Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của ngành giáo dục trong tiến trình đổi mới toàn diện, khi các chính sách được cụ thể hóa và yêu cầu chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngày càng rõ nét. Theo đó, các cơ sở giáo dục đại học vừa phải linh hoạt thích ứng với những thay đổi của thực tiễn đào tạo, vừa chủ động hoạch định chiến lược phát triển bền vững.
Trên cơ sở thực tế đó, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương - Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh (UTH) để ghi nhận những kết quả nổi bật của nhà trường trong năm qua, đồng thời làm rõ các định hướng và nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của xã hội.
Phóng viên: Thưa Phó Giáo sư, nhìn lại năm 2025, nhà trường đã ghi nhận những kết quả nổi bật gì trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị, đồng thời nhà trường xác định những định hướng và nhiệm vụ trọng tâm nào cho năm 2026?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương: Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đã trải qua một năm nhiều chuyển động, nỗ lực và cũng để lại những dấu ấn rõ nét. Nhà trường đã đạt được những kết quả tích cực trên cả 3 phương diện cốt lõi là đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học.
Trong lĩnh vực đào tạo, UTH tiếp tục khẳng định định hướng phát triển gắn với nhu cầu thực tiễn của xã hội và doanh nghiệp. Các chương trình đào tạo được rà soát, điều chỉnh theo hướng tăng cường tính ứng dụng, thực hành, chú trọng kỹ năng nghề nghiệp và năng lực thích ứng của người học. Đặc biệt, nhà trường đã đẩy mạnh hợp tác với nhiều tập đoàn, doanh nghiệp, đơn vị sản xuất - dịch vụ lớn trong lĩnh vực giao thông vận tải, logistics và hạ tầng, qua đó tạo điều kiện để sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc thực tế, nâng cao cơ hội thực tập, việc làm sau tốt nghiệp.
Song song với đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục được quan tâm đầu tư, từng bước gắn kết chặt chẽ hơn với yêu cầu phát triển của ngành và địa phương. Nhiều đề tài, dự án nghiên cứu hướng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn trong lĩnh vực giao thông, xây dựng và hạ tầng, góp phần khẳng định vai trò của nhà trường trong hệ sinh thái khoa học - công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Công tác quản trị đại học cũng có những chuyển biến tích cực, hướng tới tinh gọn, minh bạch, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý và điều hành.
Bên cạnh những kết quả đạt được, nhà trường cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, thách thức đặt ra trong quá trình phát triển. Áp lực đổi mới chương trình đào tạo trong bối cảnh khoa học - công nghệ thay đổi nhanh, yêu cầu của thị trường lao động ngày càng cao, cùng với sự cạnh tranh về nguồn nhân lực chất lượng cao đòi hỏi nhà trường phải liên tục đổi mới tư duy và phương thức triển khai. Từ thực tiễn đó, UTH rút ra bài học quan trọng: Đổi mới giáo dục đại học không thể thực hiện manh mún, cục bộ, mà cần được triển khai một cách đồng bộ, có lộ trình rõ ràng, lấy người học làm trung tâm và lấy nhu cầu của xã hội, doanh nghiệp làm thước đo cho chất lượng đào tạo.
Bước sang năm 2026, Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh xác định tiếp tục kiên định mục tiêu đổi mới mô hình đào tạo theo hướng ứng dụng – thực hành – số hóa, gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp. Đồng thời, nhà trường chú trọng nâng cao chất lượng quản trị đại học, phát triển đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu mới, qua đó từng bước khẳng định vai trò, vị thế của UTH trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng giao thông quốc gia.
Phóng viên: Về công tác đào tạo, nhà trường đánh giá như nào về mức độ gắn kết của chương trình đào tạo với thực tiễn ngành giao thông vận tải? Trong thời gian tới, nhà trường sẽ tập trung cải thiện, phát triển những nội dung nào, thưa thầy?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương: Trong những năm gần đây, đặc biệt là trong năm 2025, UTH đã tập trung mạnh mẽ vào việc gắn kết chương trình đào tạo với thực tiễn ngành nghề, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho lĩnh vực giao thông vận tải và hạ tầng. Nhà trường đã tiến hành rà soát, điều chỉnh nội dung nhiều chương trình, học phần theo hướng tăng tỷ trọng thực hành, giảm dần lý thuyết thuần túy, đồng thời đưa các tình huống, bài toán thực tiễn của doanh nghiệp vào giảng dạy.
