Từ phòng thí nghiệm đến học bổng DAAD ở Đức của cô gái đam mê nghiên cứu khoa học

Nhờ những nỗ lực bền bỉ trong học tập và nghiên cứu, Đặng Thanh Lam (sinh năm 2000, cựu sinh viên Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đã xuất sắc giành được Học bổng DAAD của Cơ quan Trao đổi Hàn lâm Đức.

Được biết, đây là chương trình học bổng dành cho sinh viên đến từ các quốc gia đang phát triển và mới nổi theo học bậc thạc sĩ các ngành thuộc khối STEM tại các trường đại học ở Đức. Với học bổng DAAD, nữ sinh được hỗ trợ phí học tập hằng năm, sinh hoạt phí hàng tháng, khóa học tiếng Đức, bảo hiểm y tế, vé máy bay khứ hồi cùng nhiều quyền lợi khác như trợ cấp tiền nhà, chi phí hành chính và mạng lưới hỗ trợ dành cho học viên quốc tế. [1]

Động lực đến từ môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Lam cho biết, sau khi tốt nghiệp đại học, nữ sinh may mắn được tuyển dụng vào làm việc tại Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford tại Thành phố Hồ Chí Minh (OUCRU-HCM). Môi trường làm việc chuyên nghiệp, cùng cơ hội thường xuyên tiếp xúc với các nhà khoa học và chuyên gia trong nước, quốc tế đã giúp Lam mở rộng đáng kể kiến thức và góc nhìn về nghiên cứu khoa học.

Và cũng chính quá trình làm việc thực tế đó đã khiến Lam nhận ra những hạn chế của bản thân - còn non trẻ, thiếu nền tảng học thuật chuyên sâu và tư duy nghiên cứu bài bản. Nhận thấy rằng, nếu muốn theo đuổi con đường nghiên cứu lâu dài, việc tiếp tục học tập nâng cao trình độ là điều cần thiết, nữ sinh đã bắt đầu ấp ủ kế hoạch du học bậc sau đại học nhằm củng cố kiến thức và phát triển năng lực nghiên cứu.

Năm 2024, cũng là năm đầu tiên chương trình học bổng DAAD được công bố, Lam đã chủ động nộp hồ sơ. Nhận thấy các tiêu chí của học bổng phù hợp với định hướng học tập và kinh nghiệm chuyên môn của bản thân, Lam chuẩn bị hồ sơ từ sớm và chính thức trở thành một trong những ứng viên được tham gia xét tuyển học bổng.

Đến tháng 4/2025, khi nhận được thông báo trúng tuyển học bổng, cảm xúc của Lam gần như vỡ òa. Thời điểm đọc email thông báo, nữ sinh chia sẻ, bản thân không dám tin vào kết quả trước mắt, phải đọc đi đọc lại nhiều lần để chắc chắn rằng không có sự nhầm lẫn.

“Tôi cứ đọc lại thông báo, rồi gọi điện cho người thân để xác nhận. Chỉ đến khi mọi người chúc mừng, tôi mới thật sự tin là đã trúng tuyển học bổng. Đêm hôm đó có lẽ là giấc ngủ vui vẻ và ngon lành nhất của mình sau nhiều tháng liên tục thức khuya chuẩn bị hồ sơ”, Lam bồi hồi nhớ lại.

Với học bổng của mình, Lam đã lựa chọn theo học chương trình Thạc sĩ Khoa học Sinh học tại Đại học Würzburg (Đức), với hai chuyên ngành nhỏ là Sinh học truyền nhiễm (Infection Biology) và Virus học phân tử (Molecular Virology).

Lý giải về nguyên nhân lựa chọn chương trình học này, nữ sinh cho hay, nghiên cứu sinh học truyền nhiễm vốn là một trong những ngành phát triển nhất tại Đại học Würzburg. Đây cũng là lĩnh vực mà nữ sinh đã thích từ thời sinh viên đến khi đi làm. Lam thông tin, Việt Nam vẫn luôn là một “điểm nóng” (hotspot) của bệnh truyền nhiễm, do điều kiện khí hậu và môi trường thuận lợi cho nhiều loài virus bệnh nhiệt đới. Bên cạnh đó, sự gia tăng của vi khuẩn kháng kháng sinh và độc tố vi khuẩn trong thực phẩm cũng rất đáng lo ngại. Vì vậy, đòi hỏi phải rất nhiều nghiên cứu và giải pháp để giảm thiểu vấn đề này.

“Trong tam giác dịch tễ học gồm: tác nhân – vật chủ – môi trường, chương trình thạc sĩ mà tôi theo học sẽ đi sâu vào khía cạnh tác nhân và sự tương tác giữa chúng với vật chủ. Tôi mong muốn hiểu rõ hơn cách các nhà khoa học giải mã cơ chế gây bệnh, từ đó góp phần tìm ra giải pháp phòng ngừa, kiểm soát, thậm chí dự báo nguy cơ dịch bệnh trong tương lai. Đây cũng là lĩnh vực đòi hỏi nền tảng kiến thức liên ngành, đặc biệt là vật lý, hóa học và xử lý dữ liệu, nên bản thân đã và đang chủ động bổ sung kiến thức để đáp ứng yêu cầu học tập”, Lam cho biết.

Ngoài lĩnh vực Biosciences ở Đại học Würzburg, Lam cũng đỗ vào ngành Infection Biology của Đại học Uppsala (Thụy Điển), và Healthcare Infection tại Trường Trinity College Dublin (Ireland).

