Sau gần một năm triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, ngành Giáo dục thành phố Cần Thơ đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong đổi mới phương thức quản lý, điều hành toàn hệ thống.
Từ quản lý dựa trên kinh nghiệm, ngành Giáo dục thành phố từng bước chuyển sang quản trị bằng dữ liệu, lấy chất lượng và hiệu quả phục vụ người học làm trọng tâm, đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về đội ngũ, nguồn lực và năng lực quản trị số.
Thay đổi tư duy quản trị, lấy chất lượng giáo dục và sự phát triển toàn diện của người học làm trung tâm
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, bà Trần Thị Huyền - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ chia sẻ, sau gần một năm triển khai thực hiện Nghị quyết 71, điều quan trọng nhất ngành Giáo dục thành phố đạt được không chỉ là kết quả cụ thể về chuyên môn, mà là sự chuyển biến về tư duy phát triển và phương thức quản trị giáo dục.
Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố xác định giáo dục là một trong những lĩnh vực ưu tiên hàng đầu để tạo động lực phát triển địa phương. Trên cơ sở đó, thành phố đã ban hành Chương trình số 10-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; Kế hoạch số 94/KH-UBND triển khai Chương trình hành động của Chính phủ; Nghị quyết số 20-NQ/TU về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Một kết quả nổi bật khác là năng lực quản trị hệ thống giáo dục được nâng lên rõ rệt.
Hiện nay, Sở đang trực tiếp quản lý 124 cơ sở giáo dục, gồm 91 trường trung học phổ thông công lập, 16 trường ngoài công lập, 14 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và 3 cơ sở giáo dục chuyên biệt; quy mô toàn cấp trung học phổ thông đạt 107 trường với 2.253 lớp và gần 88.000 học sinh. Đây là quy mô rất lớn, đòi hỏi phương thức quản lý phải thay đổi theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu, thay vì quản lý theo kinh nghiệm.
Trong năm học 2025-2026, sự chuyển biến này được thể hiện rõ trong công tác tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông. Toàn bộ quy trình như đăng ký nguyện vọng, phân tích dữ liệu, xác định điểm chuẩn, điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh đều được thực hiện trên cơ sở dữ liệu số, bảo đảm công khai, minh bạch và khách quan. Các quyết định quản lý không chỉ căn cứ vào chỉ tiêu được giao, mà dựa trên quy mô trường lớp, năng lực đội ngũ, điều kiện cơ sở vật chất cũng như nhu cầu học tập thực tế của học sinh. Cách tiếp cận này góp phần bảo đảm quyền học tập của học sinh, nâng cao sự đồng thuận xã hội và khẳng định vai trò điều hành của cơ quan quản lý nhà nước.
Song song với đổi mới quản trị, chất lượng giáo dục tiếp tục được giữ vững và từng bước nâng lên. Toàn thành phố hiện có 1.233 cơ sở giáo dục, hơn 39.000 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên; 95,78% giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo, trong đó giáo viên trung học phổ thông đạt 100% chuẩn theo quy định. Chất lượng giáo dục mũi nhọn cũng như chất lượng giáo dục đại trà giữ ổn định; công tác phổ cập giáo dục tiếp tục được duy trì vững chắc; các nhiệm vụ trọng tâm như dạy học 2 buổi/ngày, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, chuyển đổi số và phát triển đội ngũ đều được triển khai đồng bộ theo đúng lộ trình của Nghị quyết 71.
Đặc biệt, Sở không xem việc thực hiện Nghị quyết 71 chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu trước mắt, mà là tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Vì vậy, trong năm qua, ngành Giáo dục thành phố đã đồng thời triển khai nhiều chương trình có ý nghĩa chiến lược như phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2030, triển khai Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, phát triển chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học. Những nhiệm vụ này vừa giải quyết yêu cầu trước mắt, vừa chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.
Thành công lớn nhất sau gần một năm thực hiện Nghị quyết 71 được đo bằng sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm của toàn ngành. Giáo dục Cần Thơ đang từng bước chuyển từ tư duy "quản lý nhà trường" sang "quản trị hệ thống giáo dục", từ điều hành theo kinh nghiệm sang điều hành bằng dữ liệu, từ tập trung vào quy trình hành chính sang lấy chất lượng giáo dục và sự phát triển toàn diện của người học làm trung tâm. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Giáo dục thành phố tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết 71 trong những năm tiếp theo và tạo ra chuyển biến mang tính bền vững.
