Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được kỳ vọng tạo động lực mạnh mẽ cho khu vực kinh tế này bứt phá trong giai đoạn mới. Tại Hà Nội, tinh thần Nghị quyết đã nhanh chóng được quán triệt, cụ thể hóa bằng nhiều chương trình, kế hoạch hành động gắn với thực tiễn của Thủ đô.
Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 68, khu vực kinh tế tư nhân tại Hà Nội đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn còn không ít thách thức cần tiếp tục tháo gỡ. Xung quanh nội dung này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội.
Phóng viên: Thưa ông, Nghị quyết 68 được xem là bước ngoặt quan trọng, tạo động lực mạnh mẽ và tháo gỡ rào cản để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Sau hơn một năm, kể từ khi Nghị quyết được ban hành, là "người trong cuộc", ông có thể chia sẻ những kết quả và chuyển biến cụ thể ra sao?
Tiến sĩ Mạc Quốc Anh: Trước hết phải khẳng định Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam nói chung và doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô nói riêng.
Sau hơn một năm triển khai, doanh nghiệp không chỉ nghe chủ trương, mà đã bắt đầu nhìn thấy tinh thần đồng hành, phục vụ, tháo gỡ khó khăn từ chính quyền các cấp. Tại Hà Nội, tinh thần Nghị quyết 68 được Thành phố quán triệt nhanh, cụ thể hóa bằng các chương trình cải cách hành chính, hỗ trợ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, xúc tiến thương mại, tháo gỡ khó khăn về vốn, đất đai, thủ tục đầu tư, thuế, bảo hiểm, phòng cháy chữa cháy, môi trường và các điều kiện kinh doanh.
Năm 2025 Hà Nội có khoảng trên 32.000 doanh nghiệp thành lập mới, nâng tổng số doanh nghiệp đăng ký hoạt động lên hơn 424.000 doanh nghiệp. Tính đến quý I/2026, Hà Nội có 9.317 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký 166,9 nghìn tỷ đồng, tăng 38% về số lượng và tăng 231% về vốn đăng ký so với cùng kỳ; lũy kế tổng số doanh nghiệp đăng ký trên địa bàn Thành phố đạt 433.697 doanh nghiệp. Đến hết 5 tháng đầu năm 2026, Hà Nội có hơn 16.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 35%; tổng vốn đăng ký đạt 331,6 nghìn tỷ đồng, tăng 175% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy niềm tin kinh doanh đang được phục hồi, khu vực tư nhân vẫn là lực lượng rất năng động, có khả năng thích ứng và sẵn sàng đầu tư khi môi trường chính sách thuận lợi hơn.
Về phía Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội xác định Nghị quyết 68 không chỉ là một văn kiện định hướng, mà là chương trình hành động trực tiếp của Hiệp hội. Hiện nay, Hiệp hội có trên 11.000 hội viên, 28 chi hội, câu lạc bộ trực thuộc, 2 trung tâm chuyên môn và các văn phòng đại diện, đầu mối hợp tác ở trong nước và quốc tế. Sau khi Nghị quyết được ban hành, Hiệp hội đã tập trung vào 5 nhóm việc lớn.
Một là, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến tinh thần Nghị quyết 68 tới hội viên, giúp doanh nghiệp hiểu đúng Đảng, Nhà nước đang đặt niềm tin rất lớn vào kinh tế tư nhân.
Hai là, tăng cường đối thoại chính sách, tổng hợp khó khăn của doanh nghiệp để kiến nghị với Thành phố và các bộ, ngành.
Ba là, thúc đẩy kết nối thị trường, xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp lớn, ngân hàng, quỹ đầu tư, cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý.
Bốn là, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị tài chính, pháp lý, lao động, thuế và tiêu chuẩn chất lượng.
Năm là, cổ vũ văn hóa kinh doanh liêm chính, bền vững, có trách nhiệm xã hội, bởi phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp mà còn phải nâng chất lượng doanh nhân và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Phóng viên: Thưa ông, các chương trình, kế hoạch hành động của Hà Nội thời gian qua đã tác động như thế nào đến cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố?
