Thông tư 29 của Bộ Giáo dục và Đào tạo là bước đi cần thiết nhằm chấn chỉnh tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan, hướng tới bảo đảm công bằng trong giáo dục.
Tuy nhiên, sau hơn một năm triển khai tại các địa phương, nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh những chuyển biến tích cực thì cũng nảy sinh bất cập.
Do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiến hành lấy ý kiến sửa đổi theo hướng không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng, đồng thời không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của học sinh, quyền dạy học của giáo viên. Trọng tâm của quy định mới dự kiến là tăng các giải pháp quản lý, hạn chế tối đa dạy thêm trá hình, ép học sinh, trục lợi từ hoạt động dạy thêm, làm ảnh hưởng tới môi trường giáo dục.
Vẫn còn nhiều thách thức quản lý dạy thêm ngoài nhà trường
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Việt Nam, Tiến sĩ Hà Văn Hải - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Mỹ Tho (xã Phong Doanh, tỉnh Ninh Bình) nhận định, từ thực tế triển khai Thông tư 29 cho thấy, hoạt động dạy thêm, học thêm trong nhà trường đã được kiểm soát nhưng việc tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường lại phát sinh một số vấn đề. Trong đó, chi phí dạy thêm bên ngoài nhà trường bị đẩy lên cao trong khi chất lượng khó kiểm soát, bảo đảm. Vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đổi quy định theo hướng không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng là cần thiết nhưng cần đi kèm với các giải pháp quản lý chặt chẽ.
Hiện nay, Thông tư 29 quy định: Không dạy thêm với học sinh tiểu học (trừ năng khiếu, kỹ năng sống), không dạy thêm với học sinh đã học 2 buổi/ngày; dạy thêm trong nhà trường không thu tiền và chỉ áp dụng với một số đối tượng; dạy thêm ngoài nhà trường phải công khai, minh bạch, giáo viên không được dạy thêm thu tiền với chính học sinh của mình.
“Trên thực tế, nhu cầu học thêm của học sinh là có thật và không hề giảm ngay cả khi hoạt động dạy thêm trong nhà trường bị siết chặt. Bởi, khi không còn học thêm trong trường, nhiều gia đình phải đưa con ra trung tâm, kéo theo hàng loạt khoản phát sinh như học phí, đi lại và đưa đón. Điều này vô hình tạo thêm áp lực tài chính cho nhiều gia đình, đặc biệt là những phụ huynh có từ hai con đang trong độ tuổi đi học”, thầy Hải nêu quan điểm.
Cùng bàn vấn đề này, thầy Đỗ Duy Chiến - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Chiềng Sơn (xã Chiềng Sơn, tỉnh Sơn La) cho biết, Thông tư 29 được xây dựng và ban hành với mục tiêu giảm thiểu tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan, đặc biệt là những biểu hiện tiêu cực như ép buộc học sinh tham gia.
Từ thực tiễn tại các khu vực giáp biên giới cho thấy, nhu cầu học thêm ngoài nhà trường của học sinh nhìn chung không cao như ở vùng thuận lợi do điều kiện kinh tế của nhiều gia đình còn khó khăn. Trong bối cảnh đó, nhà trường tập trung vào việc duy trì sĩ số và tổ chức ôn tập trong phạm vi điều kiện cho phép. Ngược lại, tại các khu vực trung tâm, nếu thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ, xu hướng dịch chuyển hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường không chỉ làm tăng chi phí cho phụ huynh mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy khó kiểm soát.
“Theo tôi, Bộ Giáo dục và Đào tạo điều chỉnh chính sách theo hướng không cấm các hoạt động dạy thêm, học thêm chính đáng, đồng thời không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của học sinh là cần thiết. Bởi, vấn đề cốt lõi của hoạt động dạy thêm, học thêm nằm ở cách thức tổ chức và quản lý để hoạt động này diễn ra minh bạch, đúng mục đích.