Bà Trần Thị Huyền cho biết, điểm cốt lõi của Nghị quyết 71 không chỉ là cải cách hành chính theo nghĩa giảm bớt thủ tục, mà là đổi mới tư duy quản trị giáo dục. Việc quản lý phải chuyển sang quản trị bằng dữ liệu, chất lượng và kết quả đầu ra.
Vì vậy, ngay sau khi Nghị quyết 71 được ban hành, Sở đã tham mưu Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố ban hành đồng bộ các chương trình, kế hoạch để cụ thể hóa chủ trương của Trung ương; đồng thời rà soát toàn bộ quy trình quản lý, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị và từng cá nhân trong tổ chức thực hiện với quan điểm "một việc chỉ giao một đầu mối chịu trách nhiệm; phân cấp mạnh hơn nhưng đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình". Công tác chỉ đạo được thực hiện theo nguyên tắc "6 rõ" là rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục.
Kết quả rõ nét nhất thể hiện ở việc chuyển mạnh từ phương thức quản lý hành chính sang quản trị số. Ngành Giáo dục thành phố tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung, đẩy mạnh số hóa hồ sơ, tăng cường sử dụng các phần mềm quản lý trường học, quản lý đội ngũ, học sinh, cơ sở vật chất và tài chính. Các thủ tục như tuyển sinh, chuyển trường, xác nhận văn bằng, quản lý hồ sơ cán bộ, thanh toán các khoản thu trong trường học... từng bước được thực hiện trên môi trường số, giúp giảm đáng kể thời gian xử lý, chi phí hành chính và tạo thuận lợi cho người dân. Việc thanh toán không dùng tiền mặt cũng được triển khai đồng bộ trong các cơ sở giáo dục, góp phần xây dựng môi trường quản trị công khai, minh bạch và hiện đại.
Đối với các trường trung học phổ thông, Sở không can thiệp sâu vào những công việc mang tính sự vụ, mà tăng cường giao quyền chủ động cho nhà trường trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và phát huy vai trò của người đứng đầu. Đi đôi với phân quyền là hệ thống tiêu chí đánh giá dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ, chất lượng giáo dục, mức độ hài lòng của người học và sự tuân thủ các quy định của pháp luật. Cách làm này đã góp phần nâng cao tính chủ động, sáng tạo của các cơ sở giáo dục, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong quản lý toàn ngành.
Thực tiễn công tác tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 là minh chứng rõ nhất cho hiệu quả của đổi mới quản trị. Các khâu đăng ký nguyện vọng, phân tích dữ liệu, xác định điểm chuẩn, điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh đều được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số, bảo đảm công khai, minh bạch và khách quan. Các quyết định điều hành không chỉ căn cứ vào chỉ tiêu tuyển sinh, mà dựa trên năng lực tiếp nhận của từng trường, điều kiện đội ngũ, cơ sở vật chất và nhu cầu học tập thực tế của học sinh.
"Cải cách hành chính trong giáo dục sẽ chỉ thực sự thành công khi giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn, hiệu trưởng có thêm quyền chủ động để đổi mới quản trị nhà trường và phụ huynh, học sinh được tiếp cận các dịch vụ giáo dục thuận tiện, minh bạch, nhanh chóng. Vì vậy, ngành Giáo dục thành phố sẽ tiếp tục lấy chuyển đổi số làm động lực, lấy phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình làm phương thức quản trị và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả của cải cách hành chính", bà Huyền nhấn mạnh.
Tăng tốc thực hiện Nghị quyết 71, hướng tới trở thành trung tâm giáo dục và đào tạo của vùng
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, bà Huyền cho biết, ngành Giáo dục Cần Thơ vẫn còn những vấn đề cần tập trung giải quyết để tạo động lực phát triển mới. Theo đó, ba vấn đề mang tính chiến lược cần được tập trung tháo gỡ như sau:
Thứ nhất là điểm nghẽn về nguồn nhân lực giáo dục. Mặc dù đội ngũ nhà giáo của thành phố cơ bản đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, song sự phân bố đội ngũ giữa các địa bàn, giữa các môn học và giữa các cấp học chưa thật sự đồng đều. Một số môn học mới theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 còn thiếu giáo viên cục bộ; trong khi yêu cầu về năng lực số, ngoại ngữ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đổi mới phương pháp dạy học ngày càng cao. Thách thức hiện nay không chỉ là tuyển đủ giáo viên, mà phải xây dựng được đội ngũ có năng lực thích ứng với giáo dục số, giáo dục mở và hội nhập quốc tế.
