Đề xuất sáp nhập Trường ĐH Khánh Hòa: Chuyên gia cảnh báo cần tính đến nhu cầu nhân lực địa phương

Theo Báo cáo số 332/BC-UBND ngày 20/8/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa về "đề xuất sắp xếp cơ sở giáo dục đại học công lập, trường cao đẳng công lập và trường trung cấp công lập", Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết, tại thời điểm 1/7/2025, trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có 1 trường đại học công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh là Trường Đại học Khánh Hòa.

Tại Kết luận số 289-KL/TU, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa đã kết luận và chỉ đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo để "xây dựng Đề án sáp nhập Trường Đại học Khánh Hòa vào Trường Đại học Nha Trang".

Theo đó, phương án sắp xếp cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc tỉnh Khánh Hòa theo ý kiến của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa là sáp nhập Trường Đại học Khánh Hòa (cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh) vào 1 cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo đóng trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, lộ trình hoàn tất vào khoảng ngày 1/4/2027.

Sau khi hoàn tất thủ tục chuyển giao Trường Đại học Khánh Hòa thành cơ sở giáo dục trực thuộc Bộ, tỉnh Khánh Hòa giảm 100% cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh.

Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa cũng kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, có ý kiến về việc sáp nhập cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh vào cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc theo phương án sắp xếp các trường đại học, cao đẳng thuộc Bộ trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Cần tính đến nhu cầu nhân lực của địa phương

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, lãnh đạo Trường Đại học Khánh Hòa cho biết, nhà trường đã nắm bắt được thông tin về chủ trương sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học công lập trên địa bàn tỉnh, trong đó có phương án sáp nhập Trường Đại học Khánh Hòa vào Trường Đại học Nha Trang.

Theo lãnh đạo nhà trường, đây là nội dung đang được các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét và triển khai theo lộ trình. Nhà trường hiện vẫn tiếp tục thực hiện các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Trong quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp, Trường Đại học Khánh Hòa sẽ phối hợp, cung cấp thông tin khi có yêu cầu và thực hiện theo quyết định, hướng dẫn chính thức của cơ quan quản lý.

Từ thông tin về kiến nghị phương án sắp xếp của tỉnh Khánh Hòa, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng, cần xem xét cụ thể cơ sở pháp lý, mục tiêu và hiệu quả của phương án trước khi quyết định mô hình tổ chức, cơ quan quản lý đối với Trường Đại học Khánh Hòa.

Trường Đại học Khánh Hòa hiện do Ủy ban nhân dân tỉnh quản lý và được hình thành trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang với Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch Nha Trang. Đây là cơ sở giáo dục được hình thành từ nguồn lực của địa phương, trong đó có đất đai, cơ sở vật chất và đội ngũ nhân lực, đồng thời thực hiện nhiệm vụ đào tạo gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Do đó, khi xem xét chuyển trường từ địa phương về Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, cần đánh giá đầy đủ những yếu tố này.

"Việc chuyển một trường từ địa phương về Bộ quản lý thực chất là thay đổi cơ quan chủ quản. Trong khi đó, xu hướng hiện nay là tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học. Như vậy, cần đánh giá việc thay đổi cơ quan chủ quản có thực sự giải quyết được những khó khăn Trường Đại học Khánh Hòa đang gặp phải như vấn đề về nguồn lực đầu tư, cơ chế quản lý, cơ sở vật chất hay tuyển sinh. Đây là cơ sở để xác định phương án sắp xếp phù hợp với điều kiện thực tế, thay vì chỉ tập trung vào việc thay đổi cơ quan quản lý.

Khánh Hòa có thế mạnh về kinh tế biển, du lịch, vì vậy cần xem xét trường đang đào tạo những ngành gì, mức độ đáp ứng nhu cầu nhân lực của địa phương ra sao và những điểm nghẽn hiện nay nằm ở đâu. Khi xác định được vấn đề cốt lõi thì mới có thể lựa chọn được phương án phù hợp.

Trong trường hợp Trường Đại học Khánh Hòa đáp ứng đủ các điều kiện theo Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về chuẩn cơ sở giáo dục đại học, có khả năng tuyển sinh và đào tạo hiệu quả có thể tiếp tục hoạt động độc lập. Trường hợp nhà trường không đáp ứng các yêu cầu về cơ sở vật chất, đất đai hoặc gặp khó khăn trong tuyển sinh mới cần cân nhắc các phương án khác như sáp nhập, chuyển đổi", Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Lê Đông Phương - nguyên cán bộ Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, Trường Đại học Khánh Hòa được tỉnh Khánh Hòa thành lập và phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế - xã hội cũng như yêu cầu về nguồn nhân lực của riêng địa phương. Trong khi đó, Trường Đại học Nha Trang là cơ sở giáo dục đại học thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo có phạm vi đào tạo và phục vụ nguồn nhân lực rộng hơn, không chỉ ở tỉnh Khánh Hòa mà hướng tới cả khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên.

