Thói “công quyền”

Góc nhìn

XUÂN DƯƠNG

(GDVN) - “Thói công quyền” không phải là thói xấu của người Việt, nó thuộc về “một bộ phận không nhỏ” có thể vạch mặt, chỉ tên, nhưng quan trọng là ai làm?

“Thói” không phải là đặc tính bẩm sinh hay di truyền, nó là những gì con người tiếp nhận từ cuộc sống cộng đồng, tích lũy dần dần mà trở thành nét đặc trưng cho từng cá nhân hay nhóm người. Có thể phân chia “thói” thành ba mức, mức cao là những thói tốt như thói cầu thị, thói tiết kiệm, thói chăm học…, mức nhỡ là các thói vô thưởng vô phạt như thói nói khoác, thói la cà…, mức thấp là các thói xấu như thói ăn cắp, thói nói dối, thói cửa quyền, thói kèn cựa… Có một “thói” xuất hiện cũng khá lâu song chỉ mấy chục năm nay người ta mới nhận diện được nó một cách chính xác ấy là “Thói công quyền”.

Xin đừng nhầm lẫn giữa “thói cửa quyền” và “thói công quyền”. Nói theo cách của các nhà toán học “thói công quyền” chỉ là “thói con” của “thói cửa quyền”, nhưng nó lại là thủy tổ của rất nhiều thói xấu khác mà người Việt ngày nay dù căm ghét song vẫn phải “sống chung với chuột”!

Vì là “thói con” của “thói cửa quyền” nên “thói công quyền”  luôn  mang nét đặc trưng của bố (tại sao lại không phải là của mẹ?), ấy là quyền lực thể hiện trên cánh cửa. Khi trên cánh cửa phía bên ngoài có tấm biển ghi chữ Tổng giám đốc, Giám đốc, hay Giáo sư, Phó giáo sư… thì chủ nhân ngồi trong căn phòng nghiễm nhiên là có quyền, bất kể người đó là trung thực hay nhiều khi “nhỡ” nói dối, bất kể là thông minh hay “trót” mua nhầm phải bằng tiến sĩ rởm,…

Đặc trưng thứ nhất của “thói công quyền”  là “tham nhũng vặt”.

Chắc rằng không cần phải trích dẫn nguồn gốc câu nói của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về nạn tham nhũng chốn công quyền: “cái gì cũng phải tiền, không tiền không trôi, như ngứa ghẻ phải gãi rất khó chịu”, hay câu nói của Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan “ăn của dân không từ một cái gì”.

“Đừng nhìn cái chân ghế của mình!”

(GDVN) - Cố thủ tướng Võ Văn Kiệt từng khuyên lãnh đạo Đà Nẵng: để phát triển thành phố “cần nhìn ra người dân, đừng nhìn xuống cái chân ghế của mình!”

Sở dĩ không đưa “tham nhũng lớn” thành đặc trưng của “thói công quyền” vì nó không phải là đặc trưng mang tính phổ quát. Tham nhũng vặt có thể gặp bất kỳ đâu, từ phường xã lên huyện, tỉnh, từ chỗ ngồi của chị bán rau vỉa hè đến cảng hàng không quốc tế. 

Người ta ăn chặn của dân từ gói mì tôm, đến con dê xóa đói, từ ngôi nhà tình nghĩa của mẹ Việt Nam anh hùng đến viên đá xây dựng Trường Sa. Khi người ta “ăn” tất cả những gì có thể ăn, bất kể là sạch hay bẩn, khi người “ăn” thuộc mọi “chủng loại”, từ người chỉ có cái chức bé xíu mà dân gian gọi là “quan cỏ” đến những người có trọng trách khá cao ở trung ương thì đó mới là đặc tính phổ quát, đó mới xứng đáng là đặc trưng thứ nhất của “thói công quyền”.

Muốn tham nhũng thì phải có quyền, muốn có quyền thì phải có chức, nhưng không phải ai có chức cũng có quyền. Người lao động đôi khi chua xót nhận xét về tổ chức đại diện cho quyền lợi của mình là “ăn theo, nói leo”, có chức nhưng không có quyền thì khó mà tham nhũng. 

