Trước thềm kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, ngành giáo dục tỉnh Quảng Ngãi đang bước vào giai đoạn cao điểm tiếp sức cho sĩ tử. Để đảm bảo học sinh đạt kết quả cao nhất, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các trường phổ thông trên địa bàn chủ động triển khai đồng bộ nhiều phương án hỗ trợ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để học sinh ôn luyện và hoàn thành tốt mục tiêu đề ra.
Tỷ lệ học sinh đăng ký môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông ở Quảng Ngãi như thế nào?
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Đoàn Thành Nhân - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi cho biết, số thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 trên địa bàn tỉnh là 21.637 thí sinh. Trong đó, thí sinh giáo dục phổ thông có 19.776 em; thí sinh giáo dục thường xuyên có 1.861 em.
Ngoài hai môn Toán và Ngữ văn bắt buộc, môn Ngoại ngữ tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong xét tuyển với 4.670 lượt đăng ký.
Ở nhóm môn khoa học xã hội, số lượng học sinh đăng ký vẫn chiếm ưu thế. Môn Lịch sử có số lượng đăng ký nhiều nhất với 11.080 lượt, trong khi Địa lí có 7.907 lượt và Giáo dục kinh tế và pháp luật có 4.670 lượt.
Đối với nhóm môn khoa học tự nhiên, môn Vật lý có 7.475 thí sinh đăng ký, môn Hóa học có 4.744 học sinh đăng ký và Sinh học có 803 học sinh đăng ký.
Trong khi đó, các môn Tin học và Công nghệ có số lượng học sinh đăng ký khá khiêm tốn. Cụ thể, môn Tin học có 344 thí sinh, Công nghệ nông nghiệp và Công nghệ công nghiệp lần lượt là 1.064 và 221 lượt đăng ký.
Theo ông Nhân, sự chênh lệch về tỷ lệ học sinh đăng ký các môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 trên địa bàn tỉnh không phải là ngẫu nhiên, mà phản ánh khá rõ định hướng nghề nghiệp, tổ hợp xét tuyển, điều kiện dạy học và tâm lý thi cử của học sinh hiện nay. Qua phân tích số liệu đăng ký, có thể lý giải trên một số nguyên nhân chính sau:
Thứ nhất, tác động trực tiếp từ tổ hợp xét tuyển đại học, cao đẳng. Các môn có số lượng đăng ký cao đều gắn với các tổ hợp xét tuyển phổ biến hiện nay. Ở các môn lựa chọn, Lịch sử và Địa lý có số lượng cao do phù hợp với nhiều tổ hợp xét tuyển khối xã hội, sư phạm, luật, kinh tế. Trong khi đó, các môn như Công nghệ công nghiệp, Tin học, Công nghệ nông nghiệp có tỷ lệ thấp do chưa được sử dụng rộng rãi trong tuyển sinh đại học, dẫn đến học sinh ít lựa chọn.
Thứ hai là xu hướng lựa chọn ngành nghề “an toàn”, có cơ hội việc làm cao. Học sinh và phụ huynh có xu hướng tập trung vào các ngành có nhu cầu xã hội cao như kinh tế, sư phạm, công nghệ, y dược. Điều này kéo theo việc lựa chọn các môn thi tương ứng.
Thứ ba, là yếu tố tâm lý thi cử và mức độ “dễ đạt điểm”. Một bộ phận học sinh lựa chọn môn thi theo tiêu chí an toàn để xét tốt nghiệp. Các môn như Lịch sử, Địa lý thường được đánh giá là phù hợp với học sinh có học lực trung bình, dẫn đến số lượng đăng ký cao. Ngược lại, các môn có tính phân hóa cao như Vật lý, Hóa học khiến một số em e ngại nếu không có định hướng xét tuyển đại học rõ ràng.
Thứ tư, việc lựa chọn môn học cũng phụ thuộc vào điều kiện dạy học và đội ngũ giáo viên tại các cơ sở giáo dục. Việc lựa chọn môn thi chịu ảnh hưởng trực tiếp từ năng lực tổ chức dạy học của nhà trường. Những trường có thế mạnh về khối xã hội sẽ có tỷ lệ học sinh chọn các môn Lịch sử, Địa lý cao hơn. Ngược lại, các môn mới như Công nghệ, Tin học phụ thuộc nhiều vào đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, ở những nơi chưa đáp ứng đầy đủ, học sinh có xu hướng không lựa chọn.
Thứ năm là phụ thuộc vào tính mới và mức độ quen thuộc của môn học. Các môn thuộc tổ hợp môn thi truyền thống đã có “độ ổn định” trong lựa chọn nhiều năm. Trong khi đó, các môn như Giáo dục kinh tế và pháp luật, Công nghệ, Tin học còn tương đối mới trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, hệ thống tài liệu ôn tập, đề minh họa chưa thật sự phong phú, dẫn đến tâm lý thận trọng trong việc lựa chọn đăng ký của học sinh.