Do phạm vi hoạt động, định hướng phát triển của hai trường khác nhau nên việc sáp nhập Trường Đại học Khánh Hòa vào Trường Đại học Nha Trang có thể khiến tỉnh Khánh Hòa không có cơ sở đào tạo đại học nào tập trung vào nhu cầu nhân lực của riêng địa phương.

Với những lý do trên, Tiến sĩ Lê Đông Phương rằng, trước mắt chưa nên chuyển Trường Đại học Khánh Hòa về Bộ Giáo dục và Đào tạo, mà địa phương nên tiếp tục quản lý. Trường có thể liên kết, hợp tác với Trường Đại học Nha Trang trong một số hoạt động. Chẳng hạn, ở những lĩnh vực có sự trùng lặp hoặc đòi hỏi quy mô, năng lực lớn hơn, hai trường có thể hợp tác với nhau. Tuy nhiên, Trường Đại học Khánh Hòa nhưng vẫn nên duy trì định hướng đào tạo gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Trong thời gian tới, Trường Đại học Khánh Hòa nên hướng tới mô hình một trường đại học cộng đồng, tập trung đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương, thay vì trở thành "bản sao" của Trường Đại học Nha Trang.

Đặc biệt, cần xem xét mức độ đáp ứng các chuẩn của Trường Đại học Khánh Hòa theo Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT. Đây là cơ sở để đánh giá những yêu cầu nhà trường còn thiếu, nhất là cơ sở vật chất.

Nếu tiếp tục duy trì, tỉnh nên dành nguồn lực để đầu tư và mở rộng cơ sở vật chất, đáp ứng các chuẩn đặt ra đến năm 2030. Còn nếu chuyển Trường Đại học Khánh Hòa về Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng cần phải xem trường đã đáp ứng các chuẩn chưa. Nếu còn thiếu tiêu chí nào cần có phương án đầu tư, hoàn thiện trước khi bàn giao.

Tiến sĩ Lê Đông Phương nhấn mạnh, phương án sáp nhập Trường Đại học Khánh Hòa vào một cơ sở giáo dục đại học khác có thể giúp địa phương giảm áp lực về nguồn lực đầu tư, nhưng đây chưa phải hướng đi phù hợp về lâu dài.

Khánh Hòa có thế mạnh lớn về du lịch, dịch vụ và kinh tế biển. Sau khi sáp nhập với tỉnh Ninh Thuận, địa phương càng có thêm dư địa để phát triển du lịch và các ngành kinh tế liên quan. Do đó, tỉnh cần chú trọng đầu tư đào tạo nguồn nhân lực phục vụ những lĩnh vực có thế mạnh này.

Nếu địa phương không chủ động đầu tư đào tạo nhân lực mà trông chờ vào nguồn nhân lực do các các trường đại học khác đào tạo, về lâu dài có thể xảy ra tình trạng thiếu nhân lực phù hợp với nhu cầu phát triển. Khi đó, tỉnh lại phải tìm cách thu hút sinh viên tốt nghiệp từ các địa phương và cơ sở đào tạo khác. Điều này không chỉ làm tăng chi phí tuyển dụng, thu hút nhân lực mà còn khiến địa phương khó chủ động về nguồn nhân lực cho những ngành kinh tế có nhu cầu cao. Trong khi đó, một cơ sở đào tạo đại học tại địa phương có thể vừa đào tạo theo nhu cầu thực tế, vừa tạo nguồn nhân lực có sự gắn bó với địa bàn.

Sắp xếp các trường đại học không nên chỉ nhằm giảm số lượng đầu mối

Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học không chỉ đặt ra bài toán về tổ chức bộ máy, mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực của từng địa phương.

​Tiến sĩ Hoàng Đình Hải - Thư ký Câu lạc bộ các trường đại học thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam) cho rằng, mỗi địa phương cần có một cơ sở giáo dục đại học để chủ động đào tạo nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu phát triển của địa phương, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào Trung ương hoặc các cơ sở giáo dục ở địa phương khác.

Hệ thống giáo dục đại học hiện nay có thể được phân tầng thành 3 nhóm chính gồm các trường thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh/thành phố và các trường tư thục. Trong đó, các trường công lập thuộc địa phương được đầu tư từ ngân sách địa phương, có vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực phục vụ trực tiếp cho sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Việc địa phương có cơ sở giáo dục đại học là một phần trong chiến lược phát triển của tỉnh/thành phố. Tuy nhiên, khi địa giới hành chính hoặc định hướng phát triển thay đổi, việc tổ chức lại các trường cũng cần được đặt ra. Chẳng hạn, sau khi hai tỉnh sáp nhập có thể xem xét sáp nhập hai trường, duy trì một trường hoặc tổ chức lại trường tùy thuộc vào điều kiện thực tế, vị trí địa lý, nhu cầu nhân lực, năng lực của từng trường.

