Kinh doanh quốc tế là ngành học thuộc khối kinh tế – quản trị, đào tạo nguồn nhân lực có khả năng tham gia và thích ứng hiệu quả với các hoạt động kinh doanh, thương mại và đầu tư trong môi trường toàn cầu. Ngành học này tập trung nghiên cứu các hoạt động kinh tế xuyên biên giới, quan hệ thương mại giữa các quốc gia và khu vực trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.
Ngành học có “vai trò điều phối và cầu nối” giữa các nền kinh tế trên thế giới
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh – Phó trưởng khoa, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, ngành Kinh doanh quốc tế là ngành học có “vai trò điều phối và cầu nối” giữa các nền kinh tế trên thế giới. Đây là ngành tập trung vào việc nghiên cứu và thực hiện các hoạt động giao dịch thương mại giữa các quốc gia để tối ưu hóa nguồn lực toàn cầu nhằm đạt được lợi ích lớn nhất. Đặc thù nghề nghiệp của ngành Kinh doanh quốc tế là môi trường làm việc đa văn hóa, áp lực về thời gian, không gian và có tính pháp lý phức tạp. Bởi, mỗi quốc gia đều có những hệ thống pháp luật và quy định riêng biệt, đòi hỏi lao động trong ngành phải am hiểu thật chuyên sâu.
Đối với chương trình đào tạo ngành Kinh doanh quốc tế tại nhà trường, sinh viên sẽ được trang bị những kiến thức và kỹ năng theo hướng ứng dụng thực tiễn và sát với yêu cầu từ các doanh nghiệp. Những kiến thức cốt lõi mà sinh viên được trang bị chủ yếu liên quan đến các hoạt động thương mại quốc tế như: quản trị xuất nhập khẩu, kinh doanh quốc tế, quản trị thu mua toàn cầu, logistics, quản trị chuỗi cung ứng, quản trị đa văn hóa, marketing toàn cầu, và quản trị dự án quốc tế. Thông qua các học phần này, sinh viên sẽ hiểu rõ hơn kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về bản chất của các hoạt động kinh doanh quốc tế, từ đó dễ dàng hơn trong việc tiếp cận môi trường quốc tế và trao đổi giao thương với các doanh nghiệp nước ngoài.
Ngoài kiến thức chuyên môn, sinh viên ngành Kinh doanh quốc tế cũng sẽ được trang bị những kỹ năng như: kỹ năng ngoại ngữ chuyên sâu, không chỉ giao tiếp mà còn thành thạo tiếng Anh ngành Kinh doanh quốc tế; kỹ năng phân tích dữ liệu và báo cáo tài chính quốc tế, hiểu biết về Incoterms, Hiệp định thương mại, thuế quan, quản trị rủi ro, quản trị tỷ giá để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp; kỹ năng đàm phán và thuyết phục, giúp ký kết và hoàn tất các hợp đồng giá trị cao; kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề, giúp doanh nghiệp hạn chế những rủi ro tiềm ẩn và tìm ra các giải pháp thay thế nhanh chóng.
Chia sẻ thêm về chương trình đào tạo ngành Kinh doanh quốc tế tại Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Hà - Trưởng Bộ môn Kinh doanh quốc tế cho biết, chương trình đào tạo cử nhân ngành Kinh doanh quốc tế được nhà trường rà soát, cập nhật và điều chỉnh theo chu kỳ 2 năm/lần nhằm bảo đảm bám sát xu hướng tuyển dụng của doanh nghiệp trong và ngoài nước, đồng thời đáp ứng kịp thời các yêu cầu ngày càng cao và biến động nhanh của thị trường lao động.
Để nâng cao mức độ phù hợp với nhu cầu thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, nhà trường đã cập nhật chương trình đào tạo ngành học này theo hướng tăng tính ứng dụng, tăng cường năng lực số và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp thông qua nội dung học phần, tình huống thực tế, công cụ số và hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp.
Nhà trường tổ chức thường xuyên các chuyên đề thực tế với sự tham gia của doanh nghiệp, chuyên gia và cựu sinh viên đang làm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu – logistics. Các chuyên đề tập trung vào những nội dung của thị trường như vận hành đơn hàng quốc tế, chứng từ – hải quan, quản trị chuỗi cung ứng, quản trị rủi ro hợp đồng, khai thác Hiệp định thương mại tự do (FTA), cũng như kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa. Cách làm này giúp sinh viên cập nhật nhanh các yêu cầu nghề nghiệp và chuẩn bị tốt hơn cho thực tập, việc làm.
Ngoài ra, nhà trường đã triển khai Chương trình Phát triển Nhân tài số (Google Career Certificates) nhằm bổ sung hệ năng lực số thiết thực cho sinh viên. Thông qua các chứng chỉ nghề nghiệp của Google, sinh viên có cơ hội rèn luyện các kỹ năng quan trọng đối với ngành Kinh doanh quốc tế như: tư duy dữ liệu, làm việc với công cụ số, quản lý dự án và cách thức vận hành công việc theo chuẩn quốc tế, những năng lực ngày càng cần thiết khi doanh nghiệp số hóa hoạt động xuất nhập khẩu, bán hàng xuyên biên giới và quản trị chuỗi cung ứng.
Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Tiến sĩ Đào Thị Thu Hiền - Trưởng ngành Kinh doanh quốc tế, Khoa Quản trị kinh doanh cho biết, chương trình đào tạo ngành Kinh doanh quốc tế của trường được xây dựng theo chuẩn quốc tế, theo hướng liên ngành và gắn với thực tiễn doanh nghiệp. Sinh viên được trang bị nền tảng kiến thức về thương mại đa biên, marketing quốc tế, logistics và quản trị chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời phát triển các kỹ năng quan trọng như ngoại ngữ, phân tích thị trường, tư duy chiến lược, đàm phán và làm việc trong môi trường kinh doanh xuyên biên giới. Đây là năng lực cốt lõi giúp sinh viên tự tin tham gia vào thị trường lao động trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế.
Về chương trình đào tạo ngành Kinh doanh quốc tế, nhà trường đã tiến hành cập nhật chương trình theo hướng tăng cường tính ứng dụng, liên ngành và tiếp cận xu hướng số hóa toàn cầu. Cụ thể, trường tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài nước để điều chỉnh nội dung đào tạo theo nhu cầu thực tế. Đồng thời, xây dựng các mô-đun đào tạo do doanh nghiệp đồng thiết kế, mời chuyên gia thực hành giảng dạy, và tổ chức chuỗi hội thảo, tiếp cận nhiều công cụ số…
Ngoài học phần tiếng Anh chuyên ngành, sinh viên còn có lựa chọn học các ngôn ngữ thứ hai như tiếng Nhật, tiếng Trung hoặc tiếng Hàn, vốn là lợi thế lớn trong môi trường kinh doanh xuyên quốc gia. Hơn nữa, kỹ năng đàm phán số, kỹ năng làm việc nhóm đa văn hóa và kỹ năng giải quyết vấn đề thông qua công cụ số cũng được lồng ghép liên tục trong các hoạt động học tập và ngoại khóa.
Tiến sĩ Đào Thị Thu Hiền (thứ 4 từ phải qua) cùng các thầy cô Trường Đại học Nguyễn Tất Thành giảng dạy chương trình đào tạo ngành Kinh doanh quốc tế tham gia Hội thảo quốc tế. Ảnh: NVCC.
Nhu cầu nhân lực có xu hướng tăng, cơ hội nghề nghiệp rộng mở
Theo cô Lê Thị Thanh Hà, nhu cầu nhân lực ngành Kinh doanh quốc tế có xu hướng tăng rõ rệt. Năm 2025, xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam trong mạng lưới thương mại toàn cầu. Đồng thời, dòng vốn đầu tư nước ngoài duy trì quy mô tích cực; FDI thực hiện năm 2025 đạt hơn 27,6 tỷ USD, phản ánh mức độ tin tưởng của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh trong nước. Những kết quả này kéo theo nhu cầu lớn về nhân sự ngành Kinh doanh quốc tế.
Sinh viên sau khi tốt nghiệp ngành Kinh doanh quốc tế có cơ hội làm việc tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu/sản xuất có hoạt động xuất nhập khẩu, công ty giao nhận–logistics–forwarder, hãng tàu/hãng hàng không, cảng biển–ICD–kho bãi, ngân hàng, doanh nghiệp FDI/đa quốc gia và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Các vị trí tiêu biểu gồm: nhân viên xuất khẩu/nhập khẩu, chứng từ (Docs), chăm sóc khách hàng logistics (CS), khai báo hải quan, pricing/báo giá, booking coordinator, vận hành hiện trường, kinh doanh quốc tế (international/global sales), mua hàng quốc tế (sourcing/procurement/purchasing), theo dõi đơn hàng (merchandiser), quản lý chuỗi cung ứng.
Còn theo cô Đào Thị Thu Hiền, ngành Kinh doanh quốc tế giúp doanh nghiệp tổ chức và vận hành các hoạt động kinh doanh vượt ra khỏi biên giới quốc gia bao gồm các hoạt động thương mại quốc tế, đầu tư, logistics và marketing toàn cầu. Vì vậy, người làm nghề kinh doanh quốc tế không chỉ cần nền tảng quản trị kinh doanh, mà còn phải hiểu luật lệ và thông lệ quốc tế, nhạy bén với biến động chính sách, có năng lực đàm phán và làm việc trong môi trường đa văn hóa, đồng thời sở hữu ngoại ngữ đủ mạnh để giao tiếp và xử lý công việc một cách chuyên nghiệp. Nói cách khác, đây là nhóm nhân sự vừa phải có tư duy kinh doanh, vừa phải có kỷ luật vận hành và khả năng quản trị rủi ro.
Trong bối cảnh kinh tế – chính trị – xã hội toàn cầu nhiều biến động như hiện nay, nhu cầu nhân lực ngành Kinh doanh quốc tế không những không giảm mà còn chuyển sang giai đoạn “cần người giỏi hơn, sâu hơn”. Các cú sốc như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động tỷ giá, chi phí logistics tăng giảm thất thường, xung đột địa chính trị hay xu hướng bảo hộ thương mại khiến doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc thị trường, đa dạng hóa nguồn cung, tối ưu vận hành và kiểm soát rủi ro tốt hơn.