Dẫu sao cũng cần sòng phẳng mà nói “ngồi chơi xơi nước” tuy không thể tham nhũng nhưng cũng chính là một dạng tham nhũng.  Người viết đồng tình với quan điểm của ĐBQH Dương Trung Quốc trước câu hỏi ai có thể tham nhũng? “Với cơ chế chính trị như hiện nay thì đó phải là các đảng viên… Nhưng trong 4 triệu đảng viên thì chỉ một số ít có quyền lực, có chức vụ, có quyền động chạm đến ngân sách quốc gia, công sản quốc gia”. [1]

Đặc trưng thứ hai của “thói công quyền” là quyền “im lặng”.

Xin nêu một vài ví dụ, Tin nhanh Việt Nam ra thế giới Vietbao.vn, cơ quan thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông ngày 27/12/2012 có bài “Sinh viên viết tâm thư, Bộ sai nhưng… im lặng”.

Thanh tra Bộ GD&ĐT đã có văn bản kết luận số 816/KL-BGDĐT do Thứ trưởng Bùi Văn Ga ký, kết luận chỉ rõ hai Hiệu phó đương nhiệm của ĐH Chu Văn An, một người là kỹ sư nhưng tự phong cho mình học vị thạc sĩ, một người dùng bằng tiến sĩ nước ngoài cấp không được công nhận tại Việt Nam. Nhiều đơn thư tố cáo đã gửi tới UBND tỉnh Hưng Yên nhưng sau 05 tháng kể từ ngày Thanh tra Bộ GD&ĐT ban hành kết luận thanh tra, lãnh đạo tỉnh này vẫn hoàn toàn im lặng không xử lý theo quy định của pháp luật. 

Điều này cũng có nghĩa là lãnh đạo tỉnh Hưng Yên công nhận những người sử dụng bằng “rởm”, mạo nhận học vị vẫn có quyền lãnh đạo trường đại học? Vì sao chính quyền Hưng Yên lại cố tình im lặng trước kết luận của Bộ GD&ĐT, phải chăng Luật Giáo dục đại học không có giá trị trên địa bàn tỉnh này?

Tại sao ngành Điện và Bộ Công Thương lại im lặng trước kiến nghị về việc giao cho một cơ quan kiểm định độc lập chịu trách nhiệm đánh giá sự chính xác, kẹp chì, niêm phong đồng hồ đo điện mà lại cứ để ngành Điện vừa đá bóng, vừa thổi còi?

Trong khi quyền im lặng của công dân trong tố tụng hình sự được Quốc hội xem xét nghiêm túc thì người ta lại cố tình quên đi, rằng không có bất kỳ điều luật nào cho phép cơ quan công quyền được im lặng trước những kiến nghị chính đáng của người dân và công luận.

Đặc trưng thứ ba của “thói công quyền” là “lợi ích nhóm”.

Không khó tìm dẫn chứng về việc lợi dụng quyền lực được giao, người ta tìm cách thu vén cho lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ địa phương bất chấp việc làm đó ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, phá hoại môi trường. Chuyện tỉnh Thừa Thiên-Huế cho người Trung Quốc thuê đất trên địa bàn chiến lược đèo Hải Vân, chuyện Tập đoàn Dệt may Việt Nam buông lỏng quản lý để xả thải bừa bãi ra môi trường hay chuyện ngành Điện chỉ là những ví dụ mà báo chí đã nhiều lần lên tiếng.

Tranh minh họa. Tác giả họa sĩ LEO

Sau thời tỉnh nào cũng có nhà máy xi măng, tỉnh nào cũng đòi xây thủy điện, gần đây dư luận lại quan tâm đến chuyện tỉnh nào cũng có đài truyền hình, huyện nào cũng có đài phát thanh, bộ ngành nào cũng có vài tờ báo.