Bên cạnh đó, tôi cho rằng cần phân định rõ ràng giữa dạy thêm tiêu cực và nhu cầu học thêm chính đáng. Đối với các hành vi ép buộc học sinh tham gia, tổ chức dạy thêm vì mục đích trục lợi hoặc gây áp lực không cần thiết, cơ quan quản lý cần áp dụng chế tài xử lý nghiêm minh. Ngược lại, đối với những trường hợp học sinh có nhu cầu thực sự và giáo viên đáp ứng đủ năng lực chuyên môn, chính sách nên cho phép tổ chức dạy thêm một cách công khai, minh bạch và có kiểm soát.
Do vậy, khi sửa đổi Thông tư 29, cơ quan quản lý cần tập trung hoàn thiện các giải pháp quản lý, tăng cường tính minh bạch và cơ chế giám sát, nhằm hạn chế tối đa tình trạng dạy thêm trá hình, ép buộc học sinh và trục lợi, qua đó bảo đảm môi trường giáo dục lành mạnh, công bằng và đúng mục tiêu”, thầy Chiến nêu quan điểm.
Cần cách tiếp cận đồng bộ thay vì chỉ ‘siết’ hay ‘nới’
Theo thầy Nguyễn Ánh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chu Văn An (xã Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh), để xử lý tận gốc vấn đề dạy thêm, học thêm, Bộ Giáo dục và Đào tạo không chỉ cân nhắc điều chỉnh bằng các quy định mà cần nhìn vào những nguyên nhân cốt lõi của hệ thống giáo dục.
Rõ ràng, nếu chương trình được triển khai đúng định hướng phát triển năng lực, giáo viên bảo đảm chất lượng dạy học ngay trong giờ chính khóa và học sinh được hỗ trợ kịp thời trên lớp thì nhu cầu học thêm của các em sẽ giảm rõ rệt. Trên thực tế, để thực hiện được mục tiêu này, các trường học cần đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng tương tác giữa giáo viên và học sinh, đồng thời tổ chức hiệu quả việc phụ đạo học sinh yếu ngay trong nhà trường.
“Bên cạnh đó, tôi cho rằng gốc rễ của vấn đề học thêm, dạy thêm gia tăng còn nằm ở áp lực thi cử của học sinh ngày càng lớn và xuất hiện từ rất sớm, kéo theo tâm lý ‘sợ thua ngay từ vạch xuất phát’. Do vậy, khi việc học thêm trở thành lựa chọn mang tính phòng ngừa rủi ro, nhiều phụ huynh buộc phải cho con theo học để không bị tụt lại so với các bạn trong lớp, nhất là trong môi trường cạnh tranh cao như ở các đô thị lớn.
Từ đó, nếu áp lực học tập và kỳ vọng thi cử của học sinh còn lớn, việc sửa đổi quy định về dạy thêm, học thêm khó có thể đạt hiệu quả khi chỉ dừng lại ở việc ‘siết’ hay ‘nới’. Bài toán này đòi hỏi một cách tiếp cận đồng bộ hơn, từ nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy đến cách thức kiểm tra, đánh giá học sinh.
Ngoài ra, sau hơn một năm triển khai Thông tư 29, chúng ta có thể thấy vấn đề không nằm ở việc cấm hay cho phép dạy thêm, mà là xây dựng được một cơ chế quản lý phù hợp, minh bạch và hiệu quả. Khi các quy định về nội dung giảng dạy, đối tượng tham gia, thời gian tổ chức và mức thu được xác lập rõ ràng, hoạt động dạy thêm sẽ vận hành đúng mục đích hỗ trợ học tập, đồng thời hạn chế được các biểu hiện tiêu cực”, thầy Ánh bày tỏ.
Nhìn chung, thầy Ánh cho rằng, việc quản lý dạy thêm, học thêm là cần thiết nhằm ngăn chặn các biểu hiện tiêu cực. Tuy nhiên, chính sách cần được thiết kế theo hướng linh hoạt, bảo đảm vẫn đáp ứng nhu cầu học tập chính đáng của học sinh.