Thực hiện chủ trương chuyển đổi số trong giáo dục, nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước đang đẩy mạnh ứng dụng học liệu số và bài giảng điện tử vào hoạt động dạy học.
Từ việc xây dựng kho học liệu dùng chung, khai thác sách giáo khoa điện tử của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đến sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo, các nhà trường từng bước đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao tính tương tác, trực quan của bài học và tạo điều kiện để học sinh chủ động tiếp cận tri thức.
100% giáo viên sử dụng bài giảng điện tử
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thị Kim Thúy - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Gia Thiều (Hà Nội), cho biết nhà trường đã triển khai ứng dụng học liệu số đồng bộ trong hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá, qua đó từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy.
Theo cô Thúy, hiện 100% giáo viên của trường thường xuyên sử dụng bài giảng điện tử, video học liệu và các nền tảng số trong giảng dạy. Các website của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam như hoclieuso.nxbgd.vn hay taphuan.nxbgd.vn đã là người bạn đồng hành quen thuộc với giáo viên.
Tùy đặc thù từng môn học, giáo viên chủ động lựa chọn và khai thác các loại học liệu phù hợp nhằm phát huy hiệu quả của bài giảng. Đối với các môn Ngữ văn, Lịch sử và Địa lí, giáo viên ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công cụ số để xây dựng sơ đồ tư duy, khai thác hình ảnh, tư liệu văn học, tư liệu lịch sử, bản đồ số và các học liệu trực quan, giúp học sinh tiếp cận kiến thức dễ dàng hơn.
Trong khi đó, các môn Khoa học tự nhiên và Toán, giáo viên tăng cường sử dụng phần mềm mô phỏng, video thí nghiệm, phần mềm vẽ hình và màn hình tương tác nhằm minh họa những nội dung khó, tạo sự trực quan và khơi gợi hứng thú học tập cho học sinh. Với môn Tin học, giáo viên khai thác các phần mềm học tập, học liệu tương tác và công cụ AI để phát triển năng lực số cho học sinh.
Không chỉ đổi mới hoạt động giảng dạy, nhà trường còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá thông qua các phần mềm hỗ trợ ra đề, chấm bài trắc nghiệm, tổ chức kiểm tra trên máy tính và tăng cường đánh giá bằng sản phẩm, dự án học tập được thực hiện trên các nền tảng số.
Song song với đó, trường xây dựng kho học liệu số dùng chung gồm bài giảng điện tử, ngân hàng câu hỏi và ngân hàng đề trực tuyến để giáo viên thuận tiện khai thác, chia sẻ và cập nhật thường xuyên.
"Học liệu số không chỉ giúp giáo viên đổi mới cách tổ chức bài học mà còn tạo điều kiện để học sinh được học tập chủ động, tương tác nhiều hơn và phát triển các năng lực cần thiết trong môi trường số" - cô Thúy chia sẻ.
Theo vị hiệu trưởng, việc ứng dụng học liệu số giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan, sinh động và dễ hiểu hơn. Các video học liệu, phần mềm mô phỏng, bản đồ số, tư liệu lịch sử, hình ảnh và học liệu tương tác góp phần làm cho bài học trở nên hấp dẫn, đặc biệt với những nội dung khó hình dung hoặc khó tổ chức trải nghiệm thực tế.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên sử dụng các nền tảng số, công cụ AI và thực hiện các sản phẩm học tập trên môi trường số cũng giúp học sinh hình thành năng lực tự học, tư duy sáng tạo, kỹ năng số và khả năng ứng dụng công nghệ vào quá trình học tập.
Để học liệu số phát huy hiệu quả, theo cô Thúy, cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa học liệu, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá. Giáo viên cần chủ động lựa chọn, thiết kế và khai thác học liệu phù hợp với mục tiêu của từng bài học; nhà trường phải duy trì hạ tầng công nghệ ổn định, xây dựng kho học liệu số dùng chung và tạo điều kiện để giáo viên thường xuyên chia sẻ, cập nhật nguồn học liệu.
