Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố dự thảo thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên mầm non. Theo đó, dự thảo của thông tư mới có một số điều chỉnh so Thông tư 48/2011/TT-BGDĐT hiện hành.
Tại Điều 6 dự thảo Thông tư quy định: Thời gian thực hiện hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non bao gồm giờ dạy trực tiếp trên lớp, thời gian chuẩn bị cho giờ dạy trên lớp, thời gian đón trẻ và trả trẻ, thời gian thực hiện các công việc chuyên môn khác theo yêu cầu hoạt động nghề nghiệp (sau đây gọi chung là thời gian làm việc). Thời gian thực hiện hoạt động nghề nghiệp phải bảo đảm 8 giờ/ngày và 40 giờ/tuần.
Giáo viên mầm non vui mừng khi sắp được tính thời gian đón và trả trẻ vào giờ làm việc
Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo Thông tư sửa đổi quy định chế độ làm việc đối với giáo viên mầm non là việc ghi nhận thời gian đón và trả trẻ như một phần trong hoạt động nghề nghiệp của giáo viên. Đây được xem là sự điều chỉnh sát thực tiễn hơn so với Thông tư 48 hiện hành.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Phan Thị Hoài Mơ - Giáo viên Trường Mầm non Hương Liên (xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh) nhận định: "Tại Thông tư 48, giờ làm việc của giáo viên mầm non chưa được chia rõ ràng. Trong khi đặc thù bậc mầm non là các hoạt động học, vui chơi, sinh hoạt đan xen, khó xác định theo từng tiết như các cấp học khác. Vì vậy, việc quy định rõ thời gian hoạt động nghề nghiệp gồm những gì sẽ giúp cán bộ quản lý dễ tính toán, dễ sắp xếp và phân công hơn.
Theo đó, dự thảo bổ sung thời gian hoạt động nghề nghiệp của giáo viên bao gồm: Giờ dạy trực tiếp, thời gian chuẩn bị cho giờ dạy, thời gian đón và trả trẻ, các hoạt động chuyên môn khác theo yêu cầu công việc.
Theo cô Hoài Mơ, việc “gọi tên” rõ ràng các phần việc này là rất cần thiết. Điều này tốt cho cả việc tính thời lượng làm việc, quy đổi giờ dạy hay xác định thừa giờ. Những công việc vốn bị coi là không tên nay được công nhận đúng bản chất lao động.
Bên cạnh đó, dự thảo thông tư mới cũng điều chỉnh định mức giờ đối với giáo viên dạy các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo học 2 buổi/ngày từ phải dạy trực tiếp trên lớp từ 6 giờ xuống còn 5 giờ 30 phút/ngày, không bao gồm thời gian đón - trả trẻ. Cô Hoài Mơ cho rằng điều này giúp phân biệt rạch ròi giữa thời gian chăm sóc học sinh và thời gian lên lớp, giảm áp lực cường độ dạy học, nâng cap chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Đặc biệt là đảm bảo quyền lợi về thời gian làm việc cho giáo viên mầm non. Bởi giáo viên mầm non thường đến trường sớm, về muộn, "du di" theo thời gian đưa - đón con của phụ huynh.
Ở góc nhìn cơ sở, cô Lê Thị Quang - Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Quang (xã Tam Quang, tỉnh Nghệ An) phân tích: “Hoạt động của giáo viên mầm non rất đa dạng, có hoạt động 15 phút, 30 phút hoặc 45 phút, không thể chia tiết như tiểu học. Đặc biệt, giờ đón - trả trẻ rất linh hoạt. Quy định là 7h30 làm việc nhưng giáo viên thường đến từ 7h15 để chuẩn bị. Mùa hè, phụ huynh đưa con đến từ 7h thì giáo viên phải đến lúc 6h45 sáng. Ở vùng núi, phụ huynh đi nương sớm thì cô đến sớm hơn nữa. Trả trẻ thì có bé được đón tận 18h. Tất cả đều xuất phát từ trách nhiệm và tấm lòng của các cô".
Theo cô, lâu nay giáo viên mầm non vẫn cần mẫn đảm đương những phần việc này mà không được tính vào giờ làm chính thức. Do đó, việc tách bạch các mảng công việc không chỉ là minh bạch mà còn là sự ghi nhận đúng công sức bỏ ra.
