Năm học mới 2026-2027 bắt đầu, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã có những chia sẻ về kết quả sau 1 năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và nỗ lực, quyết tâm của ngành Giáo dục trước sứ mệnh cũng như yêu cầu mà đất nước đang đặt ra trong giai đoạn mới.
Tiếp tục khẳng định việc đảm bảo "học thật, thi thật, nhân tài thật"
Sau 1 năm toàn ngành Giáo dục triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, kết quả đạt được sau năm đầu tiên triển khai Nghị quyết 71 là rất đáng ghi nhận. Những giải pháp thực hiện trong năm qua rất quan trọng. Như chủ trương xây dựng trường học ở các xã biên giới, chủ trương sắp xếp trường học tạo ra những tác động rất mạnh, những chính sách đối với người học các ngành học cơ bản, kỹ thuật then chốt hay công nghệ chiến lược cũng có tác động ngay....
“Năm học 2026-2027 tới còn nhiều việc phải làm. Trước hết là việc tiếp tục mở rộng cơ hội học tập, bảo đảm tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng cho mọi đối tượng, các vùng miền. Thứ hai là phải tiếp tục giữ kỷ cương, an toàn trường học, phòng chống bạo lực, gian lận, tiêu cực. Và thứ ba là phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ rất quan trọng, đó là chuẩn bị nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước, nhất là trong các lĩnh vực then chốt và chiến lược.
Thách thức đặt ra là mặc dù cơ chế chính sách như vậy, nhưng việc tổ chức thực hiện, năng lực tổ chức thực hiện còn khác nhau giữa các nơi. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, cần phải phân bổ và sử dụng sao cho hiệu quả cũng là thách thức”, người đứng đầu ngành Giáo dục nhấn mạnh.
Từ thực tế này đòi hỏi ngành Giáo dục có những bước đi cụ thể ngay sau ngày khai giảng, Bộ trưởng cho biết, trong năm học mới này việc trước tiên là thực hiện một chương trình và một bộ sách giáo khoa thống nhất trong toàn quốc. Việc này các nhà trường đều đã chuẩn bị sẵn sàng, các thầy cô cũng đã được tập huấn và sẵn sàng để thực hiện.
Điểm thứ hai là những cơ chế chính sách đối với đội ngũ nhà giáo đã và sẽ tiếp tục được triển khai tạo được sự động viên, động lực rất quan trọng cho đội ngũ nhà giáo.
Đối với học sinh, sự quan tâm đầu tư thông qua các chính sách của Nhà nước và các địa phương thể hiện rõ. Đó là chính sách miễn học phí, nhiều địa phương thực hiện thêm các chính sách khác như hỗ trợ ăn trưa, dạy học 2 buổi/ngày, đặc biệt một số địa phương đã đi trước trong việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh.
Năm nay, 108 trường học biên giới sẽ được đưa vào sử dụng - đây là sự khác biệt hoàn toàn so với những năm trước. Trước kia các em học sinh phải học ở điểm trường lẻ rất khó khăn, nhưng năm nay các em có một môi trường học tập tốt hơn, thậm chí nhiều trường ở các thành phố lớn cũng không có được điều kiện như vậy.
Đối với sinh viên đại học, năm nay có một sự chuyển biến rất mạnh đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược với khoảng trên 40.000 sinh viên bao gồm sinh viên vào từ năm 2025 và sinh viên nhập học năm 2026 được hưởng chế độ học bổng, hỗ trợ tài chính. Đây là sự thay đổi rất lớn để các em có thể chuyên tâm vào việc học, nâng cao chất lượng học tập.
“Còn nhiều chính sách khác nữa trong chặng đường mới sẽ có tác động sau này”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Xác định chủ đề năm học 2026-2027 là "Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất", Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục đẩy mạnh kỷ cương, nghiêm túc trong thi cử và khẳng định việc đảm bảo "học thật, thi thật, nhân tài thật".
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ, có thể nói việc đẩy lùi tiêu cực, gian lận trong học tập và thi cử là một nhiệm vụ rất lớn. Và không thể ngày một ngày hai, mà cần nhiều thời gian và phải kiên trì để tiếp tục triển khai quyết liệt.
