Trong quá trình triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, công tác tập huấn giáo viên và hướng dẫn sử dụng các công cụ hỗ trợ dạy học ngày càng được nhà trường quan tâm. Những năm vừa qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã phối hợp với các địa phương tổ chức nhiều đợt tập huấn, đồng thời cung cấp học liệu số và các công cụ hỗ trợ phục vụ giảng dạy.
Tại các chương trình tập huấn trong những năm qua, giáo viên nhận thấy các nội dung tập huấn đã giúp thầy cô nâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh hứng thú với bài học hơn.
Nâng cao hiệu quả dạy học qua hoạt động tập huấn và các công cụ hỗ trợ cho giáo viên
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Ngọc Linh - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đội Cấn (xã An Khánh, tỉnh Thái Nguyên) cho biết, các chương trình tập huấn do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên tổ chức đã hỗ trợ thiết thực cho giáo viên trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Theo thầy Linh, các đợt tập huấn thường diễn ra vào dịp hè với hình thức tổ chức linh hoạt, kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến nên phần lớn giáo viên đều có thể tham gia đầy đủ. Nội dung tập huấn được thiết kế tương đối toàn diện, không chỉ dừng ở việc giới thiệu sách giáo khoa mà còn giúp giáo viên hiểu rõ cấu trúc, quan điểm biên soạn của tác giả bộ sách, đồng thời hướng dẫn cụ thể cách xây dựng kế hoạch bài dạy, tổ chức hoạt động học tập theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Bên cạnh đó, giáo viên cũng được tiếp cận với các phương pháp dạy học tích cực, cách kiểm tra, đánh giá theo hướng đổi mới và được giải đáp những vướng mắc phát sinh trong thực tế giảng dạy.
Không chỉ dừng lại ở nội dung trong sách giáo khoa, các buổi tập huấn của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam còn chú trọng giới thiệu hệ thống học liệu và công cụ hỗ trợ dạy học đi kèm. Cụ thể, giáo viên được hướng dẫn sử dụng sách giáo khoa điện tử, bài giảng số, video minh họa tiết dạy cũng như khai thác ngân hàng câu hỏi, bài tập trực tuyến để phục vụ kiểm tra, đánh giá.
Bên cạnh đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam giới thiệu các nền tảng công nghệ nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc giao bài, theo dõi tiến độ học tập và đánh giá kết quả của học sinh một cách linh hoạt, thuận tiện hơn. Nhờ đó, giáo viên có thêm nhiều công cụ để thiết kế bài giảng sinh động, tăng cường tương tác và phát huy tính chủ động của học sinh trong quá trình học tập.
“Về tổng quan, tôi cho rằng các chương trình tập huấn của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã mang lại hiệu quả rõ rệt cho giáo viên. Bởi trên thực tế, sau khi tập huấn, giáo viên không chỉ nắm được cách sử dụng sách giáo khoa mà còn từng bước thay đổi phương pháp giảng dạy, biết tổ chức bài học theo hướng phát triển năng lực học sinh. Ngoài ra, thầy cô đã chủ động ứng dụng công nghệ trong dạy học một cách tích cực thông qua việc đưa học liệu số vào bài giảng, góp phần giúp tiết học trở nên sinh động hơn so với phương pháp dạy học truyền thống.
Tuy nhiên, việc sử dụng học liệu số và công cụ hỗ trợ hiện chưa có sự đồng đều giữa các giáo viên. Theo quan sát, nhiều giáo viên đã sử dụng thành thạo và khai thác tốt các tính năng của hệ thống học liệu số như bài giảng điện tử, video minh họa hay ngân hàng câu hỏi trực tuyến. Tuy nhiên, một số thầy cô chưa tận dụng hết hiệu quả của các công cụ này trong quá trình thiết kế bài giảng và tổ chức hoạt động dạy học.
Vì vậy, theo tôi, bên cạnh việc tiếp tục tổ chức các chương trình tập huấn theo hướng chuyên sâu, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cần tiếp tục đồng hành với các địa phương trong việc hỗ trợ giáo viên có điều kiện tiếp cận, thực hành thường xuyên hơn. Đồng thời, các trường cũng cần tăng cường đầu tư thiết bị, hạ tầng công nghệ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên khai thác hiệu quả các nền tảng, học liệu do đơn vị cung cấp, qua đó nâng cao chất lượng dạy học trong thực tế”, thầy Linh nêu quan điểm.
Cùng bàn về vấn đề này, Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Cẩm Lý (xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh) cho biết, bên cạnh nội dung tập huấn, các công cụ do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp đang hỗ trợ rất thiết thực cho giáo viên trong quá trình giảng dạy, đặc biệt là khi triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới. Một trong những điểm thuận lợi lớn nhất là các công cụ được thiết kế đồng bộ với sách giáo khoa nên giáo viên có thể sử dụng ngay, không cần mất thời gian tìm kiếm từ nhiều nguồn khác nhau.
Trong đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp hệ thống tài liệu giới thiệu sách khá đầy đủ, gồm phiên bản điện tử của sách học sinh, sách giáo viên, cùng các video clip và slide giới thiệu sách giáo khoa trên nền tảng tập huấn. Nhờ đó, giáo viên có thể dễ dàng tiếp cận tài liệu, kết hợp với các video minh họa để hiểu rõ nội dung bài học, từ đó vận dụng linh hoạt vào giảng dạy, giúp học sinh tiếp thu bài hiệu quả hơn.
Ngoài ra, theo thầy Bình, ngân hàng câu hỏi và bài tập trực tuyến của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng là một trong những công cụ hỗ trợ được giáo viên đánh giá cao. Bởi, hệ thống này cung cấp nhiều dạng câu hỏi theo các mức độ khác nhau, giúp giáo viên dễ dàng lựa chọn để kiểm tra nhanh ngay trong tiết học, giao bài về nhà hoặc xây dựng đề kiểm tra phù hợp với từng đối tượng học sinh.
