Cô giáo vùng cao với những sáng kiến phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ em dân tộc thiểu số

Cô Ngô Thị Tâm sinh năm 1992, hiện đang là giáo viên kiêm Bí thư Đoàn thanh niên tại Trường Mầm non Đồng Văn (xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh). Sinh ra và lớn lên ở vùng quê còn nhiều khó khăn, cùng với tình yêu thương những em nhỏ còn chịu nhiều thiệt thòi, cô Tâm lựa chọn nghề giáo để có thể mang đến cho các em một tuổi thơ trọn vẹn hơn, bắt đầu từ những bài học đầu đời.

Giữa vùng cao biên giới xã Hoành Mô (tỉnh Quảng Ninh) còn nhiều gian khó, cô giáo mầm non Ngô Thị Tâm vẫn ngày ngày kiên trì bám lớp, bám trường, gieo chữ, gieo yêu thương cho trẻ em đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.

10 năm gắn bó với điểm trường thuộc vùng đặc biệt khó khăn

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Ngô Thị Tâm cho biết: “Cơ duyên đưa tôi đến với nghề giáo xuất phát từ chính những gì tôi chứng kiến tại quê hương mình, nơi còn nhiều vùng sâu, vùng xa với điều kiện kinh tế khó khăn, có những em nhỏ cơm chưa đủ ăn, áo chưa đủ mặc, việc đến trường còn nhiều trở ngại.

Cùng với đó là tình yêu quê hương, tình yêu trẻ thơ làm tôi luôn trăn trở và tự hỏi bản thân rằng mình có thể làm gì để góp một phần nhỏ bé giúp những mầm non nơi quê nhà được đến trường đầy đủ, được yêu thương, được học hành, từ đó có cơ hội xây dựng một tương lai tươi sáng hơn. Chính suy nghĩ ấy đã thôi thúc tôi theo học ngành Giáo dục Mầm non và kiên định gắn bó với con đường đã chọn”.

Tính đến thời điểm hiện tại, cô Ngô Thị Tâm đã có hơn 10 năm gắn bó với ngành Giáo dục mầm non. Sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh (nay là Trường Đại học Hạ Long) vào năm 2013, cô Tâm được phân công giảng dạy tại điểm trường Đồng Thắng trong suốt 7 năm và 3 năm công tác tại điểm trường Khe Tiền. Đây đều là những điểm trường thuộc vùng đặc biệt khó khăn của Trường Mầm non Đồng Văn (trước đây thuộc xã Đồng Văn, huyện Bình Liêu).

Chia sẻ về những ngày đầu bước chân vào nghề, cô cho biết bản thân gặp không ít khó khăn khi kinh nghiệm chuyên môn còn hạn chế, kỹ năng xử lý tình huống sư phạm chưa thật sự vững vàng. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường khi ấy còn nhiều thiếu thốn, trang thiết bị dạy học chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ. Đặc biệt, công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số đặt ra không ít thách thức.

Tuy nhiên, nhờ sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, sự sẻ chia của đồng nghiệp cùng tinh thần không ngừng học hỏi, cô Tâm từng bước vượt qua khó khăn và trưởng thành hơn trong nghề.

Nữ giáo viên tâm sự: “Môi trường làm việc tại đây tuy còn hạn chế về cơ sở vật chất nhưng lại giàu tình yêu thương, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm của tập thể sư phạm. Trong suốt quá trình công tác, tôi luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo, sự hỗ trợ của đồng nghiệp và sự tin tưởng của phụ huynh.

Một trong những kỷ niệm để lại ấn tượng nhất với tôi là quãng thời gian giảng dạy tại điểm trường Khe Tiền, nơi không có sóng điện thoại, điện lưới chập chờn, giáo viên nấu ăn bằng bếp củi, sinh hoạt trong điều kiện còn rất đơn sơ. Con đường đến trường gập ghềnh, quanh co với những con dốc trơn trượt, đặc biệt là vào mùa mưa, khiến việc đến trường càng thêm khó khăn.

Thế nhưng, có những buổi sáng khi trời còn mờ sương, tôi đến lớp đã thấy có em nhỏ ngồi ngay ngắn trước hiên háo hức chờ cô giáo. Chính những ánh mắt hồn nhiên, trong veo ấy đã trở thành động lực để tôi nỗ lực hơn mỗi ngày, kiên trì bám trường, bám lớp và không ngừng tìm tòi, đổi mới cách dạy để các em được học tập với điều kiện tốt hơn”.

Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ em dân tộc thiểu số bằng phương pháp gần gũi, sáng tạo

Gắn bó với giáo dục mầm non, cô Tâm luôn trăn trở tìm cách làm thế nào để giờ học trở nên sinh động, gần gũi và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi mầm non. Nữ giáo viên đã mạnh dạn áp dụng phương pháp “lấy trẻ làm trung tâm”, Montessori, Steam, ứng dụng công nghệ Al nhằm tăng cường các hoạt động trải nghiệm, sáng tạo.

