Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã và đang tạo động lực mạnh mẽ để các cơ sở giáo dục đại học đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo.
Tinh gọn tổ chức để nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng tối ưu nguồn lực
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trần Vũ - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, ngay sau khi Nghị quyết 71 được ban hành, nhà trường đã rà soát, cập nhật chiến lược phát triển, điều chỉnh các mục tiêu, chỉ tiêu và các chương trình hành động để bảo đảm thống nhất với những định hướng mới của Đảng về phát triển giáo dục đại học.
Trên cơ sở đó, nhà trường tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện mô hình quản trị đại học; nâng cao chất lượng đào tạo; đẩy mạnh quốc tế hóa; phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh; đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Đáng chú ý, các nhiệm vụ này được triển khai đồng bộ với Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, hướng tới mục tiêu xây dựng Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trở thành cơ sở giáo dục đại học nghiên cứu có uy tín trong khu vực, đóng góp tích cực vào sự phát triển khoa học, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
Một trong những yêu cầu đặt ra theo tinh thần của Nghị quyết 71 là xây dựng bộ máy tinh gọn và hiệu quả thực chất. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trần Vũ, nhà trường đã rà soát chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị, sắp xếp tổ chức theo hướng giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp và phân định rõ trách nhiệm. Đồng thời, tiếp tục kiện toàn các đơn vị phục vụ những định hướng phát triển mới, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế.
"Tinh gọn tổ chức không đơn thuần là giảm đầu mối hay nhân sự mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả hoạt động, sử dụng tốt hơn các nguồn lực và tạo điều kiện để nhà trường phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới", thầy Vũ nhấn mạnh.
Liên quan đến việc chuyển sang mô hình quản trị mới, không còn hội đồng trường, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trần Vũ cho rằng, đây là một bước thay đổi quan trọng trong quá trình triển khai Nghị quyết 71.
Hiện nay, nhà trường vẫn đang tiếp tục hoàn thiện các quy chế, quy trình và cơ chế phối hợp để bảo đảm vận hành thống nhất, hiệu quả theo các quy định mới.
Theo thầy Vũ, điều quan trọng nhất là xây dựng một hệ thống quản trị hiện đại, minh bạch, phân định rõ trách nhiệm, tăng cường tính chủ động của các đơn vị, đồng thời bảo đảm sự phối hợp đồng bộ trong toàn trường. Khi các quy định và quy trình được hoàn thiện, mô hình quản trị mới sẽ phát huy hiệu quả, tạo nền tảng để nhà trường thực hiện tốt các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới.
Đánh giá về quá trình triển khai Nghị quyết 71, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trần Vũ cho rằng, Nghị quyết được thực hiện trong bối cảnh nhiều chủ trương, cơ chế và chính sách đang được cụ thể hóa với tinh thần rất khẩn trương.
Vì vậy, ở giai đoạn hiện nay, điều quan trọng là tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để các chủ trương mới đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, theo thầy, cần thêm thời gian để hoàn thiện các quy chế, quy trình nội bộ, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ với các quy định của Nhà nước trong quá trình triển khai.
Nhà trường cũng mong muốn các cơ chế, chính sách tiếp tục được cụ thể hóa theo hướng ổn định, đồng bộ, tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình, qua đó tạo điều kiện để các trường chủ động hơn trong phát triển đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế.
"Chúng tôi tin rằng, với quyết tâm của Chính phủ, các bộ, ngành và sự chủ động của các cơ sở giáo dục đại học, những nội dung này sẽ từng bước được hoàn thiện, tạo nền tảng để Nghị quyết 71 phát huy hiệu quả trong thời gian tới", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trần Vũ chia sẻ.
Về định hướng năm học 2026-2027, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Trần Vũ cho biết, nhà trường sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện và triển khai các chương trình, kế hoạch phát triển theo định hướng của Nghị quyết 71, đồng thời gắn với việc thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trọng tâm của nhà trường là tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo theo chuẩn quốc tế; đẩy mạnh quốc tế hóa giáo dục; phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, các trung tâm nghiên cứu và các sản phẩm công nghệ trong những lĩnh vực chiến lược. Cùng với đó, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm gắn đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
"Chúng tôi tin rằng, với những định hướng và giải pháp đang được triển khai đồng bộ, cùng sự đồng hành của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đối tác trong và ngoài nước, nhà trường sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và đóng góp tích cực vào sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước", Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh gửi gắm thêm.
Đổi mới mô hình quản trị giúp rút ngắn quá trình ra quyết định trong trường đại học
Cùng trao đổi về vấn đề này, Tiến sĩ Trần Lăng - Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Yên chia sẻ, thực hiện Nghị quyết số 71, nhà trường đã ban hành Chương trình hành động để cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ của Nghị quyết. Trường Đại học Phú Yên xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và quản trị.
"Chúng tôi đã tổ chức quán triệt nội dung Nghị quyết đến toàn thể viên chức, người lao động; đồng thời rà soát, điều chỉnh chiến lược phát triển, kế hoạch trung hạn và kế hoạch hằng năm để bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục đại học trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở đó, nhà trường tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị theo hướng hiện đại, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Trong năm học 2025-2026, trường đã kiện toàn tổ chức, giảm số lượng đơn vị trực thuộc từ 22 xuống còn 13, số bộ môn từ 26 xuống còn 15. Đồng thời rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.