Thứ sáu là do công tác hướng nghiệp chưa đồng đều giữa các khu vực. Ở một số cơ sở giáo dục, hoạt động tư vấn hướng nghiệp chưa thật sự sâu sát, dẫn đến việc học sinh lựa chọn môn thi còn mang cảm tính, theo số đông hoặc theo bạn bè, chưa gắn chặt với năng lực và định hướng nghề nghiệp lâu dài.
Thứ bảy do sự phân hóa theo vùng miền và loại hình trường học. Sự khác biệt giữa khu vực đồng bằng, đô thị với khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thể hiện khá rõ. Học sinh ở khu vực khó khăn thường có xu hướng lựa chọn các môn phục vụ mục tiêu xét tốt nghiệp, trong khi học sinh ở khu vực thuận lợi hơn có định hướng xét tuyển đại học rõ ràng hơn.
Về phía nhà trường, thầy Lê Văn Trung - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Khiết (tỉnh Quảng Ngãi) cho hay, tại trường, ngoài 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, môn Ngoại ngữ ghi nhận số lượng học sinh đăng ký nhiều nhất với 284 lượt.
Xu hướng đăng ký môn thi của học sinh tại nhà trường hiện thiên về nhóm môn khoa học tự nhiên, với tổng số lượng đăng ký là 429 lượt. Nhóm môn khoa học xã hội có 125 lượt đăng ký.
Theo thầy Trung, năm học 2025–2026, học sinh của nhà trường đăng ký các môn thi nhìn chung tập trung nhiều vào những tổ hợp phục vụ xét tuyển đại học và phù hợp với định hướng nghề nghiệp của các em. Trong đó, các môn như Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Vật lý, Hóa học, Địa lý vẫn chiếm tỷ lệ cao. Ngược lại, một số môn có số lượng đăng ký thấp hơn là Sinh học, Lịch sử, Tin học, Kinh tế và Pháp luật, Công nghệ. Đáng chú ý, trường không có thí sinh nào đăng ký dự thi môn Công nghệ công nghiệp.
Sự chênh lệch này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là xu hướng lựa chọn ngành nghề của học sinh hiện nay nghiêng về các nhóm ngành kinh tế, công nghệ, kỹ thuật, ngôn ngữ nên các môn phục vụ tổ hợp xét tuyển tương ứng sẽ có số lượng đăng ký cao hơn. Bên cạnh đó, học sinh cũng có xu hướng lựa chọn những môn phù hợp với năng lực, sở trường và khả năng đạt kết quả tốt để tăng cơ hội xét tuyển đại học. Ngoài ra, sự thay đổi trong phương thức tuyển sinh của các trường đại học cũng tác động đáng kể đến quyết định lựa chọn môn thi của học sinh.
Cùng chia sẻ về nội dung này, thầy Nguyễn Hải Nam - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Kon Tum (tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, nhà trường có 450 thí sinh đăng ký thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026. Qua thống kê, tỷ lệ học sinh đăng ký các môn khoa học tự nhiên chiếm số lượng lớn với 462 lượt (Vật lý: 249, Hóa học: 172, Sinh học: 41).
Theo thầy Nam, sở dĩ nhà trường có nhiều thí sinh đăng ký các môn khoa học tự nhiên, bởi ngay từ khi bước vào lớp 10, phần lớn học sinh của trường đã lựa chọn học tổ hợp môn thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên như: Vật lý, Hóa học, Sinh học. Điều này cũng cho thấy học sinh ngày càng quan tâm hơn đến các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ.
Trong khi đó, môn thi thuộc tổ hợp các môn khoa học xã hội có 199 lượt đăng ký (Lịch sử: 117; Địa lý: 36, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật: 46). Các môn Tin học, Công nghệ của nhà trường có số lượng đăng ký ít, trong đó môn Công nghệ Công nghiệp không có thí sinh nào đăng ký.
Xây dựng phương án ôn tập, tổ chức thi phù hợp với cơ cấu môn học thí sinh đăng ký
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi chia sẻ, năm 2026, Sở đã triển khai nhiều phương án nhằm hỗ trợ các nhà trường và học sinh.
Cụ thể, về cơ sở vật chất và điểm thi, Sở đã rà soát, xây dựng phương án tổ chức các điểm thi theo hướng phù hợp với cơ cấu môn thi mà thí sinh đăng ký. Việc sắp xếp phòng thi được tính toán khoa học, bảo đảm đủ phòng cho các môn có số lượng thí sinh đông. Hệ thống phòng thi, phòng chờ, thiết bị điện, quạt mát, ánh sáng,… được kiểm tra, nâng cấp, sẵn sàng phục vụ kỳ thi trong điều kiện tốt nhất.
Về đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác thi, Sở đã rà soát, xây dựng phương án điều động cán bộ, giáo viên coi thi, chấm thi theo đúng quy chế và cơ cấu môn thi thực tế; ưu tiên bố trí giáo viên có năng lực, nắm vững quy chế thi. Đồng thời, Sở cũng tổ chức tập huấn kỹ lưỡng về quy chế thi, nghiệp vụ coi thi, xử lý tình huống phát sinh.
