình đổi mới hoạt động dạy - học. Với tầm nhìn dài hạn và tinh thần chủ động thích ứng với xu thế giáo dục tiên tiến, nhà trường từng bước triển khai ứng dụng công nghệ trong nhiều hoạt động chuyên môn, trong đó sử dụng sản phẩm sách giáo khoa điện tử bộ Kết nối tri thức với cuộc sống và hệ thống học liệu số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.
Đánh giá về các sản phẩm học liệu số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, bên cạnh việc bảo đảm tính chính xác của nội dung, sách giáo khoa điện tử cũng được xây dựng theo các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật hiện hành. Định dạng số của sách có khả năng tương thích với nhiều thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy đọc sách, đồng thời đáp ứng đầy đủ các quy định về bản quyền, sở hữu trí tuệ, bảo mật và lưu chiểu. Ngoài ra, sách giáo khoa điện tử cũng đáp ứng tốt các tiêu chuẩn về giao diện và khả năng hiển thị.
Hệ thống được thiết kế tối ưu với bố cục rõ ràng, trực quan và dễ sử dụng. Các yếu tố như phông chữ, cỡ chữ, độ tương phản, màu sắc hay hiệu ứng hình ảnh, âm thanh đều được xây dựng phù hợp với đặc điểm thị giác và sức khỏe của học sinh ở từng cấp học. Theo thầy Thức, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh học sinh ngày càng tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử, bởi học liệu số không chỉ cần hiện đại, sinh động mà còn phải bảo đảm tính khoa học, tiện lợi và thân thiện với người dùng.
Với hệ thống sách giáo khoa điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, học sinh có thể tương tác trực tiếp với nội dung bài học thông qua các bài tập trắc nghiệm, câu hỏi tư duy hoặc trò chơi học tập; đồng thời dễ dàng tiếp cận các video, hình ảnh minh họa gắn với nội dung bài học. Nền tảng này cũng cho phép học sinh ghi chú, đánh dấu và lưu trữ những nội dung quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ôn tập và củng cố kiến thức.
Đi kèm với sách giáo khoa truyền thống, sách điện tử là trợ thủ góp phần mở ra không gian học tập linh hoạt, giúp khuyến khích học sinh hình thành thói quen tự học, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực cá nhân một cách bền vững. Thực tế triển khai tại nhà trường cho thấy việc ứng dụng sách giáo khoa điện tử mang lại nhiều hiệu quả tích cực. Đối với học sinh, đây là công cụ học tập phù hợp với thói quen tiếp cận công nghệ của thế hệ trẻ, giúp các em có thể chủ động ôn luyện, củng cố kiến thức và phát triển tư duy độc lập.
Nền tảng công nghệ số LMS của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng hỗ trợ đội ngũ giáo viên theo dõi kết quả học tập của học sinh thông qua hệ thống phản hồi đánh giá sau mỗi bài luyện tập, chấm điểm, từ đó nhận diện điểm mạnh, điểm cần cải thiện và xây dựng kế hoạch học tập phù hợp cho các em. Nhà trường thường xuyên phối hợp với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tổ chức những buổi tập huấn cho giáo viên, qua đó hướng dẫn thầy cô làm chủ các nền tảng công nghệ và khai thác hiệu quả hệ thống học liệu số trong hoạt động dạy học.
Không đơn thuần là số hóa tài liệu mà là số hóa tư duy dạy học
Sách giáo khoa điện tử không chỉ đơn thuần là phiên bản số hóa của sách giấy, mà còn mở ra nhiều cơ hội đổi mới phương pháp giảng dạy. Đồng tình với ý kiến trên, cô Vũ Thị Ngân - giáo viên Trường Tiểu học Cao Văn Ngọc (đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, việc sử dụng sách giáo khoa điện tử của bộ Kết nối tri thức với cuộc sống đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực trong quá trình giảng dạy. Đặc biệt, đối với môn Tiếng Anh, nhờ các tính năng tích hợp âm thanh, hình ảnh và hiệu ứng trực quan, việc luyện nghe và phát âm trở nên thuận lợi và chuẩn xác hơn, đồng thời tạo hứng thú cho học sinh khi tiếp cận bài học.