Cô cũng nhấn mạnh thêm: “Giảm giờ dạy trực tiếp xuống 5 giờ 30 phút và quy đổi các hoạt động chuẩn bị hay đón - trả trẻ vào quỹ thời gian 8 giờ/ngày là rất hợp lý. Nếu quy định rõ ràng hơn nữa, giáo viên sẽ được tính luôn cả những phút đến sớm hay làm thêm để chăm lo cho trẻ".
Ngoài ra, nữ hiệu trưởng nhận định quy định mới còn tạo cơ sở tốt hơn cho việc tính thừa giờ, dạy thêm, dạy thay, cũng như xác định giờ làm việc của cán bộ quản lý khi tham gia trực tiếp vào hoạt động chuyên môn.
Cô kỳ vọng khi dự thảo được ban hành, giáo viên mầm non sẽ được bảo vệ về quyền lợi lao động, đồng thời công tác quản lý ở nhà trường cũng trở nên dễ dàng, minh bạch và phù hợp với đặc thù nghề nghiệp hơn.
Trao đổi về dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên mầm non, cô Phùng Thị Trại - Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Tiến (xã Nghĩa Đô, tỉnh Lào Cai) cũng nhận định đây là bước điều chỉnh tiến bộ và đúng đắn so với Thông tư 48 hiện hành.
Theo Thông tư 48 hiện hành, giờ dạy của giáo viên mầm non được quy định như sau: Đối với giáo viên dạy các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo học 2 buổi/ngày, mỗi giáo viên dạy trên lớp đủ 6 giờ/ngày và thực hiện các công việc chuẩn bị cho giờ dạy trên lớp cũng như các công việc khác do Hiệu trưởng quy định để quy đổi đảm bảo làm việc 40 giờ/tuần.
"Quy định 6 giờ dạy/ngày và 40 giờ/tuần khiến không ít người hiểu nhầm rằng giáo viên chỉ cần đứng lớp 6 giờ là đã hoàn thành nhiệm vụ. Trong khi thực tế, 6 giờ đó chỉ là dạy trực tiếp, còn giáo viên vẫn phải chuẩn bị bài, chăm sóc trẻ và thực hiện nhiều hoạt động chuyên môn khác.
Việc dự thảo lần này quy định 8 giờ làm việc/ngày và 40 giờ/tuần, đồng thời xác định rõ các phần việc gồm: dạy trực tiếp, thời gian chuẩn bị, đón - trả trẻ và nhiệm vụ chuyên môn khác đã giúp hệ thống hóa cụ thể tính chất lao động của giáo viên mầm non. Giờ mới khớp và minh bạch. Đó là một bước tiến,” cô Trại nhấn mạnh.
Một điểm được giáo viên đặc biệt quan tâm là nội dung bổ sung thời gian đón - trả trẻ vào hoạt động nghề nghiệp của giáo viên mầm non. Theo dự thảo, giờ dạy trực tiếp mỗi ngày chỉ còn 5 giờ 30 phút, phần còn lại giáo viên thực hiện các nhiệm vụ như chuẩn bị bài, đón trẻ buổi sáng và trả trẻ buổi chiều.
Cô Trại cho biết: “Việc quy định rõ từng hạng mục giúp giáo viên vừa dễ dàng đảm bảo đủ 8 giờ làm việc/ngày, vừa tránh gò bó trong đánh giá công việc của giáo viên. Đặc biệt, thời gian đón - trả trẻ tại các địa phương có sự khác biệt. Ở miền núi, mỗi hoạt động thường kéo dài khoảng 30 phút, còn tại thành thị, phụ huynh tan ca muộn nên có thể lên đến 45 phút. Quy định mới chính là hợp thức hóa khoảng thời gian mà lâu nay giáo viên vẫn âm thầm thực hiện", cô nói.
Không chỉ mang lại sự công bằng trong ghi nhận công sức, việc tách bạch thời gian làm việc còn giúp phân công giáo viên linh hoạt hơn. Ví dụ buổi sáng chỉ cần một giáo viên phụ trách đón trẻ, thì chiều có thể đổi vai trò trong trả trẻ, giảm áp lực cho cả hai. Bởi giáo viên mầm non thường đến trường sớm hơn giờ vào làm để chuẩn bị công tác đón trẻ.