Đồng thời, học sinh cần được tham gia nhiều hoạt động thực hành, xây dựng sản phẩm và triển khai dự án trên môi trường số để học liệu số thực sự trở thành công cụ hỗ trợ học tập hiệu quả, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò là nguồn tài liệu tham khảo.
Nâng cao hiệu quả kiểm tra, đánh giá nhờ học liệu số
Không chỉ được triển khai hiệu quả tại các trường học ở đô thị, học liệu số cũng đang từng bước lan tỏa đến các địa phương vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Dù còn không ít khó khăn về điều kiện hạ tầng và thiết bị, nhiều nhà trường đã chủ động ứng dụng bài giảng điện tử và các nền tảng số vào hoạt động dạy học, góp phần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận tri thức và mang đến cơ hội học tập bình đẳng hơn cho học sinh.
Chia sẻ về việc ứng dụng học liệu số trong giảng dạy, cô Ngô Thị Lệ - giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Hầu Thào (tỉnh Lào Cai), cho biết nhà trường đã triển khai học liệu số một cách đồng bộ, gắn với nhiệm vụ chuyển đổi số trong dạy học và quản lý chuyên môn.
Các tổ chuyên môn thường xuyên tổ chức chuyên đề về ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng bài giảng E-learning và hướng dẫn giáo viên khai thác hiệu quả các nền tảng, phần mềm. Mỗi giáo viên xây dựng bài giảng số và lưu trữ trên hệ thống học liệu dùng chung của nhà trường để thuận tiện trong việc chia sẻ, cập nhật và tái sử dụng.
Bên cạnh đó, nhà trường phát huy hiệu quả phòng học thông minh, đẩy mạnh dạy học trực tuyến, tổ chức kiểm tra, đánh giá trên nền tảng số và xây dựng các video hướng dẫn nhằm hỗ trợ giáo viên tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.
Theo cô Lệ, việc ứng dụng học liệu số đã mang đến những chuyển biến tích cực trong quá trình dạy và học.
“Nhờ học liệu số, bài giảng trở nên trực quan, sinh động hơn, tạo hứng thú học tập cho học sinh. Các em có cơ hội thực hành nhiều hơn trên máy tính, khai thác internet, tham gia các bài kiểm tra trực tuyến và sử dụng nhiều phần mềm hỗ trợ học tập, từ đó hình thành năng lực số và phát huy tính chủ động trong học tập" - cô Lệ chia sẻ.
Không chỉ giúp đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học, học liệu số còn hỗ trợ nâng cao hiệu quả kiểm tra, đánh giá. Thông qua các nền tảng số, học sinh có thể nhận kết quả ngay sau khi hoàn thành bài làm, kịp thời nhận biết những nội dung còn hạn chế để điều chỉnh phương pháp học tập, trong khi giáo viên cũng dễ dàng theo dõi quá trình tiếp thu và tiến bộ của từng học sinh.
Theo cô Lệ, để học liệu số thực sự phát huy hiệu quả cần có sự đồng bộ của nhiều yếu tố. Trước hết là sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của nhà trường cùng kế hoạch triển khai rõ ràng. Song song với đó là việc tổ chức bồi dưỡng, tập huấn thường xuyên để giáo viên nâng cao năng lực số, sử dụng thành thạo các nền tảng và công cụ hỗ trợ dạy học.
Bên cạnh hạ tầng công nghệ, phòng học thông minh và hệ thống học liệu số đáp ứng yêu cầu giảng dạy, yếu tố quyết định vẫn là tinh thần chủ động đổi mới của giáo viên trong việc ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào bài giảng.
Việc thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong tổ chuyên môn cũng góp phần nâng cao chất lượng dạy học và lan tỏa hiệu quả của học liệu số trong nhà trường.