Tiến sĩ Hoàng Đình Hải cũng cho rằng, lợi thế lớn nhất của trường đại học địa phương là khả năng đào tạo theo nhu cầu cụ thể của chính địa phương. Nhà trường có thể phối hợp trực tiếp với chính quyền để xác định những ngành nghề, lĩnh vực địa phương đang cần nhân lực.

Ví dụ, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Sài Gòn được Ủy ban nhân dân thành phố định hướng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ trực tiếp cho nhu cầu phát triển của địa phương. Việc đào tạo không chỉ giới hạn ở những ngành học phổ biến mà còn mở rộng sang những lĩnh vực đặc thù mà địa phương đang có nhu cầu. Chỉ khi địa phương chủ động đặt hàng, việc tổ chức đào tạo mới có thể đáp ứng tốt.

Đây cũng là một trong những lý do cần duy trì sự phân tầng trong hệ thống giáo dục đại học. Các trường thuộc Trung ương có thể đảm nhận những nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu ở quy mô rộng; trong khi trường đại học địa phương tập trung giải quyết nhu cầu nhân lực cụ thể của tỉnh/thành phố. Vì vậy sắp xếp, sáp nhập các trường đại học hiện nay cần hướng tới sự phù hợp giữa quy mô đào tạo và nhu cầu thực tế. Không nên chỉ đặt mục tiêu giảm số lượng đầu mối mà bỏ qua vai trò của từng trường đối với địa phương. Nếu phá vỡ sự phân tầng này, mạng lưới giáo dục đại học có thể mất cân đối và xảy ra tình trạng một số nơi đào tạo quá nhiều, trong khi những địa phương khác lại thiếu nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế.

Đối với Trường Đại học Khánh Hòa, Tiến sĩ Hoàng Đình Hải cho rằng cần cân nhắc kỹ trước khi sáp nhập Trường Đại học Khánh Hòa vào một cơ sở giáo dục đại học khác. Khánh Hòa thời gian qua đã có nhiều hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nếu trường tiếp tục nhận được sự quan tâm, đầu tư phù hợp của tỉnh việc duy trì và phát triển trường theo đúng sứ mệnh của một trường đại học địa phương có thể sẽ hiệu quả hơn so với việc sáp nhập khiến trường mất đi tính chủ động trong đào tạo nhân lực cho địa bàn.

Trường đại học địa phương có vai trò đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu cụ thể của địa bàn. Vì vậy, trong trường hợp Trường Đại học Khánh Hòa sáp nhập vào một trường đại học lớn hơn cần đánh giá khả năng nhà trường tiếp tục thực hiện vai trò này sau sáp nhập.

Đặc biệt, cần xem xét việc xác định ngành đào tạo, quy mô tuyển sinh và chương trình đào tạo có còn đáp ứng sát với nhu cầu nhân lực của Khánh Hòa hay không. Bởi khi không còn là một cơ sở đào tạo độc lập của địa phương, trường có thể sẽ kém chủ động hơn trong việc điều chỉnh hoạt động đào tạo theo nhu cầu thực tế của tỉnh. Do đó, việc sáp nhập cần được đánh giá không chỉ ở mục tiêu tinh gọn đầu mối mà còn ở khả năng bảo đảm chức năng đào tạo nhân lực cho địa phương.

Trong khi đó, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh cho rằng, bên cạnh phương án chuyển Trường Đại học Khánh Hòa về Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần nghiên cứu thêm các phương án khác phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Chẳng hạn, có thể xem xét tổ chức lại trường, mở rộng quy mô hoặc sáp nhập thêm một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn để hình thành một cơ sở đào tạo có quy mô và năng lực lớn hơn.

Trong trường hợp chuyển Trường Đại học Khánh Hòa về Bộ Giáo dục và Đào tạo để sáp nhập với Trường Đại học Nha Trang cần có sự đồng thuận của Trường Đại học Nha Trang. Đây không phải phương án có thể thực hiện chỉ dựa trên đề xuất của một phía. Khi sáp nhập phải đánh giá cụ thể những thuận lợi, hạn chế và rủi ro đối với cả hai trường.

Đặc biệt, việc sáp nhập cần xem xét sự tương thích về chức năng, ngành nghề đào tạo giữa các trường. Trường Đại học Nha Trang có thế mạnh về các lĩnh vực như kỹ thuật, thủy sản, chế biến, quản trị kinh doanh, trong khi Trường Đại học Khánh Hòa có những lĩnh vực như sư phạm, văn hóa, nghệ thuật và du lịch.