Câu chuyện cá nhân cần được trình bày trung thực, tạo thiện cảm và để lại dấu ấn

Chia sẻ về những yếu tố giúp bản thân chinh phục học bổng du học, Lam cho biết, điều quan trọng nhất là xác định rõ mục tiêu và thuyết phục hội đồng xét duyệt rằng mình là ứng viên phù hợp. Trong đó, câu chuyện cá nhân cần được trình bày vừa đủ, trung thực, không phóng đại nhưng vẫn tạo được thiện cảm và dấu ấn riêng.

Theo Lam, chương trình học bổng DAAD-STEM công bố rõ ba tiêu chí lựa chọn cốt lõi gồm: thành tích học tập, mức độ phù hợp của chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ và tiềm năng của ứng viên. Với trường hợp của mình, nữ sinh thẳng thắn nhìn nhận bản thân không sở hữu điểm số quá nổi bật. Tuy nhiên, khi xem xét bảng điểm, hội đồng có thể dễ dàng nhìn thấy kết quả các môn thực hành và các học phần liên quan đến vi sinh của Lam vượt trội hơn hẳn so với những môn còn lại.

Điểm số là yếu tố không thể thay đổi vì mình đã tốt nghiệp. Vì vậy, Lam đã tập trung làm rõ trong hồ sơ thế mạnh về kỹ năng thực hành và kinh nghiệm làm việc thực tế, đặc biệt là những nội dung gắn với định hướng nghiên cứu của chương trình thạc sĩ mà mình lựa chọn.

Bên cạnh đó, theo nữ sinh, hội đồng xét duyệt học bổng cũng đặc biệt quan tâm đến lý do ứng viên lựa chọn Đức là điểm đến du học, cũng như kỳ vọng cụ thể trong quá trình học tập. Việc làm rõ mối liên hệ giữa chương trình đào tạo với mục tiêu nghề nghiệp dài hạn được xem là yếu tố then chốt để thể hiện sự nghiêm túc và tính toán kỹ lưỡng.

Một bức tranh rõ ràng về dự định tương lai cũng là một điểm cộng giúp ứng viên thuyết phục họ rằng bản thân đã cân nhắc thấu đáo và sẵn sàng cho việc sống và học tập tại Đức, đáp ứng tiêu chí về khả năng hoàn thành chương trình học và những hoạt động làm nổi bật tiềm năng đóng góp cho cộng đồng và sự phát triển chung.

Chia sẻ về hành trình chinh phục học bổng, Lam cho biết, quá trình học tập, rèn luyện và chuẩn bị hồ sơ xin học bổng du học là một chặng đường dài, đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức, sự đầu tư nghiêm túc, cùng niềm tin và ý chí bền bỉ. Không ít thời điểm, nữ sinh rơi vào trạng thái hoài nghi bản thân, cảm thấy mình “quan tâm đến quá nhiều thứ nhưng lại chưa đủ giỏi ở bất kỳ lĩnh vực nào”. Thậm chí, Lam thừa nhận có lúc không dám tự tin nhìn nhận và nói rõ về những gì mình đã làm được – trạng thái tâm lý mà nhiều người trẻ dễ gặp phải khi theo đuổi học thuật và nghiên cứu chuyên sâu.

Trong giai đoạn chuẩn bị hồ sơ, Lam vẫn duy trì công việc toàn thời gian. Ban ngày đi làm, đêm đến lại miệt mài chỉnh sửa bài luận, nữ sinh đã từng viết đi viết lại nhiều lần mà vẫn chưa thực sự hài lòng. Có những lúc, Lam cảm thấy gần như bị bào mòn sức khỏe, nhưng vẫn phải cố gắng vì không chỉ nộp hồ sơ đối với một học bổng mà là rất nhiều hồ sơ học bổng khác nhau.

Hiện tại, Lam đang theo học học kỳ đầu tiên tại Đức với học bổng của mình. Theo nữ sinh, môi trường học tập mới đã mang lại nhiều thay đổi tích cực. Các giáo sư tại đây khá cởi mở, tận tình và luôn sẵn sàng hỗ trợ, giúp Lam dần vượt qua cảm giác tự ti và e dè ban đầu.

Tuy nhiên, chương trình đào tạo tại Đức cũng đặt ra những yêu cầu học thuật khá khắt khe. Không chỉ dừng lại ở kiến thức sinh học, chương trình còn đòi hỏi nền tảng vững chắc về vật lý, hóa học, toán học và tin học. Vì vậy, Lam cho biết, bản thân phải dành nhiều thời gian để củng cố lại kiến thức nền, vốn trước đây ở bậc đại học chỉ mới học ở mức đại cương. Bù lại, trong các học phần chuyên ngành, việc từng trực tiếp làm việc với nhiều tác nhân vi khuẩn cũng giúp nữ sinh nhanh chóng bắt nhịp và tiếp cận bài học hiệu quả hơn.

Trong những kỳ học tới, Lam dự định tham gia thực tập tại các phòng thí nghiệm và viện nghiên cứu trực thuộc trường, vừa tích lũy tín chỉ, vừa mở rộng trải nghiệm thực tế trong môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp. Song song với đó, nữ sinh cũng đặt mục tiêu trau dồi tiếng Đức tốt hơn để sớm hòa nhập với đời sống và học tập tại quốc gia này.

Tài liệu tham khảo:

[1]: https://www2.daad.de/deutschland/stipendium/datenbank/en/21148-scholarship-database/?detail=57742130