Truyền hình cáp Việt Nam khu vực Hà Nội có hàng trăm kênh, dù có là “tỷ phú thời gian” cũng chẳng có ai xem hết số kênh đó dù chỉ là một lần trong một năm. Nhiều một cách đáng kinh ngạc số lượng đài phát thanh truyền hình nhưng món ăn tinh thần của người dân hàng ngày chủ yếu vẫn là phim Hàn, phim Tầu và đương nhiên không thể thiếu các khung giờ vàng cho quảng cáo. 

Tiền thu từ quảng cáo có góp phần nâng cao dân trí hay chỉ làm lợi cho một nhóm người? Liệu số lượng đài phát thanh, truyền hình nhiều như vậy có tiêu tốn tiền thuế của dân hay chỉ là chỗ trú chân cho con cháu quan chức trong ngành? Vì sao số lượng cơ quan thông tin tuyên truyền nhiều như vậy mà đạo đức xã hội càng ngày càng xuống cấp?

Sự nguy hiểm càng tăng khi quyền lợi của các nhóm lợi ích đan xen với nhau, chẳng hạn giữa ngân hàng và bất động sản, giữa giới đầu cơ và cơ quan quản lý dự án, giữa truyền thông và giới nghệ sĩ… Thậm chí có người còn đặt câu hỏi rằng có lợi ích nhóm khi xây dựng luật hay không?

Đặc trưng thứ tư của “thói công quyền”  là xem thường kỷ cương, phép nước.

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết quả thanh tra tại Hà Tĩnh, như tin đã đưa trên Vietnamnet.vn ngày 2/3/2015: “Có quá nhiều sai phạm nghiêm trọng ở Hà Tĩnh” vừa được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ. Cụ thể: “cho doanh nghiệp nước ngoài thuê đất vượt cả thẩm quyền của Chính phủ”, “việc Hà Tĩnh vượt quyền Chính phủ để cho thuê đất lên đến thời hạn 70 năm là một sai phạm rất nghiêm trọng”…

Chuyện “tay nhúng chàm” và loài Smart-dê

(GDVN) - Chuyện “tay nhúng chàm” của người làm công tác chống tham nhũng là những người thuộc về một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chạy theo danh lợi, tiền tài...

Đáp lại kết luận của TTCP, Hà Tĩnh cho một cán bộ cấp “trung bình” là ông Thái Sinh, Chánh thanh tra tỉnh trả lời báo chí, bài trên Infonet.vn ngày 3/3/2015 dẫn ý kiến ông Sinh về kết luận của TTCP: “UBND tỉnh cho rằng đây là một quan điểm áp đặt, máy móc, không thấu tình đạt lý”,…, “dự án này đã nằm trong Quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nên cơ quan có thẩm quyền được phép cấp giấy chứng nhận đầu tư mà không phải xin ý kiến của Chính phủ”. [2]

Theo “lý sự” của tỉnh Hà Tĩnh thì Thủ tướng đã duyệt nên Chính phủ không có quyền can thiệp. Thế nếu Thủ tướng hoặc các Phó Thủ tướng can thiệp thì sao, Hà Tĩnh không cần xin ý kiến Chính phủ nhưng có cần xin ý kiến Thủ tướng (hoặc Phó Thủ tướng) không? Hay là khi Thủ tướng đã phê duyệt thì trong phạm vi dự án, Hà Tĩnh trở thành một vương quốc độc lập với Trung ương và pháp luật nhà nước?

Ý kiến của vị đại diện tỉnh Hà Tĩnh trong bài báo: “Trong báo cáo dự án đầu tư nêu rõ thời hạn đầu tư được tính 70 năm và thời gian thuê đất là 70 năm. Tất cả các Bộ, ngành cho ý kiến đều đồng thuận với thời hạn đầu tư 70 năm” khiến người ta không khỏi giật mình. Vì sao lại giật mình, vì rằng Hà Tĩnh quá giỏi trong việc lách luật, đặc biệt là việc “gài bẫy” Chính phủ. Cả nước chỉ có 22 bộ, ngành (ngang bộ) mà Hà Tĩnh đã xin ý kiến 11 đơn vị tức là 50/50, chỉ thiếu mỗi chữ ký của Thủ tướng. Nhưng mà Thủ tướng đã ký phê duyệt dự án tổng thể rồi nên cái “dự án con 70 năm” ấy chả cần phải hỏi.

