Để trở thành "thủ lĩnh phong trào", cán bộ Đoàn thời đại mới cần hội tụ 3 nhóm năng lực cốt lõi

Thạc sĩ Trương Khải Minh - Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam chia sẻ, Ngày 26/3 không chỉ là dịp ôn lại truyền thống, mà quan trọng hơn là "điểm kích hoạt hành động" của mỗi sinh viên - nơi người trẻ tự soi chiếu lại vai trò, trách nhiệm và khát vọng của mình trong dòng chảy phát triển của xã hội hiện đại. Từ đó thúc đẩy hành động thực chất, tạo ra những chuyển biến cụ thể trong nhận thức và hành vi của người trẻ.

Đoàn Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam tập trung triển khai 4 định hướng trọng tâm

"Với chúng tôi, ý nghĩa lớn nhất của Ngày 26/3 nằm ở việc nhắc nhở và khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa vai trò tiên phong của sinh viên - lực lượng luôn được kỳ vọng đi đầu trong đổi mới, sáng tạo và cống hiến. Đó không chỉ là tinh thần nhiệt huyết, mà còn là bản lĩnh dấn thân trước những vấn đề mới, những thách thức mới của xã hội; là ý thức trách nhiệm không chỉ với bản thân, gia đình mà còn với cộng đồng, với đất nước. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ và yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao, tinh thần ấy càng cần được cụ thể hóa bằng hành động cụ thể", Thạc sĩ Trương Khải Minh nhìn nhận.

Từ thực tiễn hoạt động của Đoàn Thanh niên tại các trường đại học nói chung và tại Đoàn Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam nói riêng, theo Thạc sĩ Minh, có thể thấy rõ sự chuyển biến nêu trên. Theo đó, tinh thần của ngày 26/3 được lan tỏa vào từng hoạt động cụ thể: Sinh viên học tập chủ động hơn, tự nghiên cứu; tham gia các hoạt động xã hội một cách có chiều sâu, gắn với những vấn đề thực tiễn của cộng đồng.

Đặc biệt, điều đáng ghi nhận là sự thay đổi trong tư duy và thái độ của sinh viên đó là dám nghĩ khác, dám thử nghiệm cái mới, dám chấp nhận rủi ro để theo đuổi những ý tưởng sáng tạo. Đồng thời sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân, đóng góp cho tập thể và xã hội. Quan trọng hơn cả là tinh thần dám chịu trách nhiệm - một phẩm chất không thể thiếu của công dân trong xã hội hiện đại. Đây chính là biểu hiện sinh động nhất của việc "kích hoạt hành động" từ những giá trị truyền thống của Đoàn.

"Việc chuyển hóa tinh thần Ngày 26/3 thành những hành động cụ thể, thiết thực chính là con đường hiệu quả nhất để tiếp nối và phát huy truyền thống vẻ vang của Đoàn Thanh niên trong giai đoạn hiện nay. Chúng tôi xác định rõ: Định hướng chính trị phải luôn giữ vai trò là "trục giá trị" nền tảng, bảo đảm cho mọi chương trình, phong trào không đi chệch khỏi mục tiêu giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ.

Ngoài ra, trong bối cảnh sinh viên ngày nay có sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy, nhu cầu và cách tiếp cận thông tin, nếu chỉ giữ nguyên những phương thức tổ chức truyền thống, cứng nhắc thì sẽ khó tạo được sự lan tỏa và sức hút. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là phương thức tổ chức phải thực sự "mở" và linh hoạt, vừa giữ vững định hướng, vừa thích ứng với thực tiễn", Thạc sĩ Trương Khải Minh chia sẻ thêm.

Để hiện thực hóa quan điểm này, Đoàn Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam tập trung triển khai 4 định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, lấy nhu cầu và mối quan tâm của sinh viên làm trung tâm. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm hoạt động của Đoàn thực sự chạm đến những vấn đề sinh viên quan tâm, từ học tập, kỹ năng, nghề nghiệp đến các giá trị sống. Khi sinh viên thấy mình trong đó, họ sẽ tham gia một cách tự giác và chủ động hơn.