Tiến sĩ Mạc Quốc Anh: Tác động rõ nhất là Hà Nội đã chuyển từ tư duy "quản lý doanh nghiệp" sang tư duy "phục vụ và đồng hành cùng doanh nghiệp". Đây là chuyển biến quan trọng với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bởi điều họ cần không chỉ là chính sách ưu đãi, mà là môi trường kinh doanh minh bạch, thủ tục nhanh, chi phí tuân thủ thấp, cơ hội tiếp cận thị trường công bằng và có cơ chế đối thoại thực chất.
Trong thời gian qua, Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình có tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chẳng hạn, cải cách hành chính, chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục, cơ chế một cửa, dịch vụ công trực tuyến, đẩy nhanh phân cấp, phân quyền giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí đi lại, giảm tiếp xúc không cần thiết và hạn chế rủi ro phát sinh chi phí không chính thức.
Một điểm đáng chú ý, Hà Nội đã ban hành kế hoạch tuyên truyền và triển khai tinh thần Nghị quyết 68, trong đó nhấn mạnh mục tiêu đến năm 2030 kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của kinh tế Thủ đô và đến năm 2045 đóng góp trên 60% GRDP. Đây là mục tiêu vừa có ý nghĩa định hướng, vừa tạo áp lực tích cực để các cấp, các ngành phải hành động cụ thể hơn.
Từ góc độ Hiệp hội, tôi nhận thấy doanh nghiệp nhỏ và vừa đã chủ động hơn trong chuẩn hóa quản trị, minh bạch tài chính, tuân thủ pháp luật để tiếp cận vốn và tham gia chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp đã quan tâm nhiều hơn đến chuyển đổi số, thương mại điện tử, dữ liệu khách hàng, tự động hóa quy trình và xây dựng thương hiệu. Quan trọng hơn cả, doanh nghiệp đã bắt đầu đặt vấn đề phát triển bền vững, tiêu chuẩn xanh, trách nhiệm xã hội, năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực như những điều kiện sống còn.
Phóng viên: Trong quá trình triển khai Nghị quyết 68, đâu là những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp tư nhân tại Hà Nội vẫn đang gặp phải, thưa ông?
Tiến sĩ Mạc Quốc Anh: Mặc dù có những chuyển biến tích cực, nhưng phải thẳng thắn nhìn nhận doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn.
Trước hết là khó khăn về vốn. Nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, thị trường, phương án kinh doanh, nhưng thiếu tài sản bảo đảm hoặc hồ sơ tài chính chưa đủ chuẩn để tiếp cận tín dụng.
Ngoài ra, Hà Nội là đô thị đặc biệt nên chi phí thuê đất, văn phòng, nhà xưởng, kho bãi khá cao. Doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận quỹ đất trong khu, cụm công nghiệp; nhiều doanh nghiệp phải hoạt động phân tán, thiếu không gian sản xuất tập trung, hạ tầng logistics và cơ sở dùng chung về thử nghiệm, kiểm định, thiết kế, đóng gói, tiêu chuẩn chất lượng.
Hiện nay, một số thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường... vẫn còn tình trạng hồ sơ phải đi xử lý lại nhiều lần, cách hiểu giữa các cơ quan chưa thống nhất, thời gian xử lý kéo dài.
Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa thiếu nhân sự quản trị chuyên nghiệp, bộ phận pháp chế, năng lực tài chính, công nghệ, kỹ năng xây dựng thương hiệu... Nhiều doanh nghiệp quản trị theo kinh nghiệm, chưa có hệ thống kế toán - tài chính minh bạch, chưa đầu tư đúng mức cho nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo.
Không chỉ vậy, áp lực về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng lớn. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, ESG, tiêu chuẩn lao động, an toàn sản phẩm, bảo vệ dữ liệu, thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành điều kiện bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng trong nước và toàn cầu. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đủ nguồn lực để đầu tư ngay.