Những nội dung minh họa sinh động, gần gũi giúp học sinh dễ hình dung và hiểu bài sâu hơn. Đối với học sinh ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn, ít có điều kiện tiếp xúc với môi trường ngoại ngữ chuẩn, các tính năng này càng có ý nghĩa quan trọng, góp phần giúp thu hẹp khoảng cách với bạn bè ở thành thị. Việc ứng dụng sách giáo khoa điện tử giúp học sinh tiếp cận kiến thức linh hoạt hơn, đồng thời phát huy khả năng tự học và tự khám phá. Ở một số nơi còn hạn chế về điều kiện học tập, sách điện tử không chỉ bổ sung nguồn học liệu mà còn tạo điều kiện để giáo viên đổi mới cách tổ chức bài học, từ đó khơi gợi hứng thú học tập cho học sinh.
Bên cạnh đó, nhờ hệ thống học liệu trực quan và các hoạt động tương tác, những nội dung vốn được xem là khô khan cũng trở nên hấp dẫn và dễ tiếp cận hơn. Học sinh có thể chủ động lựa chọn cách học phù hợp với mình, từng bước hình thành thói quen tự học và nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức. Nhiều học sinh trước đây còn e ngại khi tham gia các hoạt động giao tiếp bằng ngoại ngữ đã dần tự tin hơn và có sự tiến bộ rõ rệt khi được luyện tập thông qua hình thức học tập mới này.
Từ thực tiễn giảng dạy và khai thác hệ thống sách giáo khoa điện tử trong việc dạy học Tiếng Anh, theo cô Phạm Thị Linh Chi – giáo viên môn Tiếng Anh, Tổ trưởng chuyên môn Trường Trung học cơ sở Lý Thường Kiệt (phường Bồ Đề, Hà Nội), sách giáo khoa điện tử không chỉ đơn thuần là một công cụ hỗ trợ kỹ thuật, mà còn góp phần thúc đẩy sự thay đổi trong cách tổ chức giáo dục. Việc tích hợp các yếu tố công nghệ với nội dung sư phạm giúp giáo viên linh hoạt hơn trong phương pháp giảng dạy, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tiếp cận bài học theo nhiều hình thức đa dạng khác nhau.
Hệ thống sách giáo khoa điện tử và Học liệu số do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát triển cho phép giáo viên chuyển từ cách giảng dạy tuyến tính truyền thống sang phương thức dạy học đa phương thức. Việc kết hợp văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, trò chơi ngôn ngữ và các bài tập tương tác vừa làm phong phú trải nghiệm học tập, vừa giúp học sinh tiếp nhận kiến thức thông qua nhiều kênh cảm thụ khác nhau như nghe, nhìn, tư duy và phản xạ. Nhờ đó, những nội dung bài học, đặc biệt trong môn Tiếng Anh, trở nên trực quan và sinh động hơn.
Khi được khai thác hiệu quả, sách giáo khoa điện tử còn góp phần hình thành môi trường học tập linh hoạt, nơi học sinh có thể luyện tập, tương tác và phát triển năng lực ngôn ngữ một cách tự nhiên. Kết hợp với các phương pháp dạy học hiện đại như lớp học "đảo ngược" hay học tập "kết hợp", việc học không còn bị giới hạn trong khuôn khổ lớp học mà được mở rộng thành quá trình học tập liên tục, tạo điều kiện để học sinh chủ động hơn trong việc tiếp cận và khám phá kiến thức.
Từ góc nhìn của giáo viên, việc ứng dụng sách giáo khoa điện tử cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với nghề dạy học trong bối cảnh chuyển đổi số. Giáo viên không chỉ đóng vai trò truyền đạt kiến thức mà còn trở thành người thiết kế hoạt động học tập, định hướng năng lực và dẫn dắt học sinh khai thác hiệu quả các nguồn học liệu số trong quá trình học tập.
