Vừa qua, chia sẻ với truyền thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đang lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm.[1]
Theo đó, hướng sửa đổi Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT là không cấm dạy thêm, học thêm chính đáng, không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của người học và quyền dạy học của nhà giáo theo quy định của pháp luật.
Dự thảo tập trung siết quản lý để ngăn chặn dạy thêm trá hình, ép buộc và trục lợi gây ảnh hưởng môi trường giáo dục.
Trong phạm vi bài viết này, người viết là giáo viên trung học phổ thông có đôi điều bàn thêm về dạy thêm, học thêm đối với Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Thế nào là dạy thêm, học thêm chính đáng?
Thứ nhất, để hạn chế các hành vi dạy thêm trá hình, ép buộc học sinh học thêm, trục lợi từ hoạt động dạy thêm, học thêm thì phải làm rõ như thế nào là dạy thêm, học thêm chính đáng.
Theo người viết, dạy thêm, học thêm chính đáng cần được hiểu là hoạt động xuất phát từ nhu cầu thực sự và tự nguyện của người học, không bị ép buộc hay lợi dụng vì mục đích thương mại. Như vậy, có 3 đối tượng chính cần học thêm chính đáng đó là học sinh yếu, học sinh giỏi và học sinh ôn thi cuối cấp (lớp 9, lớp 12).
Tuy vậy, cả 3 đối tượng này đã được quy định tại khoản 1 Điều 5 (Dạy thêm, học thêm trong nhà trường) Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT[2] như sau:
1. Việc dạy thêm, học thêm trong nhà trường không được thu tiền của học sinh và chỉ dành cho các đối tượng học sinh đăng kí học thêm theo từng môn học như sau:
a) Học sinh có kết quả học tập môn học cuối học kì liền kề ở mức chưa đạt;
b) Học sinh được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi;
c) Học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng kí ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Nếu cả 3 đối tượng này được phép học thêm thì việc dạy thêm có thu tiền ít nhiều sẽ biến tướng. Cùng với đó, giáo viên không làm tròn trách nhiệm của mình với việc học tập của học sinh.
Thứ hai, khoản 1 Điều 4 Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định: “Không tổ chức dạy thêm đối với học sinh tiểu học, trừ các trường hợp: bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kĩ năng sống.”
Trong khi đó, Công văn 4567/BGDĐT-GDPT[3] ngày 05/8/2025 về việc hướng dẫn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối với giáo dục phổ thông năm học 2025-2026 quy định rất rõ ràng về học chính khoá và nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kĩ năng sống thì không nhất thiết phải dạy thêm, học thêm nữa.
Theo đó, đối với cấp tiểu học, thực hiện dạy học 2 buổi/ngày, mỗi ngày bố trí không quá 7 tiết học, mỗi tiết học 35 phút; thực hiện kế hoạch dạy học tối thiểu 9 buổi/tuần (tương đương với 32 tiết/tuần).
Cụ thể, buổi 1 tổ chức dạy học nội dung Chương trình giáo dục phổ thông các môn học và hoạt động giáo dục ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT.
Buổi 2 tổ chức các hoạt động củng cố để học sinh hoàn thành nội dung học tập, các hoạt động giáo dục về văn hóa, nghệ thuật, giáo dục STEM/STEAM, giáo dục văn hóa đọc, văn hóa học đường, giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục tài chính, giáo dục kiến thức về trật tự an toàn giao thông;… Vậy việc cho phép dạy thêm để bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kĩ năng sống có phù hợp?
Giải pháp nào giúp giảm dạy thêm, học thêm tràn lan?
Thứ nhất, ngành giáo dục cần rà soát, điều chỉnh hình thức kiểm tra đánh giá để giảm áp lực kiểm tra cho học sinh.
Hiện nay, việc tổ chức các kỳ kiểm tra thường xuyên, định kỳ (giữa kỳ, cuối kì), không ít các nhà trường phổ thông đang tạo áp lực đáng kể đối với học sinh. Điều này phần nào khiến hoạt động dạy học thiên về luyện tập, chạy theo điểm số hơn là phát triển năng lực.
Việc xem xét giảm hoặc thay thế kiểm tra giữa kỳ bằng các hình thức đánh giá thường xuyên như dự án học tập, bài tập nhóm và quan sát quá trình học tập sẽ góp phần tạo môi trường học tập tích cực hơn. Qua đó, học sinh có điều kiện phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Thứ hai, cần nâng cao văn hóa đọc cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông ở thư viện trường.
Thư viện trường học cần được xác định là một bộ phận quan trọng trong môi trường giáo dục. Hiện nay, nhiều thư viện chưa phát huy hiệu quả, chưa đáp ứng nhu cầu học tập và đọc sách của học sinh.
Việc đầu tư, cải tạo và tổ chức hoạt động thư viện theo hướng hiện đại, thân thiện sẽ góp phần thúc đẩy văn hóa đọc trong nhà trường. Đồng thời, có thể triển khai các mô hình chia sẻ, tái sử dụng sách giáo khoa nhằm tiết kiệm chi phí và nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh đối với tài nguyên học tập.
Thứ ba, cần ổn định phương thức tuyển sinh vào lớp 10 hướng tới chất lượng đồng đều.
Cần nghiên cứu điều chỉnh theo hướng xây dựng hệ thống các trường phổ thông có chất lượng tiệm cận nhau, nhằm đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục chất lượng. Việc phân bổ nguồn lực hợp lý sẽ góp phần nâng cao chất lượng chung của toàn hệ thống, giảm sự chênh lệch giữa các trường.
Thứ tư, điều quan trọng nhất là cần rà soát, hoàn thiện chương trình. Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành đã có nhiều điểm tiến bộ, song vẫn cần tiếp tục rà soát để điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp, giảm tải ở một số môn học.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://daibieunhandan.vn/bo-gd-dt-se-sua-quy-dinh-ve-day-them-hoc-them-10410339.html
[2] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-29-2024-TT-BGDDT-quy-dinh-day-them-hoc-them-622469.aspx
[3] https://thuvienphapluat.vn/cong-van/Giao-duc/Cong-van-4567-BGDDT-GDPT-2025-to-chuc-day-hoc-2-buoi-giao-duc-pho-thong-nam-hoc-2025-2026-668073.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
