Thực hiện chủ trương chuyển đổi số quốc gia, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã từng bước số hóa hoạt động quản trị, xuất bản và cung cấp dịch vụ giáo dục; đồng thời phát triển hệ sinh thái sách giáo khoa điện tử, học liệu số và các nền tảng hỗ trợ dạy học. Trong giai đoạn tới, đơn vị đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, lấy giáo viên và người học làm trung tâm, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên cơ sở bảo đảm tính chính xác, an toàn dữ liệu và tuân thủ quy định pháp luật.
Để hiểu rõ hơn về những dấu ấn và chuyển biến nổi bật trong quá trình chuyển đổi số, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Vĩnh Thái - Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Chuẩn hóa quy trình xuất bản, nâng cao chất lượng sản phẩm
Phóng viên: Trong những năm qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã quan tâm, đầu tư thúc đẩy hiện thực hóa các mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số của đất nước. Đơn vị đã có những thành quả nổi bật ra sao, thưa ông?
Ông Phạm Vĩnh Thái: Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi số quốc gia, Nhà xuất bản xác định chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ ngành Giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Trong những năm qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã triển khai chuyển đổi số đồng bộ trên ba trụ cột gồm quản trị doanh nghiệp, hoạt động xuất bản và cung cấp dịch vụ giáo dục. Hệ thống quản trị nội bộ của Nhà xuất bản từng bước được số hóa, từ quy trình biên tập, xuất bản, phát hành đến quản lý tài chính, nhân sự, dữ liệu và công tác điều hành. Quá trình này góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tối ưu hóa nguồn lực.
Trên lĩnh vực xuất bản, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã xây dựng hệ sinh thái xuất bản số với nhiều nền tảng và giải pháp phục vụ hoạt động biên tập, xuất bản, phát hành và khai thác học liệu điện tử. Bên cạnh việc phát triển sách giáo khoa điện tử, Nhà xuất bản cũng từng bước hình thành hệ sinh thái học liệu số phong phú, đáp ứng nhu cầu dạy và học trong môi trường số.
Có thể khẳng định, chuyển đổi số đã tạo nền tảng quan trọng để Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng khả năng tiếp cận học liệu, phục vụ hiệu quả giáo viên, học sinh và các cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước. Đây cũng là cơ sở để Nhà xuất bản tiếp tục thực hiện tốt sứ mệnh đồng hành cùng ngành Giáo dục trong tiến trình xây dựng nền giáo dục số theo định hướng của Chính phủ.
Phóng viên: Một trong những dấu ấn chuyển đổi số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là triển khai hệ sinh thái giải pháp số về nghiệp vụ và quản lý xuất bản, sản phẩm sách giáo khoa điện tử. Các sản phẩm, giải pháp số trên đã tạo chuyển biến và kết quả ra sao trong quá trình đổi mới giáo dục, nâng cao uy tín, chất lượng các sản phẩm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam?
Ông Phạm Vĩnh Thái: Việc xây dựng hệ sinh thái giải pháp số đã tạo ra những thay đổi toàn diện trong hoạt động của Nhà xuất bản. Trước hết, các giải pháp quản trị và nghiệp vụ xuất bản góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao khả năng phối hợp giữa các đơn vị, giảm thời gian xử lý công việc, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng ở tất cả các khâu, từ biên tập, chế bản đến phát hành.
Đối với sách giáo khoa điện tử, đây không đơn thuần là phiên bản số của sách in mà đang được Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam kết hợp với các công ty EdTech hàng đầu phát triển theo hướng tích hợp đa phương tiện, cho phép kết nối với các học liệu bổ trợ như video, hình ảnh, âm thanh, bài tập tương tác, tư liệu tham khảo và các nguồn học liệu số khác. Điều này giúp giáo viên và học sinh có thêm nhiều phương thức tiếp cận nội dung, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, tăng tính trực quan, sinh động và phát huy tính chủ động của người học.
Bên cạnh đó, các nền tảng số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng tạo điều kiện để việc cập nhật, bổ sung và quản lý học liệu được thực hiện nhanh chóng, thống nhất, bảo đảm tính chính xác và kịp thời.