Theo cô Trại, những điều chỉnh này nếu sớm được ban hành sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quản lý nhà trường và giúp giáo viên mầm non yên tâm công tác, bởi nỗ lực của họ đã được nhìn nhận đúng với đặc thù nghề nghiệp.
Còn băn khoăn về quy đổi giờ dạy và định mức giờ dạy của hiệu trưởng
Về nội dung quy đổi giờ dạy cho các hoạt động chuyên môn, cô Phùng Thị Trại cho biết quy định về giờ trông trẻ buổi trưa trong dự thảo hiện vẫn tồn tại băn khoăn. Dự thảo có đề cập đến việc nếu giáo viên chưa được nhận thù lao trông trẻ buổi trưa thì sẽ được quy đổi tối đa sang 2 giờ dạy, song lại chưa làm rõ một số vấn đề thực thi.
Thứ nhất, dù dự thảo nhắc đến khoản thù lao này, nhưng thực tế nhiều trường mầm non lâu nay chưa hề được bố trí nguồn chi. Giáo viên vẫn phải trông trẻ trưa như một nhiệm vụ hiển nhiên, nhưng không được giảm giờ và cũng không có phụ cấp, dẫn đến tình trạng làm không công kéo dài nhiều năm. Việc quy đổi giờ về nguyên tắc là một hỗ trợ, nhưng lại không khả thi trong bối cảnh tổ chức thực tế ở các trường.
Thứ hai, dù được quy đổi sang 2 giờ dạy, nhưng giáo viên vẫn phải làm đủ 40 giờ/tuần vì định mức giáo viên/lớp hiện được áp dụng rất chặt chẽ. Lớp có bao nhiêu trẻ thì phải đủ bấy nhiêu giáo viên trực đủ 8 tiếng mỗi ngày. Điều đó có nghĩa giáo viên được quy đổi nhưng không thể giảm thời gian đứng lớp, thành ra vẫn “dư giờ” theo định mức, trong khi hiện nay ngân sách chưa có quy định chi trả tiền dạy thừa giờ cho nội dung này. Không rõ sau này có bổ sung hay không, nhưng hiện thời giáo viên không có cơ sở để được hưởng lợi từ quy định mới.
"Mỗi nơi lại xoay xở theo một kiểu. Có trường thu thêm từ 1.000 - 2.000 đồng/trẻ/ngày để chi cho trông trưa, nhưng điều này chỉ khả thi tại địa bàn thuận lợi, kinh tế gia đình học sinh ổn định. Ở nhiều vùng khó khăn, tiền ăn còn thiếu thì không thể thu thêm tiền trông trưa, vì vậy giáo viên vẫn tiếp tục chịu thiệt", cô Trại bộc bạch.
Ngoài ra, dự thảo còn đưa ra định mức dạy 2 giờ/tuần đối với hiệu trưởng và 4 giờ/tuần đối với phó hiệu trưởng. Tuy nhiên, khác với Thông tư 48, dự thảo không tính giờ dự giờ, bồi dưỡng chuyên môn vào định mức mà yêu cầu phải trực tiếp đứng lớp.
Đây là điểm bị cho là bất cập, bởi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng vốn phải đảm nhận khối lượng công việc quản lý rất lớn, bao gồm dự giờ, tổ chức tập huấn, hội giảng, tất cả đều là hoạt động mang tính chuyên môn nhưng lại không được công nhận trong định mức giờ dạy.
"Thêm vào đó, một lớp mầm non luôn bố trí hai giáo viên để đảm bảo chăm sóc trẻ. Nếu hiệu trưởng xuống lớp đứng dạy để đủ chỉ tiêu giờ, câu hỏi đặt ra là: Hai giáo viên của lớp có bị xem là thiếu giờ dạy hay chuyển sang tính là dự giờ? Việc phân công như vậy có hợp lý không? Liệu có xảy ra tình trạng 'cho giáo viên nghỉ để hiệu trưởng vào dạy'?. Do vậy, cán bộ quản lý sẽ gặp khó khăn trong việc sắp xếp nhân sự và rất cần hướng dẫn cụ thể từ Bộ để tránh lúng túng khi áp dụng.