Việt Nam là nước đang hội nhập rất sâu với nhiều hiệp định thương mại tự do và thu hút đầu tư quốc tế mạnh, vì vậy nhu cầu tuyển dụng vẫn cao ở các mảng xuất nhập khẩu, logistics, phát triển thị trường quốc tế,… Các doanh nghiệp ngày nay không chỉ tìm người “biết quy trình”, mà cần nhân sự hiểu bản chất thương mại toàn cầu, nắm được quy định và tiêu chuẩn quốc tế, đọc dữ liệu thị trường, dự báo rủi ro, và thích ứng nhanh khi chính sách hay môi trường kinh doanh thay đổi.
“Tôi tin rằng đây là một ngành mang tính chiến lược dài hạn, bởi trong thời kỳ biến động, ai quản trị được rủi ro và tận dụng được cơ hội từ hội nhập thì sẽ có lợi thế cạnh tranh và nguồn nhân lực ngành Kinh doanh quốc tế chính là lực lượng giúp doanh nghiệp làm điều đó”, cô Hiền bày tỏ.
Anh Trần Phi Hồng - cựu sinh viên ngành Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh, hiện đang làm Phó Quản lý phòng Kinh doanh của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dịch vụ Thương mại xuất nhập khẩu Đại Sơn Phát chia sẻ: “Nhờ được tiếp xúc với công việc kinh doanh sớm từ gia đình, tôi đã tự nhận thức được rằng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thế giới, đặc biệt khi hoạt động thương mại quốc tế phát triển mạnh, ngành xuất nhập khẩu đóng vai trò rất quan trọng đối với sự tăng trưởng của đất nước. Đây là ngành giúp kết nối Việt Nam với thị trường toàn cầu, đảm bảo sự lưu thông hàng hóa và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp.
Tôi nhận thấy đây là lĩnh vực có tính bền vững lâu dài, vì giao thương quốc tế là nhu cầu tất yếu và không thể thiếu trong nền kinh tế hiện đại. Chính vì vậy, tôi quyết định theo học ngành Kinh doanh quốc tế với mong muốn học được kiến thức về ngành để đóng góp một phần công sức vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu quy trình và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế”, anh Hồng cho hay.
Theo anh Hồng, những kiến thức nền tảng từ ngành Kinh doanh quốc tế đã hỗ trợ anh rất nhiều trong công việc thực tế, đặc biệt là lĩnh vực xuất nhập khẩu.
“Trong quá trình học, tôi được trang bị kiến thức về Incoterms, thanh toán quốc tế, hợp đồng ngoại thương, vận tải và bảo hiểm hàng hóa. Khi đi làm, những kiến thức này giúp tôi hiểu rõ quy trình xuất nhập khẩu, đọc và xử lý chứng từ chính xác hơn, đồng thời hạn chế sai sót trong quá trình làm việc.
Bên cạnh đó, kỹ năng phân tích thị trường, tư duy logic và làm việc nhóm được rèn luyện ở đại học cũng giúp tôi phối hợp tốt hơn với các bộ phận liên quan như hãng tàu, khách hàng và bộ phận chứng từ”, anh Hồng bày tỏ.
Ngoài ra, theo anh Hồng, để học tốt ngành Kinh doanh quốc tế, bên cạnh kiến thức kinh tế cơ bản thì sinh viên cần có năng lực ngoại ngữ tốt. Bởi, đây không những là lợi thế, mà còn là hành trang bắt buộc đối với nhân lực ngành. Ngoài ra, sinh viên cũng nên hiểu sớm những kiến thức về Incoterms, thanh toán quốc tế, hợp đồng ngoại thương và quy trình xuất nhập khẩu.
Đặc thù của ngành Kinh doanh quốc tế đòi hỏi nhân sự phải có khả năng thích nghi cao và chịu đựng áp lực tốt. Bởi lẽ, quy trình xuất nhập khẩu thực tế thường phức tạp và biến động không ngừng, vượt xa những kiến thức đơn thuần được giảng dạy trên ghế nhà trường
Anh Hồng cũng gửi gắm lời khuyên dành cho những sinh viên đang theo học ngành Kinh doanh quốc tế: “Các bạn không nên đợi đến năm cuối mới đi thực tập, thay vào đó nên đi càng sớm càng tốt để biết mình có hợp ngành này hay không. Đồng thời, hãy học để hiểu rõ bản chất, kiến thức về dòng chảy hàng hóa, tiền tệ và trách nhiệm của từng bên trong một giao dịch. Ngoài ra, hãy rèn cho mình tính cẩn thận và tinh thần chịu trách nhiệm bởi, trong ngành này, một sai sót nhỏ trong chứng từ cũng có thể gây thiệt hại lớn.
Kinh doanh quốc tế vẫn luôn là con đường đáng để theo đuổi, nhưng chỉ dành cho những ai dám nhìn thẳng vào thực tế, không mơ mộng trước cái tên nghe có vẻ sang trọng của nó”, cựu sinh viên ngành Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh.