Cùng với đó, UTH triển khai đa dạng các mô hình đào tạo mới như học kỳ doanh nghiệp, học theo dự án, học gắn với công trình, nhà máy, bến cảng, khu logistics và doanh nghiệp sản xuất - dịch vụ trong lĩnh vực giao thông vận tải. Thông qua các hoạt động này, sinh viên có điều kiện tiếp cận sớm môi trường làm việc thực tế, hình thành tư duy nghề nghiệp, nâng cao năng lực giải quyết vấn đề và từng bước làm quen với yêu cầu, kỷ luật lao động của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, yêu cầu đối với người lao động ngày càng cao, đặc biệt là trước tác động mạnh mẽ của chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ, nhà trường xác định cần tiếp tục hoàn thiện chương trình đào tạo theo hướng linh hoạt và mở hơn. Các chương trình cần được cập nhật kịp thời những công nghệ mới, tiêu chuẩn kỹ thuật mới của ngành, đồng thời chú trọng trang bị cho sinh viên các kỹ năng số, kỹ năng mềm, kỹ năng làm việc nhóm, tư duy sáng tạo cũng như tác phong, đạo đức và văn hóa nghề nghiệp.
Trong thời gian tới, UTH định hướng mở rộng mạnh mẽ mô hình đào tạo theo đặt hàng của doanh nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động cụ thể, rõ ràng ngay từ khâu xây dựng chương trình. Nhà trường cũng sẽ tăng cường vai trò phản biện, góp ý chương trình đào tạo của các chuyên gia thực tiễn, nhà quản lý, kỹ sư, chuyên gia đang trực tiếp làm việc trong ngành, cũng như đội ngũ cựu sinh viên thành đạt. Qua đó, chương trình đào tạo không chỉ bám sát yêu cầu thực tiễn mà còn có tính dự báo, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực của ngành giao thông vận tải trong giai đoạn tới.
Phóng viên: Xin thầy cho biết, trong năm 2025, các hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hợp tác với doanh nghiệp đã mang lại những kết quả gì cho nhà trường? Đâu là những thách thức mà nhà trường gặp phải trong quá trình triển khai thực tế?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương: Năm 2025 ghi nhận những chuyển biến tích cực và rõ nét trong hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học - công nghệ cao, nhà trường đã chủ động định hướng các hoạt động nghiên cứu theo hướng gắn với thực tiễn, phục vụ trực tiếp nhu cầu của ngành và xã hội.
Trong đó, các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học tập trung vào những lĩnh vực then chốt như phát triển và quản lý hạ tầng giao thông, logistics và chuỗi cung ứng, đường sắt, công nghệ mô phỏng, tự động hóa, cũng như các giải pháp phục vụ chuyển đổi số trong quản lý, vận hành và đào tạo. Nhiều nội dung nghiên cứu không chỉ dừng lại ở lý luận mà từng bước được triển khai theo hướng ứng dụng, thử nghiệm, góp phần giải quyết những vấn đề cụ thể đặt ra trong thực tiễn sản xuất, khai thác và quản lý của các doanh nghiệp, đơn vị trong ngành.
Đáng chú ý, hoạt động hợp tác với doanh nghiệp trong thời gian qua đã có sự mở rộng cả về chiều sâu và phạm vi. Nếu như trước đây, sự gắn kết chủ yếu tập trung ở lĩnh vực đào tạo và thực tập cho sinh viên, thì đến năm 2025, mối quan hệ hợp tác này đã được mở rộng sang nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Nhà trường và doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng, triển khai các đề tài, dự án nghiên cứu, đồng hành giải quyết những bài toán cụ thể xuất phát từ thực tiễn sản xuất, thi công, vận hành và quản lý. Mô hình hợp tác này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn ứng dụng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là việc cân đối nguồn lực, bao gồm nhân lực, thời gian và cơ chế tài chính, nhằm thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng được triển khai nhanh, hiệu quả và bền vững hơn. Cơ chế quản lý khoa học và công nghệ trong một số khâu vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giảng viên, nhà khoa học tham gia nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Nhận thức rõ vấn đề này, UTH đang từng bước rà soát, điều chỉnh công tác quản lý khoa học và công nghệ theo hướng linh hoạt, minh bạch, khuyến khích nghiên cứu ứng dụng gắn với nhu cầu thực tiễn. Qua đó, nhà trường hướng tới mục tiêu phát huy tốt hơn tiềm năng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, đồng thời nâng cao vai trò của nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong chiến lược phát triển bền vững của nhà trường và của ngành giao thông vận tải trong giai đoạn tới.
