Trong hành trình chuyển đổi số của giáo dục Việt Nam, việc đưa tri thức từ trang sách truyền thống lên môi trường số không chỉ là sự thay đổi về phương thức truyền tải, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy tổ chức dạy và học. Điều này hướng đến mục tiêu kiến tạo một hệ sinh thái học liệu số hiện đại, nơi tri thức được lan tỏa hiệu quả, không còn bị giới hạn trong những trang sách in, mà được mở rộng trên không gian số với nhiều hình thức tương tác phong phú. Từ đó, việc học tập trở nên linh hoạt, cá nhân hóa và gần gũi hơn với thế hệ học sinh trong thời đại số.
Cùng với dòng chảy chuyển đổi ấy, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam không chỉ tạo ra những sản phẩm giáo dục mới, mà còn góp phần định hình một hệ sinh thái giáo dục số bền vững, được kết nối, chia sẻ rộng rãi hơn bao giờ hết. Theo ý kiến chia sẻ của nhiều giáo viên tại các cơ sở giáo dục, sách giáo khoa điện tử bộ Kết nối tri thức với cuộc sống vừa là công cụ hỗ trợ đắc lực cho thầy cô trong việc tổ chức hoạt động dạy học, vừa giúp nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập đối với học sinh.
Công nghệ số góp phần chuẩn hóa và hiện đại hóa hoạt động chuyên môn
Trên nền tảng nội dung chuẩn mực từ bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống đã được lựa chọn là bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp cùng đối tác chuyển đổi các xuất bản phẩm giấy sang môi trường số, hình thành hệ thống sách giáo khoa điện tử tương tác, với kho học liệu số phong phú phục vụ dạy và học.
Trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo dục có sự chuyển đổi căn bản từ cách tiếp cận về truyền đạt kiến thức sang định hướng phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học. Chia sẻ về vấn đề này, cô Nguyễn Thị Phương Mai - giáo viên môn Toán Trường Trung học phổ thông Hoài Đức C (Hà Nội) cho biết, chuyển đổi số là nhiệm vụ mang tính chiến lược, được xem là một bước tiến quan trọng nhằm chuẩn hóa và hiện đại hóa hoạt động chuyên môn.
Đánh giá cao sự chuyển biến trong công tác quản trị lớp học và hỗ trợ nghiệp vụ sư phạm từ nền tảng công nghệ số, sách giáo khoa điện tử và hệ thống LMS đã giải quyết triệt để bài toán theo dõi và đánh giá năng lực người học. Thông qua hệ thống phản hồi, chấm điểm tự động sau mỗi bài luyện tập, giáo viên có thể trích xuất dữ liệu để phân tích chi tiết mức độ tiếp thu của từng học sinh. Từ những hồ sơ học tập số này, giáo viên dễ dàng nhận diện lỗ hổng kiến thức, dù là ở mảng Đại số, Giải tích hay Hình học, để từ đó thiết kế lộ trình bồi dưỡng cá nhân hóa, tối ưu hóa thời gian và công sức giảng dạy.
Bên cạnh công tác quản lý lớp học, chất lượng thực tế của sách giáo khoa điện tử cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của quá trình đổi mới. Đánh giá về phương diện này, sản phẩm số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, từ vấn đề bản quyền, bảo mật đến khả năng tương thích đa thiết bị. Đặc biệt, đối với đặc thù của bộ môn Toán, hệ thống giao diện được thiết kế trực quan với phông chữ, độ tương phản đạt chuẩn, bảo đảm sức khỏe thị lực cho học sinh khi phải tập trung cao độ vào các hệ phương trình hay hình học không gian phức tạp.
Sự ưu việt của hệ thống còn nằm ở tính tương tác đa chiều. Sách điện tử hiện nay đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một văn bản số hóa thông thường để trở thành một không gian học tập động. Những khái niệm Toán học vốn dĩ trừu tượng nay được cụ thể hóa qua hệ thống video mô phỏng, đồ thị trực quan và các bài tập trắc nghiệm tương tác trực tiếp. Học sinh có thể ghi chú công thức, thực hành thao tác giải toán và nhận kết quả tức thời ngay trên hệ thống.
Nhìn nhận một cách tổng thể, sự can thiệp của công nghệ không chỉ làm phong phú thêm kho học liệu mà còn tác động trực tiếp đến phương pháp học tập của thế hệ học sinh mới. Sự kết hợp giữa sách giáo khoa truyền thống và hệ sinh thái số của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chính là minh chứng sinh động cho sự thành công của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Quá trình này đã thực sự tạo ra bước chuyển dịch căn bản: từ phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều sang định hướng phát triển toàn diện tư duy logic, năng lực tự học và kỹ năng giải quyết vấn đề của người học trong kỷ nguyên số.