Nếu các tỉnh đồng loạt học tập Thừa Thiên–Huế, Hà Tĩnh cũng tìm cách lách luật, cũng “gài bẫy” Chính phủ thì đất nước này có còn nguyên vẹn, dân tộc này có đủ sức mạnh chống giặc ngoại xâm bảo vệ bờ cõi? Sự "phản pháo" của tỉnh Hà Tĩnh với Chính phủ có phải là biểu hiện xem thường kỷ cương, phép nước và liệu nó sẽ bị dẹp bỏ hay ngày càng lan rộng?

Nếu chỉ nêu một ví dụ ở Hà Tĩnh e rằng nhận định sẽ bị đánh giá là mang tính suy diễn, quy chụp. Xin nêu thêm ví dụ khác, Vietbao.vn ngày 22/12/2010 chạy tít “Phát hiện gần 7.000 văn bản có dấu hiệu trái pháp luật”. Nếu biết rằng nước ta hiện có 18 bộ và 4 cơ quan ngang bộ, có 63 tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương, tổng cộng chưa đầy 100 cơ quan ngang bộ (tức là cơ quan có quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật). Chia bình quân một cách cơ học, mỗi bộ, tỉnh ban hành khoảng 70 văn bản có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Với số lượng văn bản (có dấu hiệu) vi phạm pháp luật khủng khiếp như vậy, đã có thể chỉ ra cơ quan công quyền nào coi thường kỷ cương phép nước chưa, hay đây chỉ là do sự yếu kém về năng lực của đội ngũ công chức? Liệu bao giờ cái thói xem thường kỷ cương, phép nước mới chấm dứt ở những cơ quan ban hành văn bản trái pháp luật?

Nếu mỗi văn bản ban hành sai được quy trách nhiệm cho hai người, người soạn thảo và người ký thì ngay lập tức có thể cho ra khỏi biên chế ít nhất khoảng 14.000 người, phải chăng đây có thể là một gợi ý cho công tác tổ chức cán bộ trong tình hình Chính phủ cần tinh giảm biên chế?

 “Thói công quyền” không phải là thói xấu của người Việt, nó thuộc về “một bộ phận không nhỏ” có thể vạch mặt, chỉ tên, nhưng mà “vạch” rồi, “chỉ” rồi thì làm gì và quan trọng là ai làm?

Tài liệu tham khảo:

[1] http://www.giaoducvietnam.vn/Xa-hoi/Su-guong-mau-va-liem-si-trong-doi-song-chinh-tri-quoc-gia-post155766.gd

[2] http://infonet.vn/ha-tinh-phan-phao-vu-vuot-quyen-chinh-phu-cho-dn-nuoc-ngoai-thue-dat-post159176.info

XUÂN DƯƠNG
Từ khóa :
thói công quyền , tham nhũng , chống tham nhũng , bộ phận không nhỏ , cán bộ đảng viên , bộ chính trị , bộ giáo dục , thanh tra bộ giáo dục , lợi ích nhóm , quốc hội , tỉnh hà tĩnh , nhưng sai phạm , thừa thiên huế
Thói “công quyền”
Chủ đề : Góc nhìn
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Quang Minh
6

Xã hội nào cũng có người tốt người xấu...Nhưng nhìn chung, chẳng riêng gì công chức, quan chức...Từ trước đến giờ nhiều người vẫn nói người Việt thế nọ thế kia, nó như là bản chất cố hữu của dân tộc...Vậy tại sao cũng là người Việt thì người miền nam đi qua thể chế từ phong kiến qua tư bản (giai đoạn ngắn) rồi đến cộng sản lại đã có nhiều cái khác với người miền Bắc đi từ phong kiến sang cộng sản...Tại sao người Đài Loan, Hồng Kông người TQ ở những nước Tư Bản lại có những hành xử văn minh nhân văn, nhân ái hơn hẳn người Trung Quốc lục địa ....Vậy thì văn hóa ứng xử, thói quen hành xử hình thành do đâu? Có phải do thể chế chính trị trong một môi trường sống dẫn dắt và định hướng???

