Với hành trình nỗ lực bền bỉ của mình cho nghiên cứu khoa học, tháng 3/2026, Lăng Đức Ngọc (sinh năm 2004, tỉnh Lào Cai) đã xuất sắc nhận được học bổng toàn phần cho chương trình đào tạo nghiên cứu sinh từ 3 trường đại học quốc tế gồm Đại học Monash (Úc), Đại học Queensland (Úc) và Đại học Lancaster (Anh Quốc).
Nhớ lại động lực du học của bản thân, chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Ngọc cho biết, vào cuối năm nhất đại học, cũng như nhiều sinh viên khác, em mong muốn sớm đi làm thêm để tích lũy kinh nghiệm thực tế, tiếp cận sớm với môi trường làm việc và học hỏi thêm kiến thức ngoài giảng đường. Bên cạnh đó, công việc làm thêm cũng giúp nam sinh có thêm thu nhập để trang trải chi phí sinh hoạt trong quá trình học tập.
Sau thời gian tìm hiểu, nam sinh quyết định làm trợ lý nghiên cứu (Research Assistant) bán thời gian tại một trung tâm ở Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh. Ban đầu, công việc của em chủ yếu xoay quanh việc đọc các tài liệu nghiên cứu bằng tiếng Anh, dịch sang tiếng Việt, tổng hợp và báo cáo nội dung nghiên cứu. Tuy nhiên, chính công việc ban đầu chỉ nhằm mục đích tiếp cận sớm với môi trường làm việc thực tế và có thêm thu nhập lại trở thành bước ngoặt quan trọng đối với định hướng tương lai của em. Càng làm, Ngọc càng nhận ra niềm yêu thích đối với môi trường nghiên cứu học thuật và dần xác định rõ hơn con đường mình muốn theo đuổi.
Từ những công việc hỗ trợ ban đầu, Ngọc bắt đầu tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu như thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích số liệu, trình bày kết quả nghiên cứu, viết bài báo khoa học hướng đến công bố quốc tế, đồng thời tham gia hỗ trợ tổ chức Hội thảo Quốc tế về Kinh doanh, Kinh tế và Tài nguyên – hội thảo khoa học thường niên với quy mô lớn của Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh.
Cũng từ đây, nam sinh nhận ra mong muốn thật sự của mình là theo đuổi con đường nghiên cứu về lĩnh vực kinh tế, thay vì định hướng nghề nghiệp thiên về tài chính ứng dụng như lựa chọn ban đầu vào học ở bậc cử nhân.
“Trước đây em chọn vào học ngành Tài chính ứng dụng tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh với suy nghĩ khá đơn giản, chỉ nghĩ rằng học ngành này sẽ dễ xin việc và có thu nhập tốt sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, quá trình làm trợ lý nghiên cứu đã giúp em hiểu ra bản thân mình thật sự muốn gì”, Ngọc nói.
Sau khi tốt nghiệp đại học, ban đầu Ngọc dự định nộp hồ sơ học chương trình thạc sĩ nghiên cứu tại một số trường đại học nước ngoài. Tuy nhiên, trong quá trình trao đổi với giáo sư của Đại học Queensland (Úc), em nhận được đánh giá rằng hồ sơ, kinh nghiệm nghiên cứu cũng như năng lực học thuật của em hoàn toàn có thể ứng tuyển thẳng lên bậc nghiên cứu sinh. Lời khuyên này khiến em thay đổi hoàn toàn kế hoạch học tập.
Dù vậy, cũng giống với nhiều ứng viên khác, hành trình săn học bổng của Ngọc cũng không diễn ra dễ dàng ngay từ đầu. Lần đầu nộp hồ sơ, em bị từ chối bởi nhiều trường đại học, kể cả những trường không thuộc nhóm trường tốp đầu của thế giới.
“Ban đầu em cũng khá hụt hẫng. Nhưng sau đó, em đã dành thời gian nhìn lại xem mình còn hạn chế ở đâu, điểm nào trong hồ sơ khiến bản thân chưa đủ mạnh so với các ứng viên khác”, Ngọc nhớ lại.
Không lựa chọn bỏ cuộc, nam sinh bắt đầu tìm hiểu kỹ hơn về hồ sơ của những ứng viên từng giành học bổng nghiên cứu sinh vào các đại học mình mong muốn để bổ sung những điểm còn hạn chế của bản thân. Quãng thời gian đó, Ngọc cũng kết thúc công việc trợ lý nghiên cứu mà em đã làm trong hơn 2 năm (từ tháng 7/2023 đến tháng 12/2025), và chuyển sang làm Chuyên viên mô hình tại Phòng Kiểm định mô hình, Trung tâm Mô hình và Chiến lược rủi ro của Ngân hàng VPBank. Tại đây, em tham gia nghiên cứu và ứng dụng các thuật toán học máy (Machine Learning), trí tuệ nhân tạo (AI) trong mô hình hóa rủi ro; đồng thời đánh giá, xác thực các mô hình rủi ro tín dụng bằng phương pháp định lượng và định tính nhằm phát hiện, xử lý những vấn đề tiềm ẩn.
Sau khi hoàn thiện lại hồ sơ, em đã bổ sung thêm kinh nghiệm chuyên môn này, và tiếp tục nộp hồ sơ ứng tuyển học bổng toàn phần chương trình nghiên cứu sinh vào Đại học Monash, Đại học Queensland và Đại học Lancaster.