Trước đây theo Thông tư 48, nhiều vị trí kiêm nhiệm được giảm từ 2 - 3 giờ dạy/tuần như Bí thư chi bộ, Chủ tịch công đoàn, Chủ tịch Hội đồng trường, Trưởng ban thanh tra nhân dân, Tổ trưởng chuyên môn… Khi đó, hiệu trưởng và phó hiệu trưởng thường đứng lớp thay để đảm bảo giờ dạy chung của trường. Nay dự kiến cắt giảm các chế độ này, chỉ còn tổ trưởng, tổ phó và một số nhiệm vụ kiêm nhiệm đặc thù được giảm, nên hệ thống phân bổ giờ dạy chắc chắn phải tính lại toàn bộ", cô Trại chia sẻ.
Từ những bất cập nêu trên, nữ hiệu trưởng đề xuất nên tính các hoạt động chuyên môn như dự giờ, tư vấn chuyên môn, tổ chức sinh hoạt học thuật… vào định mức giờ dạy của hiệu trưởng và phó hiệu trưởng. Điều này hợp lý hơn với bản chất công việc quản lý giáo dục và giúp nhà trường linh hoạt trong bố trí nhân sự mà không làm phát sinh bất cập về giờ dạy, giờ dự.
Về phía cô Lê Thị Quang cũng nêu ra băn khoăn về nội dung quy đổi giờ trông trưa. Cô bày tỏ, quy đổi giờ dạy liệu có đồng nghĩa với việc được thanh toán tiền làm thêm giờ hay không, và nguồn kinh phí sẽ do Nhà nước hay phụ huynh đóng góp theo hình thức xã hội hoá.
Cô Quang dẫn chứng thực tế: ở một số địa phương như Nghệ An, giáo viên được hỗ trợ trông trẻ buổi trưa bằng khoản thu từ phụ huynh khoảng 30.000 đồng/trẻ/tháng, tương đương hơn 1.000 đồng/trẻ/ngày. Nhưng nhiều trường lại không thu bất kỳ khoản nào, tức giáo viên “trông không công”. Nếu toàn bộ được quy đổi sang giờ dạy trong khi giáo viên vẫn đảm bảo 40 giờ/tuần, sẽ dẫn đến tình huống “thừa giờ”, vậy việc trả thêm giờ tính như thế nào và lấy kinh phí từ đâu?
Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định giờ dạy tối thiểu đối với cán bộ quản lý, hiệu trưởng phải đảm bảo 2 giờ dạy trực tiếp/tuần và phó hiệu trưởng là 4 giờ/tuần. So với Thông tư 48, quy định này được xem là siết chặt hơn, bởi trước đây hiệu trưởng có thể dạy hoặc dự giờ để đủ số giờ được phân công.
Nữ hiệu trưởng giãi bày: "Điều này gây khó khăn trong bố trí công việc. Hiệu trưởng hiện đảm nhiệm rất nhiều đầu việc, thậm chí ở một số nơi còn kiêm quản lý hai cơ sở sáp nhập. Nếu buộc phải dạy trực tiếp 2 giờ/tuần thì thời gian nào đứng lớp. Có phải hiệu trưởng đang vô tình đảm nhiệm phần việc của giáo viên. Nếu cán bộ quản lý không sắp xếp giờ dạy hợp lý sẽ dẫn đến trường hợp, hiệu trưởng thì đủ giờ dạy, giáo viên lại thiếu giờ dạy do phải 'nhường' 2 giờ đứng lớp cho hiệu trưởng".
Giải pháp cô Quang đề xuất là giữ nguyên quy định của Thông tư 48, cho phép hiệu trưởng có thể tính cả giờ dự giờ hoặc hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên vào định mức giờ dạy. Đồng thời, nếu vẫn giữ như dự thảo thì Bộ Giáo dục và Đào tạo cần hướng dẫn cụ thể tình huống bố trí thực hiện để tránh chồng chéo và bị động tại cơ sở.
