Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống giáo dục đại học hiện tại có 90.700 giảng viên cơ hữu toàn thời gian; 35.200 tiến sĩ, trên 6.500 phó giáo sư và 840 giáo sư chưa bao gồm đội ngũ thỉnh giảng là các chuyên gia trong và ngoài nước. Trong đó, tỷ lệ giảng viên cơ hữu có trình độ tiến sĩ năm học 2025 - 2026 (tăng 3,7% so với năm học 2023 - 2024).
Để hiện đại hóa, nâng tầm giáo dục đại học, tạo đột phá phát triển nhân lực trình độ cao và nhân tài, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành và trình các cấp có thẩm quyền ban hành số lượng lớn các văn bản về thể chế, chính sách phát triển giáo dục đại học, trong đó điều chỉnh đồng bộ quản trị, dữ liệu, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đội ngũ, học bổng cho ngành ưu tiên, chuẩn cơ sở giáo dục đại học, chuẩn chương trình đào tạo, danh mục trình độ và lĩnh vực đào tạo, xác định năng lực tuyển sinh, quy chế tổ chức và hoạt động, giảng viên thỉnh giảng và tài nguyên giáo dục mở.
Tập trung triển khai các chương trình, đề án cấp quốc gia đã ban hành tạo thành một trục phát triển nhân lực tương đối đồng bộ: đào tạo nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao; phát triển nhân lực bán dẫn; nhân lực điện hạt nhân; hệ thống trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng công nghệ 4.0; tiếp tục xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và tổ chức triển khai các chương trình, đề án mới: nhân lực đường sắt; thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài; Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.
Trong năm học 2025 - 2026 đã phê duyệt 90 chương trình tài năng trình độ kỹ sư, thạc sĩ thuộc STEM tại 23 cơ sở giáo dục đại học, với quy mô dự kiến khoảng 5.000 người học; phê duyệt đợt đầu 09 chương trình bán dẫn tại 02 cơ sở; đồng thời hình thành 13 mạng lưới trung tâm đào tạo xuất sắc với hơn 300 thành viên. Kết quả bước đầu tạo dựng hệ sinh thái liên kết đào tạo tài năng, nghiên cứu mạnh và phát triển nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Các cơ sở giáo dục đại học đã chủ động điều chỉnh cơ cấu ngành, chương trình đào tạo theo yêu cầu phát triển các lĩnh vực khoa học, công nghệ và công nghệ chiến lược. Trên cơ sở các chuẩn chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, trong đó có chuẩn chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn và chương trình kỹ sư, thạc sĩ tài năng STEM, nhiều cơ sở đã mở mới, cập nhật hoặc phát triển các chương trình về trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, vật liệu mới và các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ mới.
Riêng trong lĩnh vực bán dẫn, đến năm 2025 đã có 166 cơ sở đào tạo các ngành liên quan, trong đó 97 cơ sở trực tiếp tham gia đào tạo nhân lực bán dẫn; năm 2026 tiếp tục xuất hiện các chương trình mới như Vi mạch bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo tại một số cơ sở giáo dục đại học.
Quy mô người học hiện tại hơn 2.728.000 người học trong đó đại học 2.580.000, bậc sau đại học 144.000; tỷ trọng người học STEM duy trì khoảng gần 30%. Mức độ tiếp cận giáo dục đại học tăng nhanh và liên tục, tỷ lệ sinh viên đại học trên dân số trong độ tuổi 18-22 tăng 9,33% sau hai năm; cơ cấu đào tạo bước đầu dịch chuyển lên các trình độ cao hơn, tỷ lệ người học sau đại học tăng 1,38% sau 2 năm.
Năm 2026, quy mô tuyển sinh STEM (gồm 08 lĩnh vực: Khoa học sự sống; Khoa học tự nhiên; Toán và thống kê; Máy tính và công nghệ thông tin; Công nghệ kỹ thuật; Kỹ thuật; Sản xuất và chế biến; Kiến trúc và xây dựng) tăng mạnh, số sinh viên nhập học các ngành STEM đạt tỉ lệ 35% tổng số sinh viên nhập học đại học; cơ cấu bên trong chuyển dịch theo hướng tích cực: trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn có điểm chuẩn đầu vào tăng cao, một số nhóm cơ khí, điện - điện tử, hóa học - vật liệu và xây dựng cải thiện rõ nguồn tuyển điểm cao; khoa học cơ bản, biển và hàng hải, đường sắt và điện hạt nhân đều tăng số trúng tuyển.
Riêng nhóm ngành có tên liên quan vi mạch - bán dẫn ghi nhận hơn 5.000 thí sinh trúng tuyển, với 62,5% lượt ngành có điểm chuẩn từ 22,50 trở lên, cho thấy đã hình thành nguồn tuyển có chất lượng cho lĩnh vực chiến lược này.
Ngoài ra, các cơ sở giáo dục đại học cũng đã đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong nhà trường. Công bố Scopus của khối giáo dục đại học có xu hướng tăng nhanh, từ 18.106 bài năm 2024 lên 21.014 bài năm 2025, tăng 16,06%; tỷ trọng đóng góp vào công bố quốc gia tăng từ 81,38% lên 83,61%. Sáu tháng đầu năm 2026, khối đại học đạt 11.809 bài, chiếm 84,99% công bố cả nước, tiếp tục khẳng định giáo dục đại học là lực lượng nghiên cứu chủ lực của quốc gia.