Để thực hiện được nhiệm vụ này trước hết trong ngành Giáo dục phải thay đổi. Bắt đầu từ việc đổi mới đánh giá, bao gồm đánh giá trong học tập, tổ chức thi cử để đánh giá thực chất. Đánh giá thành tích của các trường cũng phải thay đổi, điều chỉnh lại những tiêu chí chỉ số đánh giá về hoạt động của một nhà trường, hoạt động giáo dục tại một địa phương. Rồi đánh giá thế nào là một giáo viên, một nhà giáo hoàn thành tốt nhiệm vụ, đánh giá như thế nào là học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập.
Từ việc thay đổi đánh giá sẽ có hành động cụ thể để điều chỉnh từ chương trình, sách giáo khoa cho đến phương pháp dạy học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng, hoàn thiện Bộ chỉ số phát triển giáo dục, bao gồm chỉ số phát triển giáo dục địa phương và chỉ số cho từng cơ sở giáo dục đại học. Những chỉ số đưa ra sẽ đi vào bản chất chứ không đi vào thành tích. Chỉ số này phản ánh đúng chất lượng, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của các nhà trường và từng địa phương.
Bên cạnh đó, Bộ cũng đang xây dựng chương trình hành động để tiếp tục thực hiện tốt hơn văn hóa học đường, kỷ cương trong dạy học và thi cử, ứng xử đối với nhà giáo và đối với học sinh... Để có được môi trường học tập kỷ cương, thực sự an toàn, lành mạnh bên cạnh sự nỗ lực của ngành Giáo dục rất cần sự vào cuộc của toàn xã hội.
“Liên quan tới bệnh thành tích. Khi xã hội và gia đình quá kỳ vọng vào điểm số của con em mình, của người học thì sẽ khó có được giáo dục thực chất. Giáo dục thực chất phải mang lại sự tiến bộ thực chất của người học, chứ không chỉ đo bằng điểm số. Học sinh đến trường là để hạnh phúc. Học sinh phải thấy được sự nỗ lực của mình mang lại cái kết quả cho chính mình. Với mỗi gia đình cũng phải vậy, kỳ vọng phải thực sự vì sự tiến bộ, phát triển toàn diện của con em chứ không phải bằng điểm số để các em đua với bạn bè hay do kỳ vọng của chính phụ huynh đặt ra.
Khi có sự chung tay của toàn xã hội ngành Giáo dục mới có thể làm tốt được trách nhiệm của mình trong nhà trường”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn kỳ vọng.
Năm học 2026-2027, các trường sẽ hoạt động theo một mô hình mới
Năm học mới 2026-2027, các trường phổ thông trên cả nước sẽ bắt đầu hoạt động theo một mô hình mới sau khi thực hiện sáp nhập. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhìn nhận, về mặt tích cực, khi thực hiện sắp xếp sẽ tối ưu hóa được đội ngũ nhà giáo, những người đang làm công tác quản lý có thể xem xét chuyển sang giảng dạy trực tiếp. Đó là những người thầy, người cô rất giỏi chuyên môn và có kinh nghiệm, khi trực tiếp đứng lớp sẽ mang lại chất lượng giảng dạy cho học sinh, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu giáo viên hiện nay.
Khi sáp nhập, một giáo viên giỏi trước đây chỉ dạy một trường thì nay có thể dạy nhiều phân hiệu. Học sinh sẽ được học thầy giỏi ở từng môn học. Trước khi sáp nhập, ở trường này có thể thiếu giáo viên môn học này, trường kia thiếu môn kia thì khi một trường có quy mô lớn hơn rõ ràng đội ngũ giáo viên sử dụng sẽ tốt hơn.
Điều quan trọng là sáp nhập không ảnh hưởng đến việc tiếp cận giáo dục của học sinh. Học sinh ở đâu vẫn học ở đấy và thậm chí thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là khi sắp xếp là quy mô trường lớp sẽ lớn hơn, trong khi số lượng cán bộ quản lý, hiệu trưởng, hiệu phó giảm đi. Vì vậy cần phải có một mô hình quản trị mới, đổi mới cách thức quản trị nhà trường, không thể quản lý hành chính theo cách thuần túy.
Vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản hướng dẫn - như là khung quản trị cho các trường phổ thông với quy mô lớn. Bao gồm từ mục tiêu, điều phối đội ngũ giáo viên, phân cấp, phân quyền trách nhiệm giữa hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, tới quản trị cơ sở vật chất, quản trị chuyên môn, tài chính...