“Thầy cô có thể giao bài trực tuyến, theo dõi kết quả làm bài của học sinh và nhanh chóng nhận diện những nội dung mà học sinh còn yếu để điều chỉnh cách dạy. Đây là điểm sáng giúp giáo viên không chỉ dừng ở truyền đạt kiến thức mà còn gắn với theo dõi, đánh giá quá trình học tập liên tục.
Từ thực tế triển khai, tôi cho rằng các công cụ này không quá phức tạp nhưng lại rất sát với nhu cầu của giáo viên. Do đó, nếu được tập huấn đầy đủ và có thời gian làm quen, giáo viên hoàn toàn có thể khai thác hiệu quả, qua đó giúp bài giảng trở nên sinh động hơn, giảm áp lực công việc và nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường”, thầy Bình bày tỏ.
Giáo viên kết hợp học liệu số với tài liệu sẵn có để thiết kế bài giảng phù hợp hơn
Không chỉ triển khai tập huấn ở các địa phương thuận lợi, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam còn hỗ trợ giáo viên ở vùng sâu, vùng xa trong quá trình tiếp cận và đưa sách giáo khoa mới vào giảng dạy.
Cô Lò Thị Viên - Giáo viên môn Địa lý, Trường Trung học phổ thông Na Sang (xã Na Sang, tỉnh Điện Biên) cho biết, trong quá trình sử dụng bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, giáo viên trong nhà trường đã được tham gia các chương trình tập huấn do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tổ chức từ khá sớm.
Theo cô Viên, các buổi tập huấn chủ yếu giúp giáo viên nắm được nội dung sách, cấu trúc bài học và định hướng cách tổ chức giờ dạy, qua đó tạo nền tảng ban đầu để giáo viên triển khai chương trình. Nội dung tập huấn phần lớn mang tính giới thiệu và định hướng nên giáo viên vẫn cần chủ động nghiên cứu thêm và tự điều chỉnh khi áp dụng trong thực tiễn.
“Theo tôi, sau khi tập huấn, giáo viên thường chú trọng hơn đến việc ứng dụng công nghệ trong dạy học. Nhiều thầy cô đã biết khai thác video, bài giảng điện tử và học liệu số để truyền tải bài giảng một cách dễ hiểu, sinh động hơn. Đồng thời, giáo viên sử dụng các công cụ để giao bài, kiểm tra và theo dõi kết quả học tập của học sinh.
Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi chủ yếu sử dụng các công cụ này theo hướng bổ trợ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn. Đơn cử, với những nội dung khó, giáo viên có thể chọn một số video minh họa phù hợp để giúp học sinh dễ hình dung hơn; hoặc sử dụng bài giảng điện tử để trình chiếu những phần kiến thức trọng tâm. Với hệ thống câu hỏi, bài tập trực tuyến, chúng tôi thường dùng để kiểm tra nhanh trong giờ học hoặc giao bài về nhà nhằm nắm bắt mức độ tiếp thu của từng em.
Ngoài ra, chúng tôi cũng tham khảo các tài liệu như sách giáo khoa điện tử, sách giáo viên để xây dựng bài dạy, từ đó điều chỉnh linh hoạt với thực tế lớp học. Trong một số trường hợp, giáo viên còn kết hợp các học liệu số với tài liệu sẵn có của tổ chuyên môn để thiết kế bài giảng phù hợp hơn với năng lực học sinh”, cô Viên thông tin.
Về tổng quan, cô Viên bày tỏ, các công cụ hỗ trợ do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cung cấp cho giáo viên đã phát huy hiệu quả rõ nhất khi được sử dụng đúng lúc, đúng nội dung bài học và phù hợp với điều kiện lớp học. Giáo viên cần chủ động lựa chọn công cụ cần thiết, tránh lạm dụng để vừa hỗ trợ bài giảng sinh động hơn, vừa đảm bảo học sinh tiếp thu tốt kiến thức.
“Bên cạnh đó, từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc các công cụ hỗ trợ có phát huy hiệu quả hay không phụ thuộc rất nhiều vào cách giáo viên sử dụng trong từng bài học cụ thể. Nếu chỉ sử dụng theo phong trào hoặc lạm dụng, hiệu quả mang lại không cao, thậm chí có thể khiến học sinh bị phân tán. Vì vậy, tôi luôn cân nhắc lựa chọn công cụ phù hợp với nội dung bài và đặc điểm lớp học, đồng thời chủ động học hỏi thêm để sử dụng thành thạo hơn.
Theo tôi, khi được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, các công cụ này thực sự giúp giáo viên giảm áp lực chuẩn bị bài, đồng thời hỗ trợ làm rõ nội dung, giúp học sinh dễ hình dung và tiếp thu kiến thức tốt hơn. Tuy nhiên, để giáo viên có thể khai thác hiệu quả, điều kiện về cơ sở vật chất của nhà trường và các chương trình tập huấn cần đi vào thực chất, bám sát nhu cầu sử dụng trong lớp học, tránh hình thức.
Vì vậy, tôi cho rằng cần kết hợp linh hoạt giữa phương pháp dạy học truyền thống và các công cụ hỗ trợ hiện đại. Suy cho cùng, mục tiêu quan trọng nhất vẫn là giúp học sinh hiểu bài và hứng thú học tập, thay vì sử dụng công cụ theo xu hướng. Khi đạt được điều đó, chất lượng dạy học sẽ được cải thiện rõ ràng và bền vững”, cô Viên nhấn mạnh.