Ngoài ra, thực hiện Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị cùng chủ trương của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, nhà trường cũng đã phối hợp xây dựng Đề án sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm trên địa bàn vào Trường Đại học Phú Yên, trình Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định.
Theo chúng tôi, việc sáp nhập phù hợp với Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 452/QĐ-TTg. Đồng thời đáp ứng định hướng sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục của địa phương. Việc này không làm giảm quy mô hay năng lực đào tạo mà góp phần tinh gọn đầu mối, tập trung nguồn lực đầu tư, sử dụng hiệu quả đội ngũ, cơ sở vật chất và tài sản công, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo", Tiến sĩ Lăng đánh giá.
Với góc nhìn của người trực tiếp điều hành cơ sở giáo dục đại học, Tiến sĩ Trần Lăng cũng cho rằng, việc không tổ chức hội đồng trường tại các cơ sở giáo dục đại học công lập đã góp phần tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, hạn chế chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Từ đó tạo đầu mối lãnh đạo thống nhất và nâng cao hiệu quả quản trị. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để các trường tăng tính chủ động, rút ngắn quá trình ra quyết định.
Cũng theo Tiến sĩ Lăng, thực hiện Nghị quyết 71, các cơ sở giáo dục đại học thuận lợi hơn nhiều trong công tác quản trị và điều hành gắn với chủ trương đổi mới giáo dục.
Trước hết, quyền hạn và trách nhiệm được tập trung vào một đầu mối lãnh đạo, giúp nhà trường chủ động, linh hoạt hơn trong việc xây dựng và triển khai các kế hoạch phát triển, không phải trải qua nhiều khâu trung gian.
Thứ hai, quá trình ra quyết định được rút ngắn đáng kể. Nếu trước đây, các quyết sách quan trọng phải trải qua quy trình từ Ban Giám hiệu, thông qua Đảng ủy đến Hội đồng trường, thì nay việc không tổ chức hội đồng trường giúp cắt giảm thủ tục hành chính, hạn chế các cuộc họp mang tính hình thức và nâng cao tính kịp thời trong điều hành.
Bên cạnh đó, việc thực hiện chủ trương bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục tạo sự chỉ đạo xuyên suốt, thống nhất; tránh sự xung đột quyền lực nội bộ và tạo ra cơ chế quản trị gọn nhẹ, hiệu quả.
Ngoài ra, việc không còn hội đồng trường cũng giúp giảm áp lực về nhân sự, kinh phí và thời gian dành cho việc duy trì cơ cấu. Nguồn lực đó có thể được tập trung nhiều hơn cho các nhiệm vụ chuyên môn, đào tạo, nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW tại Trường Đại học Phú Yên vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc.
Trước hết, việc cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết vào chiến lược phát triển dài hạn, kế hoạch trung hạn và kế hoạch hằng năm chưa thật sự đồng bộ ở tất cả các lĩnh vực. Một số mục tiêu cần tiếp tục được lượng hóa thành các chỉ tiêu đánh giá cụ thể, đồng thời xây dựng lộ trình thực hiện rõ ràng.
Bên cạnh đó, Nghị quyết được triển khai trong bối cảnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục đại học, tổ chức bộ máy, vị trí việc làm và cơ chế tự chủ vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện. Vì vậy, một số nội dung trong quá trình thực hiện cần được cập nhật, điều chỉnh để phù hợp với các quy định mới.
Một khó khăn khác là nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung còn hạn chế. Năng lực quản trị số, khai thác dữ liệu và bảo đảm chất lượng giữa các cơ sở giáo dục đại học cũng chưa đồng đều. Đối với các trường đại học trực thuộc địa phương, đây là thách thức không nhỏ trong quá trình triển khai.
Để tháo gỡ những khó khăn này, theo Tiến sĩ Lăng, nhà trường sẽ tiếp tục hoàn thiện Chiến lược phát triển gắn với nhu cầu nguồn nhân lực của địa phương và khu vực; đồng thời đồng bộ hóa các lĩnh vực hoạt động, lượng hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 71 thành các chỉ tiêu đánh giá cụ thể và xây dựng lộ trình triển khai theo từng năm học.
Cùng với đó, nhà trường tiếp tục sắp xếp, kiện toàn các đơn vị trực thuộc nhằm tối ưu hóa nguồn lực, tiết kiệm chi phí để tái đầu tư cho hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và đẩy mạnh bồi dưỡng năng lực quản trị số cho đội ngũ cán bộ, giảng viên.
"Về lâu dài, theo tôi, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để các cơ sở giáo dục đại học có điều kiện phát huy quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình. Đồng thời, các bộ, ngành có thẩm quyền cần sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, nhất là các quy định liên quan đến vị trí việc làm, cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao và cơ chế tự chủ. Đây sẽ là hành lang pháp lý quan trọng để các trường nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học", thầy Lăng nhấn mạnh.
Theo Hiệu trưởng Trường Đại học Phú Yên, trong năm học tới, nhà trường tập trung thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động nhằm tạo đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo. Cùng với đó, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, quy trình quản lý và tổ chức đào tạo theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới và phát triển.
Song song, nhà trường tăng cường giáo dục toàn diện, chú trọng bồi dưỡng phẩm chất, năng lực và hình thành hệ giá trị của sinh viên Việt Nam thời đại mới. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, mở rộng ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo.
Bên cạnh đó, trường sẽ tiếp tục đầu tư phát triển đội ngũ giảng viên, hoàn thiện cơ sở vật chất theo chuẩn chất lượng, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo và tập trung phát triển các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác, hội nhập quốc tế.