“Sắp tới Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia để hỗ trợ các nhà trường. Tất cả sử dụng trên một nền tảng số chung. Như vậy, kết hợp giữa hướng dẫn về mặt phân quyền, phân trách nhiệm trong hoạt động của nhà trường, tổ chức hoạt động của nhà trường và công cụ nền tảng số, tin tưởng rằng sẽ nâng cao được năng lực quản trị và từ đó nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của các cơ sở giáo dục sau khi sắp xếp”, Bộ trưởng Sơn thông tin.
Việc sắp xếp trường học không chỉ diễn ra ở bậc phổ thông mà còn với cả bậc đại học, giáo dục nghề nghiệp, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho hay: Bộ Chính trị đã Kết luận và Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động, giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức sắp xếp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học.
Thời gian cũng rất cụ thể. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ sắp xếp tinh gọn, giảm tối thiểu 30% đầu mối và chuyển quản lý về địa phương. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với các bộ, ngành, có báo cáo tổng hợp và đề xuất phương án triển khai trong tháng 9/2026, hoàn thành trước 1 tháng theo yêu cầu trong Kết luận của Bộ Chính trị.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học vấn đề sẽ khó hơn. Các cơ sở giáo dục đại học hầu hết có quy mô lớn, ngành nghề đào tạo, phân khúc, sứ mạng, chiến lược khác nhau. Có thể trước mắt sẽ có những khó khăn, nhưng về lâu dài việc sắp xếp tổ chức lại là để hệ thống mạnh hơn. Từng cơ sở giáo dục đại học sẽ mạnh hơn, loại bỏ được những cơ sở, những nơi đào tạo chất lượng kém, hoạt động kém hiệu quả. Để cuối cùng, chúng ta có thể đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao, chất lượng vượt trội đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang hoàn thiện đề án, từng bước cùng các bộ, ngành để sắp xếp đến đâu chắc đến đó, từ đó có được hệ thống, mạng lưới đại học hoạt động hiệu quả và chất lượng.
Kỳ vọng cho năm học mới
Năm học mới 2026-2027 bắt đầu, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng: "Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn dân và luôn luôn được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội. Trong bối cảnh mới vai trò của giáo dục và đào tạo còn được quan tâm hơn rất nhiều, đặc biệt là trực tiếp từ lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước.
Trong bối cảnh mới yêu cầu đặt ra đối với giáo dục và đào tạo lớn hơn, thách thức cũng nhiều hơn, đòi hỏi ngành Giáo dục phải trách nhiệm hơn, quyết tâm hơn và nỗ lực lớn hơn để thích ứng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước".
Tư lệnh ngành Giáo dục tin tưởng rằng đội ngũ nhà giáo với tâm huyết, trách nhiệm nghề nghiệp vì sự phát triển chung của ngành Giáo dục và sự phát triển, tiến bộ người học sẽ làm hết mình để chuyển hóa những chính sách, những cơ chế thành kết quả cụ thể, thực chất.
Học sinh, sinh viên hôm nay sẽ là chủ nhân tương lai của đất nước sau này. Các em sinh viên năm nay vào năm thứ nhất đại học đến năm 2030 sẽ tốt nghiệp ra trường. Trong mục tiêu phát triển đất nước, các em sẽ là lực lượng nòng cốt đóng góp vào tăng trưởng, mô hình phát triển mới của đất nước. Các cháu học sinh năm nay vào lớp 1 có lẽ đến năm 2045 sẽ ra trường ở trình độ đại học. Các cháu sẽ là những chủ nhân trong giai đoạn phát triển rất mới của đất nước.
"Những đổi mới hôm nay trong mỗi nhà trường tác động rất quan trọng tới sự phát triển của các em sau này, nguồn nhân lực sau này, con người sau này, chủ nhân đất nước sau này. Chúng tôi sẽ nỗ lực hết mình đi cùng với các nhà trường, nhà giáo, các em học sinh, sinh viên quyết tâm đáp ứng được sự quan tâm, quan tâm đặc biệt, sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với ngành Giáo dục", người đứng đầu ngành Giáo dục đặt niềm tin.