Thanh Bình
4

Tuyệt vời! Nền hành chính công vụ thiếu minh bạch sinh ra những đặc trưng riêng biệt không giống ai.

Ngọc Hải
6

Cảm ơn tác giả Xuân Dương về bài viết. Thói công quyền đang tòn tại và ngày càng lộng hành trong các cơ quan từ trung ương đến cơ sở. Chống tham nhũng trước hết phải chống lại công quyền nhưng ai là người dám đứng lên để đấu tranh khi chẳng ai bảo vệ họ. Một bài toán không có đáp số. Buồn.

Quang Sáng
12

Công quyền và độc đoán chuyên quyền cơ bản là giống nhau, đều là sân trước của tệ tham nhũng. Muốn xoá tham nhũng thì phải tẩy chay tệ độc đoán chuyên quyền nhưng ai là người làm được viếc đó bởi ma lực của đồng tiền có sức hút quá lớn, đến mức có thể biến đen thành trắng, biến có thành không, biến thủ đoạn thành lòng tốt, biến tội lỗi thành đạo đức. Đọc bài viết song thấy khâm phục tác giả,thấy buồn nhiều hơn vui. Bao giờ cho hết tệ công quyền???

Dân nguyễn
8

Tác giả Xuân Dương thật sự là một người có tầm nhìn, từng câu từng chữ đã nói lên sự thấu hiểu thời cuộc, cái thói công quyền, cửa quyền...của bộ phận ko nhỏ ấy đang từng ngày từng giờ làm xói mòn lòng tin của nhân dân với Đảng..tôi là một công dân yêu nước, nhưng phải chịu rất nhiều oan ức, tức tưởi bởi thói công quyền, lợi dụng quan trên vơ vét của dân ở "Con đường dát vàng" phường Bồ Đề..sắp ĐH Đang rồi, cầu mong sao cho ĐH tới Đảng ta sẽ thật sự chọn ra dc những ng làm việc vì dân vì nước!

Tiến Dũng
4

Tôi rất đồng tình với bạn Bùi Linh và Huệ Anh, đông đảo PHHS trường BĐ rất bất bình trước sự im lặng của LĐ quận Ba ĐÌnh. Chúng tôi muốn biết sự thật về những sai phạm của nhà trường. Những vấn đề báo đăng tải nội dung nào đúng? Chưa đúng? Việc thu tiền của Hs khối 6 vượt quá 400 ngàn đồng so với quy định đầu năm học và đã phải trả lại sau khi bị báo chí lên tiếng có vi phạm PL không? Và nếu có HT phải được sử lí như thế nào theo quy định của PL. Chúng tôi cần một sự minh bạch.

Bùi linh
7

Đồng ý với YK của Huệ Anh. Tôi cũng là một PH của trường. Tôi cùng nhiều PH khác rất bất bình trước sự chậm trễ này cua UBND quận Ba Đình. Qua tìm hiểu tôi được biết cô HT Bình tuyên bố trong cuộc họp rằng vì bài báo đăng sai sự thật nên phải tự dỡ đi cô ấy là một nạn nhân của những tiêu cực trong báo chí, cô ấy ko làm gì sai. Một GV trong trường bị nghi là người tố cáo đang bị cô HT Bình trù dập va f cô lập trắng trợn. Tôi đề nghị Quý báo cần có b pháp tích cực để làm rõ sự thật.

thang cao
4

bài viết rất hay và phân tích rất chính xác, đầy đủ, xúc tích và sâu sắc. Nếu có thể bạn hãy nêu thêm nhiều bằng chứng thực tiễn hơn nữa.

Xem thêm bình luận
Tin khác