Thứ hai là điểm nghẽn về nguồn lực đầu tư. Những mục tiêu lớn của Nghị quyết 71 đòi hỏi nguồn lực rất lớn và được đầu tư trong thời gian dài. Trong khi đó, ngân sách nhà nước vẫn phải ưu tiên cho nhiều lĩnh vực phát triển khác, việc huy động nguồn lực xã hội cho giáo dục tuy đã có chuyển biến nhưng chưa tương xứng với tiềm năng của một đô thị trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ tăng đầu tư, mà phải nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và mở rộng các cơ chế hợp tác công - tư trong giáo dục.
Thứ ba là điểm nghẽn về năng lực quản trị trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới giáo dục. Hiện nay, giữa các cơ sở giáo dục có sự chênh lệch nhất định về hạ tầng công nghệ, khả năng khai thác dữ liệu và năng lực quản trị số của đội ngũ cán bộ quản lý. Nếu không thu hẹp khoảng cách này, hiệu quả chuyển đổi số sẽ không đồng đều và khó hình thành một hệ sinh thái giáo dục thông minh trên phạm vi toàn thành phố.
Theo bà Huyền, khó khăn lớn nhất của giáo dục không phải thiếu nguồn lực, mà thiếu cơ chế để nguồn lực được huy động và sử dụng hiệu quả; không phải thiếu con người, mà là thiếu môi trường để con người phát huy năng lực và khát vọng cống hiến. Vì vậy, triển khai Nghị quyết 71 là quá trình xây dựng một nền giáo dục có năng lực tự đổi mới, có sức chống chịu trước những biến động và đủ khả năng tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển của thành phố cũng như vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong những thập niên tới.
Trước thềm năm học 2026-2027, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ nhấn mạnh, ngành Giáo dục thành phố xác định đây là năm học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa tiếp nối quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, vừa là năm bản lề chuyển từ giai đoạn triển khai sang tăng tốc thực hiện Nghị quyết 71.
Điều đầu tiên, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị giáo dục hiện đại, lấy chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và trách nhiệm giải trình làm nền tảng. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành, kết nối đồng bộ dữ liệu giữa các cấp quản lý và các cơ sở giáo dục; từng bước hình thành hệ thống điều hành thông minh phục vụ công tác dự báo, quy hoạch, tuyển sinh, quản lý đội ngũ, cơ sở vật chất và đánh giá chất lượng giáo dục.
Tiếp đó là phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý. Trong năm học tới, ngành sẽ tập trung tuyển dụng, bố trí và sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên; đổi mới mạnh mẽ công tác bồi dưỡng theo hướng phát triển năng lực thực tiễn, năng lực số, ngoại ngữ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và năng lực quản trị nhà trường. Việc này hướng đến xây dựng đội ngũ có tư duy đổi mới, khả năng thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Cùng với đó, thành phố sẽ tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư cho giáo dục theo tinh thần "đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển bền vững". Ngành sẽ tập trung tham mưu đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, mở rộng trường lớp tại các khu vực phát triển đô thị, bảo đảm điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, hiện đại hóa cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và phát triển hạ tầng số. Tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, tăng cường hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và các tổ chức trong và ngoài nước nhằm huy động thêm nguồn lực cho phát triển giáo dục chất lượng cao.
Một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược khác là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện gắn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của thành phố. Sở sẽ triển khai đồng bộ Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018; thúc đẩy giáo dục STEM, giáo dục số, giáo dục hướng nghiệp và đổi mới sáng tạo; tăng cường liên kết giữa giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và nhu cầu của thị trường lao động.
Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, ngành Giáo dục thành phố sẽ đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm quyền học tập công bằng của mọi học sinh. Dù trong bối cảnh sắp xếp mạng lưới trường lớp hay triển khai các mô hình quản trị mới, mọi quyết sách đều hướng tới người học. Mỗi học sinh đều được tạo điều kiện tiếp cận giáo dục chất lượng, an toàn, bình đẳng và phù hợp với điều kiện phát triển. Đây không chỉ là yêu cầu của Chính phủ, mà là cam kết của ngành Giáo dục thành phố đối với người dân.
"Để tạo ra bước đột phá cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức xã hội và đặc biệt là sự tin tưởng, đồng hành của đội ngũ nhà giáo, phụ huynh và học sinh.
Với nền tảng được xây dựng trong thời gian qua cùng sự quan tâm, lãnh đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thành ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố, giáo dục Cần Thơ có đầy đủ điều kiện để bước vào giai đoạn phát triển mới. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là duy trì vị trí là một trong những địa phương có chất lượng giáo dục tốt của cả nước, mà còn xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước", Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ khẳng định.