Thứ hai, bám sát định hướng chỉ đạo của cấp ủy Đảng và Đoàn cấp trên, đồng thời gắn với nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Điều này giúp các hoạt động của Đoàn có thể đóng góp trực tiếp vào mục tiêu chung của Học viện, qua đó nâng cao vai trò, vị thế của tổ chức Đoàn.

Thứ ba, đổi mới hình thức truyền tải, tăng cường trải nghiệm thực tiễn thay vì thiên về lý thuyết khô cứng. Những mô hình học tập thông qua trải nghiệm, các hoạt động tương tác, dự án thực tế đang được ưu tiên triển khai, giúp sinh viên "học đi đôi với hành", từ đó hình thành kỹ năng và tư duy thực tiễn.

Thứ tư, trao quyền cho sinh viên tham gia từ khâu ý tưởng, thiết kế đến tổ chức. Việc chuyển từ “tổ chức hoạt động cho sinh viên" sang “để sinh viên tự thiết kế và dẫn dắt” là xu hướng tất yếu.

Việc chuyển từ "tổ chức hoạt động cho sinh viên" sang "để sinh viên tự thiết kế và dẫn dắt" không chỉ là một xu hướng, mà còn là yêu cầu tất yếu trong việc phát huy vai trò chủ thể của người học. Khi được trao quyền, sinh viên không chỉ tham gia mà còn trưởng thành, có trách nhiệm và sáng tạo hơn. Vai trò của Đoàn lúc này là định hướng, hỗ trợ, đồng hành, chứ không làm thay.

Theo Thạc sĩ Trương Khải Minh, trong môi trường đào tạo đặc thù như Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam, tổ chức Đoàn không chỉ là nơi tổ chức phong trào, mà được xác định là một "môi trường thực hành nghề nghiệp sớm" cho sinh viên. Đây là điểm khác biệt quan trọng, bởi mọi hoạt động Đoàn đều được thiết kế không chỉ để tạo sân chơi, mà còn nhằm trang bị năng lực nghề nghiệp một cách thực chất, gắn với yêu cầu của thị trường lao động.

"Trên cơ sở đó, chúng tôi định vị Đoàn Học viện với ba vai trò cốt lõi: Định hướng giá trị và bản lĩnh chính trị; Rèn luyện kỹ năng mềm, kỹ năng tổ chức, lãnh đạo, các kỹ năng chuyên môn; Kết nối sinh viên với thực tiễn xã hội. Nói cách khác, Đoàn vừa là "trường học thứ hai", vừa là "vườn ươm" để sinh viên phát triển toàn diện trước khi bước vào thị trường lao động", Bí thư Đoàn Học viện bày tỏ.

Hoạt động Đoàn hướng tới chiều sâu và sự lan tỏa

Thạc sĩ Trương Khải Minh cho biết thêm, hướng tới tháng thanh niên, Đoàn Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam chủ động lựa chọn cách tiếp cận có trọng tâm, ưu tiên chiều sâu và khả năng lan tỏa. Mỗi chương trình, mỗi phần việc đều được thiết kế với mục tiêu rõ ràng: Không chỉ tạo không khí sôi nổi trong dịp kỷ niệm, mà còn để lại giá trị bền vững trong nhận thức và hành động của đoàn viên, sinh viên.

Trước hết là nhóm hoạt động giáo dục truyền thống gắn với các diễn đàn mở. Các chương trình được thiết kế theo hướng tăng cường đối thoại, tương tác, tạo không gian để đoàn viên, thanh niên bày tỏ suy nghĩ, quan điểm và đề xuất sáng kiến cho tổ chức Đoàn. Điểm nhấn là Lễ kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn, không chỉ mang ý nghĩa tri ân, ôn lại truyền thống mà còn là dịp để khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, chương trình đối thoại giữa Ban Thường vụ Đảng ủy Học viện với cán bộ Đoàn, đảng viên trong các chi bộ sinh viên được kỳ vọng trở thành kênh trao đổi thẳng thắn, giúp tiếng nói của sinh viên được lắng nghe, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa tổ chức Đảng và tổ chức Đoàn trong nhà trường.