Bên cạnh đó, cô Tâm thường xuyên tận dụng các đồ dùng, nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương để tái chế thành đồ dùng, học liệu phục vụ giảng dạy. Cách làm này không chỉ góp phần tiết kiệm kinh phí, khắc phục phần nào những hạn chế về cơ sở vật chất, mà còn tạo sự gần gũi với đời sống hằng ngày của trẻ. Nhờ vậy, các em thêm hứng thú, chủ động tham gia vào các hoạt động học tập, trải nghiệm và sáng tạo, qua đó nâng cao hiệu quả giáo dục trong toàn trường.

Ngoài ra, để giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, cô Tâm đặc biệt chú trọng tổ chức các hoạt động học tập thông qua trò chơi gắn với vận động và âm nhạc. Song song với đó, cô tăng cường rèn luyện tiếng Việt cho trẻ trong mọi hoạt động hàng ngày, kết hợp lồng ghép nội dung tiếp cận văn hóa và kể chuyện sáng tạo, giúp các em phát triển ngôn ngữ, cảm xúc và kỹ năng giao tiếp một cách toàn diện.

Trong quá trình công tác tại Trường Mầm non Đồng Văn, cô Ngô Thị Tâm đã nghiên cứu một số sáng kiến kinh nghiệm áp dụng hiệu quả tại trường, lan rộng trong toàn huyện và các trường mầm non trên toàn địa bàn tỉnh. Trong số 5 sáng kiến được công nhận, có hai sáng kiến mà cô Tâm vô cùng tâm đắc là “Biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo ghép 3,4,5 tuổi Trường Mầm non Đồng Văn” và “Biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ mẫu giáo người dân tộc thiểu số dựa trên cơ sở tiếng mẹ đẻ tại Trường Mầm non Đồng Văn”.

Theo cô Ngô Thị Tâm, đối với trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc học tiếng Việt gặp nhiều khó khăn do trẻ chủ yếu sử dụng tiếng dân tộc trong sinh hoạt hằng ngày.

“Tôi nhận thấy rằng, để giúp trẻ em dân tộc thiểu số học tốt tiếng phổ thông, người giáo viên trước hết cần hiểu và tôn trọng tiếng dân tộc của các em, từ đó làm “cầu nối” trong việc phiên dịch, giải nghĩa và định hướng, giúp trẻ tiếp cận ngôn ngữ mới một cách tự nhiên, không áp lực.

Trên cơ sở đó, tôi linh hoạt tổ chức các hoạt động giao tiếp, kể chuyện, trò chơi, trải nghiệm thực tế và áp dụng hình thức dạy song ngữ phù hợp với từng nhóm trẻ. Nhờ cách làm này, trẻ ngày càng trở nên mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp; vốn từ tiếng Việt được cải thiện rõ rệt, khả năng diễn đạt và kỹ năng giao tiếp có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc, giáo dục trẻ tại nhà trường”, cô Tâm bày tỏ.

Bên cạnh là giáo viên trực tiếp giảng dạy, cô Ngô Thị Tâm còn đảm nhiệm cương vị Bí thư Đoàn thanh niên Trường Mầm non Đồng Văn. Để có thể thực hiện tốt cả hai nhiệm vụ này, cô Tâm luôn xác định mỗi vai trò đều mang một trách nhiệm riêng nhưng có thể bổ trợ cho nhau.

“Là giáo viên, tôi tập trung hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn; là Bí thư Đoàn Thanh niên, tôi tích cực tổ chức các hoạt động phong trào, tình nguyện, hướng về cộng đồng, gắn với nhiệm vụ năm học và công tác giáo dục toàn diện.

Để cân bằng hai nhiệm vụ, tôi chủ động xây dựng kế hoạch, sắp xếp thời gian khoa học, đồng thời phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của đoàn viên thanh niên trong nhà trường. Qua đó, các hoạt động Đoàn thực sự trở thành môi trường rèn luyện, cống hiến và lan tỏa những giá trị tích cực”, nữ giáo viên Trường Mầm non Đồng Văn chia sẻ.

Song song với công tác chuyên môn, nữ giáo viên luôn quan tâm, hỗ trợ học sinh bằng những việc làm thiết thực, kịp thời để động viên trẻ đến lớp đầy đủ, đều đặn. Trên cương vị Bí thư Đoàn Thanh niên của trường, cô chủ động kết nối, vận động các nhà hảo tâm và những tổ chức thiện nguyện chung tay hỗ trợ trẻ em nơi đây về quần áo, đồ dùng học tập cùng nhiều vật dụng thiết yếu khác, góp phần tiếp thêm động lực để các em yên tâm học tập, gắn bó với trường lớp.

Trong suốt hành trình gắn bó với nghề, nữ giáo viên luôn tâm niệm: “Làm nghề giáo trước hết phải có tâm, sau đó mới đến chuyên môn. Mỗi đứa trẻ đều là một cá thể riêng biệt, cần được yêu thương, tôn trọng và đồng hành đúng cách, đặc biệt là trẻ em ở vùng khó khăn.

Bên cạnh đó, tôi muốn gửi gắm tới các bạn trẻ đang ấp ủ ước mơ theo đuổi ngành sư phạm rằng, đây là một nghề nhiều vất vả nhưng rất đỗi thiêng liêng. Nếu có đủ tình yêu nghề, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm, các bạn sẽ tìm thấy niềm hạnh phúc bền vững trong từng bước trưởng thành của học trò”.