Về công tác chuyên môn và hỗ trợ học sinh, Sở chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường ôn tập, củng cố kiến thức theo đúng định hướng đề thi; chú trọng hỗ trợ học sinh ở các môn có tỷ lệ đăng ký cao nhằm giảm áp lực cạnh tranh và nâng cao chất lượng làm bài; quan tâm hỗ trợ kiến thức, kỹ năng đối với những học sinh còn hạn chế.
Đối với công tác phối hợp và đảm bảo điều kiện tổ chức kỳ thi, Sở đã phối hợp chặt chẽ với các ngành liên quan như công an, y tế, điện lực,… để xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn, phòng chống gian lận trong thi cử, chăm sóc sức khỏe, cung cấp điện ổn định trong suốt kỳ thi theo chỉ đạo của Ban chỉ đạo Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 của tỉnh.
Ngoài ra, Sở đặc biệt quan tâm chỉ đạo đến việc hỗ trợ thí sinh, nhất là thí sinh ở vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cụ thể, Sở tổ chức hỗ trợ chỗ ở, đi lại cho thí sinh ở xa điểm thi; phát huy các chương trình “tiếp sức mùa thi” với sự tham gia của đoàn thanh niên và các tổ chức xã hội; hỗ trợ chi phí cho các thí sinh có hoàn cảnh khó khăn từ nhiều nguồn lực; tăng cường tư vấn tâm lý, hướng dẫn kỹ năng làm bài, giúp thí sinh ổn định tinh thần trước và trong kỳ thi.
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chủ động và đồng bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tin tưởng sẽ tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 trên địa bàn tỉnh an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất để tất cả thí sinh yên tâm dự thi, đạt kết quả cao nhất.
Trong khi đó, theo thầy Lê Văn Trung, trước những thay đổi của mùa tuyển sinh đại học năm 2026, nhà trường đã chủ động xây dựng kế hoạch ôn tập theo hướng bám sát cấu trúc đề thi và yêu cầu đánh giá năng lực thực chất của học sinh. Ngay từ đầu năm học, nhà trường phân loại học sinh theo năng lực để có lộ trình ôn tập phù hợp, vừa đảm bảo kiến thức nền tảng, vừa tăng cường luyện đề và kỹ năng làm bài.
Đồng thời, trường tổ chức 2 đợt thi thử, đề thi được thiết kế sát với định dạng đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông giúp học sinh làm quen dần với áp lực và cấu trúc đề thi thực tế, rèn kỹ năng làm bài; qua đó giúp giáo viên đánh giá chính xác năng lực của từng em nhằm điều chỉnh phương pháp ôn tập phù hợp hơn. Mặt khác, trường cho học sinh đăng ký ôn tập theo môn và bố trí giáo viên giảng dạy hoàn toàn miễn phí trong suốt quá trình ôn tập.
Ngoài ra, việc tập trung xây dựng cho học sinh thói quen tự học, tự đánh giá năng lực, chủ động bổ sung kiến thức còn hổng thay vì học đối phó cũng được trường chú trọng. Giáo viên cũng tăng cường hướng dẫn kỹ năng phân tích đề, quản lý thời gian, xử lý áp lực tâm lý trong phòng thi. Bên cạnh đó, công tác tư vấn hướng nghiệp được đẩy mạnh để học sinh hiểu rõ năng lực bản thân và lựa chọn con đường phù hợp thay vì chạy theo xu hướng hoặc kỳ vọng thiếu thực tế.
Nhà trường cũng tập trung phát huy tối đa lợi thế của “trường chuyên”, tập trung vào các kỳ thi chọn học sinh giỏi tỉnh, khu vực và quốc gia để giúp học sinh có thêm lợi thế xét tuyển thẳng hoặc cộng điểm vào các trường đại học hàng đầu, thay vì chỉ dựa vào điểm học bạ.
Còn tại Trường Trung học phổ thông Kon Tum, thầy Nguyễn Hải Nam cho biết, nhà trường đang triển khai các kế hoạch ôn tập và thi thử theo chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo.
Trong đó, nhà trường đã tổ chức hai đợt thi thử cho học sinh. Mặc dù phải "xé lẻ" từ 12 lớp chính khóa thành gần 40 nhóm ôn tập theo nguyện vọng của các em, song nhà trường đã chủ động vận động tinh thần trách nhiệm của đội ngũ giáo viên hướng dẫn, ôn tập và giảng dạy cho học sinh.
Đặc biệt, mặc dù xu hướng chọn tổ hợp khoa học tự nhiên chiếm ưu thế và các môn mới như Tin học hay Công nghệ có số lượng đăng ký rất ít, nhưng nhà trường vẫn duy trì hình thức dạy kèm sát sao, quyết tâm không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau trong kỳ thi quan trọng này.