Song song với đó là các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng - một trong những dấu ấn đặc trưng của tuổi trẻ Học viện. Các chương trình được triển khai theo hướng gắn với trách nhiệm xã hội, tập trung vào những địa bàn còn nhiều khó khăn, qua đó không chỉ hỗ trợ cộng đồng mà còn giúp sinh viên trải nghiệm thực tế, thấu hiểu và sẻ chia. Ngày hội hiến máu toàn Học viện tiếp tục là hoạt động thường niên mang đậm giá trị nhân văn, lan tỏa thông điệp sống có trách nhiệm và biết cho đi trong cộng đồng sinh viên.

Ở phương diện học thuật và rèn luyện kỹ năng, Đoàn Học viện tổ chức nhiều sân chơi mang tính chuyên sâu, tạo cơ hội để sinh viên phát huy năng lực và khẳng định bản thân. Các cuộc thi như cán bộ Đoàn vững kỹ năng, giỏi nghiệp vụ; hội thi nghiệp vụ công tác xã hội; cuộc thi lý luận chính trị của Câu lạc bộ Lý luận trẻ… không chỉ là nơi tranh tài, mà còn là môi trường học tập thực tiễn, giúp sinh viên củng cố kiến thức, rèn luyện tư duy phản biện và nâng cao năng lực nghề nghiệp. Thông qua đó, sinh viên từng bước hình thành bản lĩnh, sự tự tin và khả năng thích ứng với yêu cầu công việc sau này.

Các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao cũng được duy trì và tổ chức đa dạng, góp phần xây dựng đời sống tinh thần phong phú cho sinh viên. Các giải đấu như pickleball, bóng chuyền, bóng đá, cầu lông… không chỉ tạo sân chơi lành mạnh, mà còn tăng cường sự gắn kết, tinh thần đồng đội và ý thức rèn luyện thể chất.

Bản lĩnh của cán bộ Đoàn trong thời đại mới

Thạc sĩ Trương Khải Minh nhìn nhận, để trở thành “thủ lĩnh phong trào”, cán bộ Đoàn thời đại mới cần hội tụ 3 nhóm năng lực cốt lõi.

Trước hết là bản lĩnh chính trị và tư duy đúng đắn. Trong môi trường thông tin đa chiều, cán bộ Đoàn phải đủ vững vàng để phân tích, chọn lọc và giữ được lập trường, đồng thời có khả năng định hướng, dẫn dắt đoàn viên, thanh niên. Đây là nền tảng để xây dựng uy tín và vai trò của người thủ lĩnh.

Tiếp đó là năng lực tổ chức. Cán bộ Đoàn cần biết thiết kế hoạt động phù hợp, linh hoạt trong triển khai, chủ động kết nối các nguồn lực và quan trọng hơn là truyền được cảm hứng, tạo động lực để đoàn viên tích cực tham gia. Một hoạt động thành công không chỉ nằm ở quy mô, mà ở giá trị thực tiễn và sức lan tỏa mà nó mang lại.

Bên cạnh đó là kỹ năng số và truyền thông hiện đại. Việc làm chủ các nền tảng số, công cụ truyền thông giúp cán bộ Đoàn tổ chức hoạt động hiệu quả hơn và lan tỏa thông điệp một cách nhanh chóng, phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin của giới trẻ.

"Tuy nhiên, trên tất cả, yếu tố quan trọng nhất vẫn là phẩm chất. Tinh thần trách nhiệm và sự gương mẫu chính là "thước đo" của cán bộ Đoàn. Không chỉ dừng lại ở việc phát động hay kêu gọi, người cán bộ phải là người đi đầu trong hành động, dám làm, dám chịu trách nhiệm và tạo niềm tin bằng kết quả cụ thể. Khi lời nói đi đôi với việc làm, sự dẫn dắt mới thực sự có sức thuyết phục và lan tỏa", Thạc sĩ Trương Khải Minh bộc bạch.