Dưới sự chỉ đạo của Ban Lãnh đạo Học viện, các khoa, phòng, đơn vị được khuyến khích chủ động hoặc phối hợp tổ chức những chương trình thiện nguyện, nhằm lan tỏa tinh thần nhân ái, sẻ chia và trách nhiệm xã hội trong cộng đồng.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh - Trưởng khoa, Khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam chia sẻ, chương trình tình nguyện mùa đông mang tên “Đông ấm yêu thương” đã trở thành hoạt động truyền thống, được tổ chức vào dịp cận Tết Nguyên đán hằng năm. Đây không chỉ là một chương trình thiện nguyện đơn thuần, mà còn là hoạt động thực hiện rõ nét chức năng phục vụ cộng đồng và phát triển xã hội - một trong những trụ cột quan trọng trong sứ mệnh đào tạo của Khoa.
“Đông ấm yêu thương” thường được triển khai tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới - nơi còn nhiều hộ nghèo, gia đình chính sách gặp khó khăn, trẻ em thiếu điều kiện học tập và sinh hoạt. Việc lựa chọn thời điểm gần Tết thể hiện mong muốn của Khoa trong việc góp phần mang đến cho bà con và các em nhỏ một cái Tết đủ đầy, ấm áp và trọn vẹn hơn.
Chương trình thu hút sự tham gia của toàn thể giảng viên, sinh viên trong và ngoài Khoa, cùng sự đồng hành của các nhà tài trợ, mạnh thường quân. Không chỉ trao gửi những phần quà vật chất, hoạt động còn mở ra cơ hội để giảng viên và sinh viên được trực tiếp tiếp cận thực tiễn, quan sát và hỗ trợ các nhóm đối tượng yếu thế - đúng với đặc thù nghề nghiệp của ngành Công tác xã hội", Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh.
Trong quá trình xây dựng và triển khai chương trình, Khoa Công tác xã hội (đơn vị chủ trì) đã tiếp cận, khảo sát và đánh giá nhu cầu của cộng đồng, đặc biệt là các nhóm yếu thế tại địa bàn để bảo đảm các hoạt động hỗ trợ đi đúng, trúng và thực chất.
Tiến sĩ Ngọc Linh lý giải, việc xây dựng và triển khai chương trình được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ. Trước hết là khảo sát và đánh giá nhu cầu tại địa phương, thông qua sự phối hợp với chính quyền cơ sở và các trường học, nhằm xác định rõ những khó khăn thực tế của người dân và trẻ em gặp khó khăn trong việc đi học, nhà trường còn thiếu các điều kiện cơ sở vật chất để tổ chức hoạt động dạy - học, bà còn thiếu các điều kiện để sản xuất. Trên cơ sở đó, Khoa xây dựng kế hoạch triển khai, huy động và kết nối các nguồn lực phù hợp như học bổng, nhu yếu phẩm, chăn ấm, đồ dùng sinh hoạt hoặc trang thiết bị phục vụ dạy - học.
Hoạt động trao quà được tổ chức trực tiếp tại địa phương, với sự tham gia của giảng viên, sinh viên và các nhà hảo tâm, bảo đảm quà tặng đến tận tay đúng đối tượng. Sau chương trình, công tác tổng kết, đánh giá và công khai minh bạch nguồn lực, tài chính luôn được chú trọng, thể hiện sự chuyên nghiệp và trách nhiệm trong tổ chức hoạt động xã hội.
Gắn hoạt động thiện nguyện với chương trình đào tạo đặc thù
Một trong những điểm nhấn nổi bật của các chương trình tình nguyện do Khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam chủ trì, tổ chức là sự lồng ghép chặt chẽ giữa hoạt động thiện nguyện và chương trình đào tạo chuyên môn.
Bên cạnh “Đông ấm yêu thương”, sinh viên còn tham gia nhiều hoạt động tình nguyện diễn ra hàng năm, với nhiều hình thức và thời điểm khác nhau. Có thể kể đến chương trình mùa hè xanh của Liên chi đoàn Khoa; đưa đoàn viên về địa phương tổ chức các chương trình hỗ trợ bà con và thanh niên, đoàn viên ở cơ sở; tổ chức các chuyên đề nâng cao nhận thức cho trẻ em về các vấn đề tự bảo vệ bản thân, kỹ năng ứng phó với các tình huống bắt cóc, xâm hại; hoạt động giúp bà con làm mùa vụ.