Đặc biệt, cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đôi khi còn phân tán. Mặc dù, có nhiều chương trình hỗ trợ, nhưng doanh nghiệp khó tiếp cận do thông tin chưa tập trung, thủ tục tham gia phức tạp, mức hỗ trợ còn nhỏ, thời gian phê duyệt dài, chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế của từng nhóm doanh nghiệp.
Phóng viên: Năm 2026 được kỳ vọng là giai đoạn chuyển mạnh từ hoàn thiện chính sách sang tổ chức thực hiện, từ chủ trương sang kết quả cụ thể. Đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thành phố Hà Nội, ông kỳ vọng như thế nào về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong tăng trưởng kinh tế của Thủ đô trong giai đoạn tới? Theo ông, đâu là những việc cần quyết liệt thực hiện để khu vực tư nhân cảm nhận rõ hơn sự thay đổi từ chính sách?
Tiến sĩ Mạc Quốc Anh: Tôi kỳ vọng khu vực kinh tế tư nhân sẽ trở thành lực lượng trung tâm trong mô hình tăng trưởng mới của Hà Nội. Với hơn 430.000 doanh nghiệp đăng ký trên địa bàn, nếu khu vực tư nhân được giải phóng nguồn lực đúng mức, Hà Nội hoàn toàn có thể hình thành một lớp doanh nghiệp mới: "quản trị hiện đại hơn, minh bạch hơn, sáng tạo hơn, có khả năng liên kết tốt hơn và có khát vọng vươn ra thị trường khu vực, quốc tế".
Trong thời gian tới, để khu vực tư nhân cảm nhận rõ hơn sự thay đổi từ chính sách, theo tôi cần quyết liệt thực hiện 6 việc sau:
Thứ nhất, phải đo lường cải cách bằng trải nghiệm của doanh nghiệp. Mỗi sở, ngành, địa phương cần có chỉ số đánh giá mức độ hài lòng của doanh nghiệp về thời gian xử lý hồ sơ, chi phí tuân thủ, tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, tỷ lệ thủ tục được số hóa...
Thứ hai, phải bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh hợp pháp và sự an toàn pháp lý cho doanh nghiệp.
Thứ ba, phải tạo cơ chế tiếp cận nguồn lực công bằng hơn. Doanh nghiệp tư nhân cần được tiếp cận bình đẳng với đất đai, vốn, dữ liệu, thông tin quy hoạch, chương trình hỗ trợ, mua sắm công... Nếu nguồn lực khó tiếp cận, tinh thần Nghị quyết sẽ khó chuyển thành năng lực cạnh tranh thực tế.
Thứ tư, Hà Nội nên có các gói hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa về hóa đơn điện tử, quản trị kế toán, bán hàng đa kênh, thương mại điện tử, an toàn dữ liệu, phần mềm quản trị, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, ESG và chuyển đổi xanh.
Thứ năm, phải phát triển mạnh các cụm liên kết ngành và chuỗi giá trị. Hà Nội cần xác định rõ những ngành có lợi thế, trong mỗi ngành cần có doanh nghiệp dẫn dắt, doanh nghiệp vệ tinh, viện nghiên cứu, trường đại học, ngân hàng, quỹ đầu tư và chính quyền cùng tham gia.
Thứ sáu, phải phát huy vai trò của Hiệp hội doanh nghiệp trong thực thi chính sách. Hiệp hội có thể tham gia tuyên truyền, đào tạo, khảo sát nhu cầu doanh nghiệp, phản biện chính sách, kết nối nguồn lực, giám sát thực thi và đề xuất tháo gỡ vướng mắc.
Tôi tin rằng, nếu Hà Nội thực hiện quyết liệt tinh thần Nghị quyết 68, khu vực kinh tế tư nhân Thủ đô sẽ không chỉ đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng GRDP, thu ngân sách và việc làm, mà còn đóng góp vào một giá trị lớn hơn là xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm kinh tế tri thức, trung tâm kết nối doanh nghiệp của cả nước và khu vực.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi!