Để chuẩn bị cho năm học 2026-2027, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai đã chủ động thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ lớn, từ sắp xếp lại mạng lưới trường, lớp, kiện toàn đội ngũ đến hoàn thiện các trường phổ thông nội trú tại khu vực biên giới.
Với tinh thần lấy học sinh làm trung tâm, bảo đảm quyền và điều kiện học tập của học sinh, nhất là ở vùng cao, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, toàn ngành đang nỗ lực hoàn tất những phần việc cuối cùng, hướng tới mục tiêu để mỗi học sinh đều có cơ hội học tập bình đẳng, thuận lợi ngay từ đầu năm học.
Sắp xếp trường lớp gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho biết, năm học 2026-2027 là năm học có nhiều thay đổi đối với giáo dục địa phương. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương, ngành Giáo dục đứng trước yêu cầu vừa nhanh chóng ổn định tổ chức, vừa tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường, lớp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đồng thời bảo đảm hoạt động dạy và học diễn ra ổn định. Vì vậy, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai đã triển khai công tác chuẩn bị từ sớm với tinh thần chủ động, kỹ lưỡng và đồng bộ.
Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và Tỉnh ủy, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Khung kế hoạch thời gian năm học 2026-2027; tham mưu chỉ thị thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm học và nhiều văn bản liên quan đến chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới.
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho biết thêm, toàn tỉnh có 507 cơ sở giáo dục, gồm 480 trường công lập và 27 trường tư thục; 1.372 điểm trường lẻ, với 14.892 nhóm, lớp và 477.552 trẻ, học sinh, học viên. Trong đó, bậc mầm non có 159 trường với 3.732 nhóm, lớp và 104.477 trẻ; bậc tiểu học có 5.799 lớp với 161.984 học sinh; bậc trung học cơ sở có 3.697 lớp với 139.425 học sinh; bậc trung học phổ thông có 1.342 lớp với 57.386 học sinh.
Theo phương án sắp xếp mạng lưới trường lớp, so với ngày 1/7/2025, toàn tỉnh giảm 537 cơ sở giáo dục, tương đương 53,2%; sau sắp xếp còn 473 cơ sở. Tỉnh cũng dự kiến xóa 243 điểm trường lẻ trước năm học 2027-2028.
Việc sắp xếp được tính toán dựa trên đặc điểm địa hình, giao thông và khoảng cách đi lại của học sinh. Những cơ sở ở khu vực biệt lập, giao thông khó khăn, khoảng cách giữa các điểm trường lớn được xem xét giữ ổn định. Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng đối với địa bàn miền núi, bởi hiệu quả quản trị phải luôn đi cùng mục tiêu bảo đảm cơ hội học tập của mọi trẻ em.
Việc sắp xếp được tỉnh Lào Cai thực hiện theo 7 nguyên tắc tại Công văn số 777/TTg-TCCV ngày 10/7/2026 của Thủ tướng chính phủ về sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã. Theo đó nguyên tắc cốt lõi khi sắp xếp là không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; không sắp xếp các cơ sở giáo dục chuyên biệt (trường nội trú) với các trường phổ thông đại trà. Xem xét một số trường hợp đặc biệt, như cơ sở giáo dục có vị trí biệt lập, khoảng cách quá xa so với trường khác. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau, học sinh học ở đâu vẫn học ở đó.
Đối với các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, thực hiện sắp xếp trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã. Mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải đảm bảo tối thiểu 1 cơ sở giáo dục mầm non, 1 cơ sở giáo dục phổ thông cung cấp đủ cấp tiểu học, trung học cơ sở.
Song song với đó là xây dựng tiêu chí sắp xếp cụ thể đối với từng cấp học, khuyến khích các địa phương hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn đồng thời xem xét phương án phù hợp đối với một số đơn vị đặc thù.
Theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai, ngay sau sắp xếp, Sở đã tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng về quản trị nhà trường, quản lý đội ngũ, tài chính, cơ sở vật chất, công tác nội trú, bán trú, chuyển đổi số và trách nhiệm giải trình. Về lâu dài, ngành xác định ba giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, ổn định đội ngũ để ổn định chất lượng giáo dục; sắp xếp trường lớp phải gắn với sắp xếp và phát triển đội ngũ; ưu tiên bố trí giáo viên theo đúng chuyên môn, bảo đảm đủ giáo viên ở những môn học còn thiếu.
Thứ hai, nâng cao năng lực quản trị nhà trường; thường xuyên bồi dưỡng cán bộ quản lý, nhất là năng lực quản trị trường học quy mô lớn, quản lý phân hiệu, nội trú, bán trú và ứng dụng công nghệ số.
Thứ ba, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình sắp xếp; mọi quyết định về tổ chức mạng lưới trường lớp đều hướng tới mục tiêu học sinh được học tập trong môi trường tốt hơn, an toàn hơn, được chăm sóc tốt hơn và có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao hơn.
Trong quá trình thực hiện, ngành phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ sở giáo dục và phụ huynh để xử lý kịp thời những khó khăn phát sinh, bảo đảm quá trình sắp xếp diễn ra ổn định, đồng thuận và hiệu quả.
Ưu tiên đội ngũ, bảo đảm điều kiện dạy học tại các trường biên giới
Cùng với mạng lưới trường, lớp, đội ngũ nhà giáo là một trong những điều kiện quyết định chất lượng giáo dục.
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai thông tin, toàn ngành Giáo dục và Đào tạo Lào Cai được giao 32.714 biên chế, hiện có 30.677 người, gồm 2.664 cán bộ quản lý, 25.916 giáo viên, 2.097 nhân viên. So với biên chế được giao, toàn ngành còn thiếu 2.034 người, trong đó thiếu 1.386 giáo viên. Việc thiếu giáo viên chủ yếu ở một số môn như tiếng Anh, Tin học và tại các địa bàn vùng cao, vùng khó khăn.
Để khắc phục tình trạng này, ngành Giáo dục và Đào tạo đã chủ động triển khai đồng thời nhiều giải pháp như rà soát đội ngũ giáo viên, bố trí, điều chuyển phù hợp trong phạm vi cấp xã; tăng cường dạy liên cấp, liên trường, biệt phái, dạy học trực tuyến; thực hiện hợp đồng, thỉnh giảng đối với các môn còn thiếu. Đồng thời, Sở xây dựng kế hoạch tuyển dụng viên chức sự nghiệp giáo dục năm 2026, tuyển dụng giáo viên trường trung học phổ thông chuyên theo chính sách thu hút của tỉnh và trình Ủy ban nhân tỉnh phương án hợp đồng giáo viên toàn thời gian.
Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ giáo viên tiếp tục được chú trọng. Trong dịp hè năm 2026, Sở đã tổ chức 113 lớp tập huấn cho trên 5.100 cán bộ quản lý, giáo viên. Nội dung hướng đến những yêu cầu mới như giáo dục STEM/STEAM, nâng cao năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học và xây dựng học liệu số.
Ngoài ra, khoảng 29.360 cán bộ, giáo viên đã tham gia bồi dưỡng, cập nhật kiến thức lý luận chính trị, xã hội hè năm 2026 tại 600 điểm cầu theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Việc chuẩn bị đội ngũ cho năm học mới được thực hiện trên cả hai phương diện là khắc phục tình trạng thiếu giáo viên và chuẩn bị năng lực cho đội ngũ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong dài hạn.
Về công tác chuẩn bị các trường nội trú biên giới, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai chia sẻ, thực hiện chỉ đạo của tỉnh về chuẩn bị các điều kiện tổ chức năm học mới, đặc biệt đối với các trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở tại khu vực biên giới, Sở đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương theo dõi, kiểm tra và đôn đốc tiến độ chuẩn bị tại các nhà trường.
Đến nay, 4 trường gồm Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Khương, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở A Mú Sung, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Pha Long và Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Y Tý đã chuẩn bị, bố trí đủ số lượng và cơ cấu giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên theo yêu cầu tổ chức hoạt động. Đặc biệt, ngành đã bố trí được 3 giáo viên tiếng Trung Quốc cho các đơn vị và xây dựng phương án tăng cường biệt phái giáo viên Tiếng Trung Quốc từ các xã khác đến giảng dạy đáp ứng yêu cầu dạy và học ngoại ngữ tại khu vực biên giới.
Tỉnh cũng đã phê duyệt dự án mua sắm sách giáo khoa cho 100% học sinh, với tổng kinh phí 855 triệu đồng tại 4 trường nội trú vùng biên giới. Chính sách này giúp giảm một phần chi phí đầu năm học cho các gia đình, đồng thời bảo đảm học sinh có sách ngay từ khi bắt đầu chương trình học.
Việc ưu tiên đầu tư các trường nội trú biên giới có ý nghĩa không chỉ về cơ sở vật chất, mà còn tạo điều kiện để học sinh ở những khu vực khó khăn được học tập, sinh hoạt trong môi trường ổn định hơn. Đây cũng là nhóm địa bàn được tỉnh xác định cần ưu tiên về chính sách hỗ trợ, đội ngũ và điều kiện học tập.