Đội Công tác xã hội (có sinh viên ngành Công tác xã hội là nòng cốt, có sự phụ trách của giảng viên bộ môn) đã chủ động phối hợp cùng các đơn vị liên quan triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ thiết thực cho trẻ em và bệnh nhân tại bệnh viện. Các chương trình tập trung vào trao tặng suất ăn, quà hỗ trợ, đồng thời tổ chức các hoạt động văn hóa - văn nghệ gắn với những dịp ý nghĩa như Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6, Tết Trung thu…, góp phần động viên tinh thần và lan tỏa sự sẻ chia trong cộng đồng.
Tiến sĩ Ngọc Linh cũng thông tin, chương trình “Đông ấm yêu thương” năm 2026, tổ chức vào tháng 1/2026, là lần thứ 11 được Khoa triển khai, tiếp nối chuỗi hoạt động thiện nguyện giàu ý nghĩa trong nhiều năm qua. Với sự quan tâm, tạo điều kiện của Lãnh đạo Học viện, chương trình thu hút sự tham gia tích cực của đội ngũ giảng viên, sinh viên cùng các nhà hảo tâm.
Các nguồn hỗ trợ tập trung vào nhu yếu phẩm thiết yếu như suất học bổng, chăn ấm, quần áo mùa đông, đồ dùng học tập và một số trang thiết bị phục vụ công tác chăm sóc, giáo dục học sinh tại cơ sở. Nội dung hỗ trợ được xây dựng trên cơ sở khảo sát, thống nhất giữa nhu cầu thực tế của địa phương và khả năng đóng góp của các mạnh thường quân, qua đó góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, học tập cho người dân có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em yếu thế.
Bên cạnh các hoạt động hỗ trợ theo thời điểm, những nội dung mang tính bền vững như phát triển cộng đồng, hỗ trợ tâm lý cho trẻ em, học sinh được lồng ghép chặt chẽ trong chương trình thực tập của sinh viên tại cơ sở. Ngành Công tác xã hội tổ chức ba đợt thực hành môn học gồm: thực hành cá nhân, thực hành nhóm và thực hành phát triển cộng đồng.
Trong quá trình này, sinh viên không chỉ đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyên môn mà còn trực tiếp triển khai các hoạt động tình nguyện gắn với kiến thức đã học, thông qua những công trình, phần việc cụ thể như “thắp sáng đường quê”, nâng cao nhận thức và kỹ năng bảo vệ môi trường cho người dân, tổ chức các lớp tập huấn phòng ngừa đuối nước, bắt cóc, xâm hại cho trẻ em, góp phần tạo chuyển biến tích cực và lâu dài tại địa phương.
Bên cạnh đó, Sinh viên ngành Tâm lý học có các đợt thực tập như: Hỗ trợ tâm lý và tham vấn tâm lý cho thanh thiếu niên. Với các đợt thực tập như vậy, sinh viên của ngành đã thực hiện các hoạt động tình nguyện bằng cách vận dụng kiến thức chuyên ngành trong việc tổ chức các hoạt động phòng ngừa cho học sinh tại các trường tiểu học/ trung học cơ sở/ trung học phổ thông tại địa bàn thực tập.
"Như vậy, hoạt động tình nguyện này vừa thực hiện hoạt động chuyên môn, nhưng có sự giám sát chặt chẽ về chuyên môn theo quy điều đạo đức nghề nghiệp", cô Linh đúc kết.
Bồi đắp năng lực nghề nghiệp và giá trị sống cho sinh viên
Trưởng khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam nhìn nhận, thông qua các hoạt động tình nguyện, sinh viên không chỉ được rèn luyện kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp, mà còn được bồi đắp những giá trị nhân văn cốt lõi như lòng trắc ẩn, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp. Những trải nghiệm thực tế giúp các em hiểu rõ hơn về con người, về xã hội, nhận diện được điểm mạnh - điểm hạn chế của bản thân.
"Đối với sinh viên của Khoa nói riêng và sinh viên Học viện nói chung, việc tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động thiện nguyện có ý nghĩa thiết thực trong quá trình rèn luyện, hoàn thiện năng lực nghề nghiệp và phát triển nhân cách. Đây không chỉ là môi trường học tập giàu trải nghiệm mà còn là “lớp học thực tiễn” giúp sinh viên trưởng thành cả về chuyên môn lẫn nhận thức xã hội.
Năng lực nghề nghiệp của sinh viên được hình thành và bồi đắp trên ba trụ cột: kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và đạo đức nghề nghiệp. Thông qua các hoạt động xã hội, tình nguyện vì cộng đồng, các em có cơ hội vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã học vào các tình huống cụ thể của đời sống.