Phóng viên: Thưa thầy, so với các năm trước, chất lượng đội ngũ của nhà trường năm 2025 đã có những thay đổi tích cực nào? Đặc biệt, trong năm 2025, nhà trường đã đầu tư gì về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, hạ tầng để tạo điều kiện cho giảng viên, sinh viên học tập, nghiên cứu hiệu quả hơn?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương: So với các năm trước, năm 2025 đánh dấu những bước tiến rõ nét về chất lượng đội ngũ giảng viên và cán bộ của Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh. Nhà trường không chỉ chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng hội nhập học thuật quốc tế cho đội ngũ hiện có, mà còn quan tâm xây dựng đội ngũ kế cận, từng bước hình thành các nhóm giảng viên, nhà khoa học mạnh ở những lĩnh vực mũi nhọn.
Đặc biệt, trong năm qua, đội ngũ của UTH đã được bổ sung 01 tân Giáo sư và 03 tân Phó Giáo sư, góp phần gia tăng chiều sâu học thuật, nâng cao năng lực dẫn dắt nghiên cứu, phát triển các hướng nghiên cứu chuyên sâu, đồng thời trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo ở nhiều lĩnh vực then chốt. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với nỗ lực cá nhân của các nhà giáo, mà còn phản ánh hiệu quả của chiến lược phát triển đội ngũ lâu dài, bài bản mà nhà trường đang kiên trì triển khai.
Song song với phát triển nguồn nhân lực, nhà trường đã đầu tư có trọng điểm cho cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm và hạ tầng đào tạo theo hướng hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và phương thức đào tạo. Nổi bật trong số đó là việc khánh thành Phòng mô phỏng điều khiển và khai thác đường sắt tốc độ cao với tổng mức đầu tư khoảng 50 tỷ đồng, chính thức đưa vào sử dụng ngày 25/12/2025. Đây là công trình có ý nghĩa chiến lược, không chỉ phục vụ giảng dạy và nghiên cứu mà còn tạo nền tảng để sinh viên, giảng viên được tiếp cận môi trường đào tạo và nghiên cứu tiệm cận thực tế vận hành.
Thông qua hệ thống mô phỏng hiện đại, nhà trường có điều kiện nâng cao chất lượng đào tạo, gắn lý thuyết với thực hành, đồng thời phục vụ tốt hơn cho các hoạt động nghiên cứu ứng dụng và hợp tác với doanh nghiệp, cơ quan quản lý trong lĩnh vực đường sắt. Công trình này được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng vào việc chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt hiện đại, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, trong tương lai gần.
Phóng viên: Luật Giáo dục đại học có hiệu lực từ 1/1/2026, nhà trường chuẩn bị những giải pháp gì để bảo đảm chất lượng giáo dục và triển khai hiệu quả? Trong không khí chào mừng xuân Bính Ngọ 2026, thầy có lời chúc gì muốn gửi gắm tới cán bộ, giảng viên và sinh viên UTH nhân dịp năm mới?
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương: Trước lộ trình áp dụng Luật Giáo dục đại học từ năm 2026, UTH đã và đang chuẩn bị nhiều giải pháp đồng bộ về quản trị, tự chủ và bảo đảm chất lượng. Nhà trường tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị đại học hiện đại, minh bạch; tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; đồng thời củng cố hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong.
Đặc biệt, chuyển đổi số trong quản lý, đào tạo và khảo thí được xác định là giải pháp then chốt, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng đào tạo của nhà trường trong giai đoạn phát triển mới.
Cũng trong năm 2026, nhà trường dự kiến nghiên cứu mở thêm một số ngành và chuyên ngành mới phù hợp với nhu cầu phát triển của xã hội và ngành giao thông vận tải, như: giao thông thông minh, logistics nâng cao, công nghệ đường sắt, quản lý và vận hành hạ tầng hiện đại, chuyển đổi số trong lĩnh vực giao thông vận tải. Tuy nhiên, việc mở ngành sẽ được triển khai thận trọng, trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng nhu cầu xã hội, năng lực đội ngũ và các điều kiện bảo đảm chất lượng.
Nhìn lại năm 2025 với nhiều nỗ lực và dấu ấn đáng nhớ, tôi trân trọng ghi nhận và cảm ơn sự đồng hành, cống hiến của toàn thể giảng viên, viên chức, người lao động và sinh viên Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh. Những kết quả đạt được hôm nay là nền tảng quan trọng để nhà trường vững tin bước vào năm mới với tinh thần đổi mới và khát vọng phát triển.
Nhân dịp năm mới, tôi chúc tập thể nhà trường luôn mạnh khỏe, đoàn kết, sáng tạo, tiếp tục lan tỏa tinh thần trách nhiệm và đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của UTH cũng như của ngành giao thông vận tải nước nhà.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Phó Giáo sư!