Làm phong phú thêm kho học liệu và thiết kế lộ trình cá nhân hóa
Đồng tình với ý kiến trên, từ thực tiễn giảng dạy, thầy Trần Bình Trọng - giáo viên Trường Trung học phổ thông Định Thành (Cà Mau) đánh giá, việc ứng dụng sách giáo khoa điện tử là một yếu tố quan trọng nhằm xây dựng hệ sinh thái giáo dục tiên tiến, hiện đại toàn diện. Đây chính là viên gạch nền móng vững chắc, bảo đảm lợi ích tiếp cận tri thức của người học và thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số của toàn ngành giáo dục.
Nhấn mạnh đến sức mạnh của việc tích hợp nền tảng thông minh và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản trị học liệu, theo thầy Trọng, hệ thống sách giáo khoa điện tử có khả năng lắng nghe, ghi nhận, phản hồi quá trình tương tác của người học. Nhờ thuật toán phân tích dữ liệu, hệ thống có thể phác họa chính xác biểu đồ năng lực, điểm mạnh và lỗ hổng kiến thức của từng cá nhân. Điều này trao cho giáo viên một công cụ đắc lực để theo dõi sát sao tiến độ, từ đó linh hoạt điều chỉnh phương pháp giảng dạy và thiết kế lộ trình cá nhân hóa cho từng em, hướng tới mục tiêu của giáo dục thích ứng.
Bên cạnh đó, sách giáo khoa điện tử còn có khả năng kiến tạo không gian học tập đa chiều. Sự tích hợp hài hòa các học liệu đa phương tiện như video mô phỏng, hình ảnh 3D chân thực và hệ thống bài tập tương tác trực tiếp đã biến mỗi giờ học thành một trải nghiệm khám phá sinh động. Phương pháp tiếp cận trực quan này phá vỡ sự truyền đạt kiến thức thông thường của những lớp học truyền thống, giúp học sinh khắc sâu kiến thức một cách tự nhiên ở mọi lúc, mọi nơi.
Bởi lẽ, nền tảng số có thể giải quyết bài toán về không gian và thời gian học tập. Trong bối cảnh hạ tầng kết nối ngày càng phổ cập, học sinh có quyền chủ động truy cập kho tàng tri thức vô tận mọi lúc, mọi nơi chỉ với một thiết bị thông minh kết nối Internet. Điều quan trọng là góp phần bồi đắp tư duy tự học, tự nghiên cứu – những kỹ năng thiết yếu của thế hệ công dân toàn cầu trong kỷ nguyên số.
Có thể thấy, những câu hỏi và bài tập vốn quen thuộc trong sách giáo khoa của các môn học được thiết kế lại dưới dạng tương tác trực tuyến, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động, chủ động, có khả năng phản hồi ngay lập tức. Không chỉ dừng ở việc “số hoá” nội dung, hệ thống bổ sung thêm đa dạng những dạng bài luyện tập mới, gắn chặt, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu cần đạt của chương trình.
Hệ thống sách giáo khoa điện tử và học liệu số do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát triển cho phép giáo viên chuyển từ cách giảng dạy tuyến tính truyền thống sang phương thức dạy học đa phương thức. Ảnh: chụp màn hình.
Còn theo thầy Phạm Văn Khải - giáo viên Trường Trung học cơ sở Yên Tân (tỉnh Ninh Bình), mục tiêu cốt lõi của học liệu số không chỉ dừng ở số hóa sách in mà còn thiết kế theo hướng tương tác, hỗ trợ học sinh tự học và cá nhân hóa quá trình tiếp nhận kiến thức. Nhằm phát huy tối đa giá trị, sách giáo khoa điện tử được thiết kế như một hệ sinh thái trực quan, cụ thể là hướng tới việc bồi dưỡng năng lực tự học và cá nhân hóa quá trình tiếp nhận tri thức. Việc khéo léo lồng ghép các học liệu đa phương tiện như video minh họa, bài tập trắc nghiệm tương tác, hay các mô hình thực hành thí nghiệm ảo,... tạo ra những tiết học sinh động.
Song song với sách giáo khoa điện tử, một hệ sinh thái học liệu số toàn diện cũng được xây dựng, bao gồm kế hoạch bài học, giáo án điện tử, bài giảng PowerPoint, video bài giảng tương tác, ngân hàng câu hỏi, hệ thống bài luyện tập và các bộ đề kiểm tra, đánh giá. Tất cả được thiết kế theo hướng đồng bộ, bám sát chương trình, giúp giáo viên có thêm công cụ tổ chức bài giảng hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện để học sinh học tập linh hoạt trên môi trường số.
Cấu trúc mỗi bài học trên nền tảng số vẫn đáp ứng sự logic, mạch lạc, chuẩn mực và chặt chẽ, khoa học như sách giáo khoa truyền thống, nhằm đảm bảo việc tích hợp không có quá nhiều hiệu ứng gây mất tập trung, làm giảm vai trò định hướng tri thức của sách giáo khoa. Các sản phẩm được cung cấp trên Internet thông qua hệ thống tên miền của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam không chỉ là kênh phát hành học liệu, mà còn là không gian học tập trực tuyến nơi giáo viên, học sinh, nhà trường và phụ huynh có thể kết nối với nhau trong một hệ sinh thái thống nhất.