Quá trình “học đi đôi với hành” giúp kiến thức được kiểm chứng, kỹ năng được rèn luyện, từ đó tích lũy thành vốn kinh nghiệm, trải nghiệm nghề nghiệp quý báu. Qua mỗi hoạt động, sinh viên hiểu rõ hơn năng lực bản thân, nhận diện điểm mạnh, điểm hạn chế, xác định những nội dung cần tiếp tục học hỏi, bồi dưỡng để phát triển nghề nghiệp bền vững. Đồng thời, việc trực tiếp tham gia và trải nghiệm thực tiễn cũng tạo điều kiện thuận lợi để hình thành, nuôi dưỡng thái độ, phẩm chất và đạo đức nghề nghiệp, giúp sinh viên thấu hiểu sâu sắc hơn hoàn cảnh, con người và những giá trị cần gìn giữ trong quá trình hành nghề.
Sự phát triển nhân cách của sinh viên còn thể hiện ở việc các em được rèn luyện để trở thành những công dân có trách nhiệm, đáp ứng giá trị của xã hội. Tham gia các hoạt động cộng đồng là cơ hội để sinh viên bồi đắp đạo đức xã hội, kỹ năng xã hội và tri thức xã hội nói chung - những “vốn xã hội” chỉ có thể hình thành thông qua trải nghiệm thực tiễn. Các giá trị nhân văn như lòng trắc ẩn, tinh thần sẻ chia, đoàn kết và bác ái được hun đúc qua từng hoạt động thiện nguyện, trở thành nền tảng quan trọng giúp sinh viên tự tin bước vào đời, định vị bản thân và phát triển nghề nghiệp trong tương lai", Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh lý giải.
Từ thực tiễn triển khai, Khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam kỳ vọng các chương trình tình nguyện mùa đông sẽ tiếp tục được duy trì và lan tỏa sâu rộng. Đây không chỉ là hoạt động thiện nguyện mang ý nghĩa trước mắt, mà còn là phương thức đào tạo gắn lý thuyết với thực tiễn, góp phần khẳng định vai trò của Học viện trong phục vụ và phát triển cộng đồng.
Theo chỉ đạo của Lãnh đạo Học viện, hoạt động tình nguyện mùa đông được triển khai trên phạm vi toàn Học viện; các khoa, phòng, đơn vị căn cứ vào điều kiện thực tế và nguồn lực huy động để chủ động tổ chức, bảo đảm phù hợp, hiệu quả.
Riêng đối với Khoa Công tác xã hội, đây được xác định là hoạt động thường niên, gắn chặt với một trong những chức năng cốt lõi của cơ sở đào tạo là phục vụ và phát triển cộng đồng. Với đặc thù đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực công tác xã hội, tâm lý học, chương trình cũng là môi trường thực tiễn quan trọng để giảng viên, sinh viên vận dụng kiến thức, kỹ năng chuyên môn vào việc tổ chức và triển khai các hoạt động phát triển cộng đồng.
"Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên là điều kiện tiên quyết để các chương trình thiện nguyện được triển khai hiệu quả. Chính quyền địa phương đóng vai trò nắm bắt sát thực nhu cầu của người dân và điều kiện tổ chức hoạt động hỗ trợ. Các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm tham gia đóng góp linh hoạt về thời gian, kinh phí và nguồn lực. Với vai trò đơn vị tổ chức, Khoa bảo đảm sự đồng thuận, tinh thần trách nhiệm, kế hoạch triển khai rõ ràng, minh bạch, hiệu quả, cùng sự trân trọng đối với mọi đóng góp. Đặc biệt, sự quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện và sự ủng hộ của đội ngũ giảng viên, sinh viên là nền tảng quan trọng quyết định thành công của chương trình", Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh.
Thông qua chương trình, mỗi người tham gia - từ giảng viên, sinh viên đến các nhà hảo tâm, đều có cơ hội trực tiếp thực hành, lan tỏa những giá trị nhân văn, giá trị đạo đức xã hội trong đời sống. Khoa mong muốn bà con, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn không chỉ nhận được sự hỗ trợ về vật chất mà còn cảm nhận được tình cảm, sự sẻ chia, ấm áp từ thầy và trò Học viện cùng các mạnh thường quân ở khắp mọi miền. Sự kết nối, trân trọng và yêu thương giữa con người với con người chính là ý nghĩa sâu xa mà chương trình hướng tới, qua đó góp phần tiếp thêm động lực, niềm tin cho cả người trao và người nhận, cùng hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn.