Thông qua dữ liệu sử dụng và phản hồi của người dùng, Nhà xuất bản có thêm cơ sở để tiếp tục hoàn thiện nội dung, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Những kết quả này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị mà còn khẳng định vai trò tiên phong của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trong lĩnh vực xuất bản giáo dục số, đáp ứng yêu cầu triển khai Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 và xu thế chuyển đổi số của ngành Giáo dục.
Xây dựng hệ sinh thái học liệu số hỗ trợ giáo viên giảm áp lực chuẩn bị bài giảng
Phóng viên: Thưa ông, hệ sinh thái học liệu số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có vai trò như thế nào trong việc hỗ trợ giáo viên giảm thời gian chuẩn bị bài giảng, đa dạng hóa phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng tổ chức các hoạt động học tập?
Ông Phạm Vĩnh Thái: Một trong những mục tiêu quan trọng khi xây dựng hệ sinh thái học liệu số là hỗ trợ giáo viên giảm áp lực trong công tác chuẩn bị bài giảng, đồng thời tạo thêm công cụ để tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.
Hệ sinh thái học liệu số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp nguồn tài nguyên đa dạng, gồm bài giảng điện tử, học liệu đa phương tiện, video minh họa, hình ảnh, sơ đồ, tư liệu tham khảo, câu hỏi, bài tập, học liệu tương tác và nhiều tài nguyên phục vụ dạy học khác.
Các học liệu được xây dựng bám sát chương trình, sách giáo khoa và yêu cầu cần đạt của từng môn học, từng lớp học. Qua đó, giáo viên có thể rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm, lựa chọn và thiết kế tài liệu giảng dạy; đồng thời linh hoạt điều chỉnh nội dung phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương và từng nhóm đối tượng học sinh.
Các tài nguyên đa phương tiện cũng giúp giáo viên tổ chức bài học sinh động hơn, tăng cường hoạt động trải nghiệm, tương tác và khuyến khích học sinh chủ động khám phá kiến thức.
Việc tích hợp học liệu số với sách giáo khoa điện tử và các nền tảng quản lý học tập góp phần hình thành môi trường dạy học linh hoạt, hỗ trợ cả hình thức học trực tiếp, trực tuyến và kết hợp. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học trong bối cảnh giáo dục số đang phát triển mạnh mẽ.
Phóng viên: Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ đối với lĩnh vực giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đặt ra những mục tiêu và kỳ vọng gì trong giai đoạn tới? Đâu sẽ là những ưu tiên nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông và xây dựng nền giáo dục số?
Ông Phạm Vĩnh Thái: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xác định chuyển đổi số sẽ tiếp tục là một trong những định hướng phát triển chiến lược trong giai đoạn tới.
Mục tiêu của Nhà xuất bản không chỉ dừng ở việc số hóa sản phẩm mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, lấy người học và giáo viên làm trung tâm. Trong đó, dữ liệu và công nghệ được xác định là nền tảng để nâng cao chất lượng phục vụ.
Một trong những ưu tiên của Nhà xuất bản là tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái sách giáo khoa điện tử và học liệu số theo hướng ngày càng phong phú, thông minh, có khả năng cá thể hóa và thuận tiện hơn đối với người sử dụng.
Đồng thời, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các khâu biên tập, quản lý dữ liệu, tìm kiếm và gợi ý học liệu; hỗ trợ xây dựng bài giảng và nâng cao trải nghiệm học tập của người dùng. Việc ứng dụng công nghệ sẽ được thực hiện trên cơ sở bảo đảm tính chính xác, an toàn dữ liệu và tuân thủ các quy định của pháp luật.
Bên cạnh việc phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ, xây dựng các nền tảng mở có khả năng kết nối với các hệ thống giáo dục số, góp phần hình thành môi trường học tập hiện đại, liên thông và bền vững.
Song song với đó là tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý, các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp công nghệ và các đối tác trong, ngoài nước để nghiên cứu, phát triển những giải pháp giáo dục tiên tiến, phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Chúng tôi kỳ vọng rằng, với nền tảng đã được xây dựng trong thời gian qua cùng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò là nhà xuất bản giáo dục chủ lực quốc gia, cung cấp những sản phẩm và dịch vụ giáo dục chất lượng cao, đóng góp tích cực vào quá trình đổi mới giáo dục phổ thông và xây dựng nền giáo dục số của Việt Nam.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!