Kết quả, Ngọc đồng thời nhận được thư mời nhập học cùng học bổng toàn phần từ cả 3 trường đại học này với học bổng toàn phần. Nam sinh cho rằng, bên cạnh việc chỉnh sửa lại các mục khác của hồ sơ, chính kinh nghiệm làm việc thực tế trong lĩnh vực mô hình hóa dữ liệu và rủi ro tại ngân hàng đã góp phần giúp hồ sơ của em trở nên thuyết phục hơn.
Trong số đó, nam sinh đã quyết định lựa chọn học chương trình nghiên cứu sinh tại Đại học Monash - ngôi trường em đã mong muốn theo học từ lâu. Đây là đại học có thuộc tốp đầu ở Úc và nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm các trường đại học hàng đầu thế giới.
Được biết, nhiều năm liền, Đại học Monash đều nằm trong tốp các trường trường đại học hàng đầu thế giới. Đơn cử, trong 3 năm gần đây, theo bảng xếp hạng các trường đại học hàng đầu thế giới QS Ranking, trường đại học này đứng ở vị trí thứ 42; năm 2025 đứng thứ 37, và năm 2026 đứng ở vị trí thứ 36. [1]
Tuy nhiên, theo nam sinh, yếu tố quan trọng hơn cả thứ hạng trường là sự phù hợp về định hướng nghiên cứu giữa nghiên cứu sinh và giáo sư hướng dẫn.
“Khi học nghiên cứu, điều quan trọng nhất không phải chỉ là trường xếp hạng bao nhiêu, mà là giáo sư ở cơ sở giáo dục đó có phù hợp với hướng nghiên cứu của mình hay không. Em đã dành khá nhiều thời gian tìm hiểu các công trình nghiên cứu, hướng chuyên môn của giáo sư trước khi đưa ra quyết định học tại đâu”, nam sinh chia sẻ.
Thông tin thêm, Ngọc cho biết, với học bổng toàn phần cho chương trình nghiên cứu sinh tại Đại học Monash mà em nhận được có tổng giá trị khoảng 400.500 AUD cho 4.5 năm học (tương đương gần 7 tỷ đồng). Học bổng bao gồm toàn bộ học phí, sinh hoạt phí cùng nhiều chi phí hỗ trợ khác phục vụ quá trình học tập và nghiên cứu.
Nhìn lại hành trình chuẩn bị hồ sơ du học, nam sinh cho rằng thành tích học tập và chương trình đào tạo ở những bậc học trước đó là một trong những yếu tố quan trọng mà các ứng viên cần lưu tâm.
Ngọc từng theo học chương trình cử nhân liên kết giữa Trường Tài năng, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Western Sydney (Úc). Việc được tiếp cận môi trường học tập quốc tế từ sớm giúp em làm quen với phương pháp học và nghiên cứu theo chuẩn nước ngoài. Hơn nữa, nam sinh cũng tốt nghiệp loại xuất sắc chương trình này với điểm GPA 6,25/7,00.
Trước đó, từ bậc phổ thông, thành tích học tập của Ngọc cũng đã rất ấn tượng. Em từng đạt danh hiệu Học sinh 3 tốt cấp Trung ương năm 2022, là thủ khoa kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông khối C00 tỉnh Yên Bái (cũ) năm 2022, đồng thời giành giải Nhì học sinh giỏi cấp tỉnh môn Toán và là thành viên đội tuyển quốc gia môn Toán của tỉnh Yên Bái (cũ).
Bên cạnh kết quả học tập, kinh nghiệm nghiên cứu và công bố quốc tế cũng là yếu tố quan trọng trong hồ sơ để nghiên cứu sinh có cơ hội cao nhận học bổng. Trong quá trình tham gia một số dự án, đề tài nghiên cứu, Ngọc đã có 2 bài báo quốc tế được đăng trên các tạp chí thuộc nhóm Q1 trong lĩnh vực kinh tế và nhận được đánh giá tích cực từ các giáo sư chuyên ngành. Đây cũng là 2 nghiên cứu mà em tâm đắc nhất.
Không những vậy, ngoài kết quả học tập hay thành tích nghiên cứu, ứng viên cũng cần thể hiện rõ mục tiêu học tập, định hướng nghề nghiệp và kế hoạch nghiên cứu trong tương lai phù hợp với môi trường và quốc gia mà bản thân lựa chọn thông qua hồ sơ và buổi phỏng vấn với giáo sư.
Nói thêm về dự định sắp tới, Ngọc cho biết, sau khi hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh, em mong muốn trở thành giảng viên, nghiên cứu viên và quay trở về Việt Nam làm việc trong lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu. Khoảng thời gian học tập và nghiên cứu, làm việc tại Úc sẽ là cơ hội để em tích lũy thêm kinh nghiệm chuyên môn, mở rộng mạng lưới nghiên cứu quốc tế trước khi quay về Việt Nam làm việc.
Hiện, Ngọc đang hoàn tất thủ tục visa và chuẩn bị hành trang để theo học chương trình nghiên cứu sinh tại Đại học Monash vào tháng 7 tới đây.
Tài liệu tham khảo:
[1]: https://www.topuniversities.com/world-university-rankings/2024?page=1; https://www.topuniversities.com/world-university-rankings/2025?page=1; https://www.topuniversities.com/world-university-rankings?page=1