Báo chí thời “bốn sợ, bốn không”!

Góc nhìn

Xuân Dương

(GDVN) - Nhân ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, viết đôi dòng suy nghĩ, dẫu không thể thấy cả trời xanh nhưng luôn biết trời lúc nào cũng xanh.

Trong vòng nửa tháng, hai bài viết của TS. Vũ Ngọc Hoàng, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo TW đã khiến người đọc phải dành nhiều thời gian suy nghĩ.

Đó là bài “Lợi ích nhóm” và “Chủ nghĩa tư bản thân hữu” - cảnh báo nguy cơ” đăng trên tạp chí Cộng sản số ra ngày 2/6/2015; và bài phát biểu tại Hội thảo quốc gia “90 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam - Truyền thống, bản lĩnh và trách nhiệm" tổ chức tại Hà Nội ngày 18/6/2015. 

Bài viết này đã được Giaoduc.net.vn ngày 19/6/2015 đăng với tiêu đề "Hễ đụng đến vấn đề “nhạy cảm” thì coi như chạm vào vùng cấm...", còn Vietnamnet.vn thì chạy tít “Cuộc sống cần báo chí ‘xông’ vào chỗ nhạy cảm”. 

Phát biểu tại Hội thảo ông Hoàng cho rằng “Hễ đụng đến vấn đề “nhạy cảm” thì coi như chạm vào vùng cấm, thường là né tránh, không viết, không nói, kể cả không nghiên cứu, sợ viết sai, nói sai, sợ bị định kiến, sợ đụng chạm, sợ bị đánh giá, bị quy chụp quan điểm…”. [1] 

Phải chăng báo chí mới chỉ có “Bốn sợ” như đã nêu hay còn sợ nhiều điều khác nữa?

Ngoài “Bốn sợ” lại có thể cho rằng báo chí Việt Nam đang ở thời “Bốn không” nếu dựa vào ý kiến của ông Vũ Ngọc Hoàng mà Vietnamnet.vn tường thuật: “một số cơ quan báo chí, nhà báo bắt đầu sợ nhiều đề tài nhạy cảm, dẫn đến không tìm hiểu, không nghiên cứu, không viết, không phản ánh”. [2]

Người làm báo, đặc biệt là đội ngũ biên tập, lãnh đạo các tờ báo vì sao lại “sợ” nhiều thứ đến thế, vì sao phải sợ đến mức “không tìm hiểu, không nghiên cứu, không viết, không phản ánh”?

Nêu câu hỏi này với nhà báo, biên tập hoặc lãnh đạo cơ sở báo chí chắc khó mà nhận được câu trả lời thẳng thắn vì thuộc lĩnh vực “nhạy cảm”.

Đôi khi thay vì câu trả lời, người ta nhắc khéo câu nói “sống, chiến đấu, lao động và học tập”…, muốn “chiến” thì phải “sống” cái đã, “sống” là số một, sau sống mới là “chiến”, “chết” rồi thì “chiến” với ai, chẳng lẽ với Tào Tháo?

Một cách nghiêm túc, để trả lời câu hỏi phải nhìn nhận từ hai phía: phía nhà báo, cơ quan báo chí và phía cơ quan quản lý, các bộ, đến các cơ quan bảo vệ pháp luật…

Thứ nhất, đội ngũ người làm báo:

Xin không đề cập đến thời chiến tranh, đến những tấm gương hy sinh của rất nhiều nhà báo trên các mặt trận, điều này đã được Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son và TS. Vũ Ngọc Hoàng đề cập rồi.

Hiện nay có một thực tế không biết nên vui hay buồn là đâu đó vẫn có hiện tượng “cha truyền con nối”, “hậu duệ” vẫn là ưu tiên số một.

Nếu sự “truyền nối” xuất phát từ năng lực, trình độ chuyên môn và truyền thống gia đình của nhà báo thì đó là một điều tốt, cần được tôn trọng. 

Bài viết trên Vietnamnet.vn

Tuy nhiên giữ vị trí lãnh đạo cơ quan báo chí mà như Bộ trưởng Nguyễn Bắc Son đánh giá: “người đứng đầu một số cơ quan báo chí buông lỏng quản lý nội dung thông tin, đội ngũ phóng viên, biên tập viên, coi trọng lợi nhuận, xem nhẹ chức năng báo chí, khai thác mặt trái xã hội với mức độ dày đặc, giật gân, câu khách, vi phạm thuần phong mỹ tục…” thì phải đặt câu hỏi vì sao họ vẫn tại vị? [2]

Dựa vào đâu và vì sao lại tồn tại “những người đứng đầu một số cơ quan báo chí coi trọng lợi nhuận, xem nhẹ chức năng báo chí, khai thác mặt trái xã hội với mức độ dày đặc…” như vậy?

Từ “những” mà Bộ trưởng Son dùng chứng tỏ không phải như người ta nghĩ là chỉ có một mà là “một số người đứng đầu” cơ quan báo chí!

Trên mạng xã hội, không thiếu tư liệu cả về tư cách, đạo đức lẫn chuyên môn nghiệp vụ của một số nhà báo được đề cập, các tư liệu này tuy chưa được kiểm chứng nhưng không thể không khiến dư luận đặt câu hỏi phải chăng đây chỉ là sự bịa đặt nhằm bôi nhọ nhà báo? 

Việc có nhà báo uy tín, trình độ chuyên môn cao phải rời khỏi vị trí của mình không phải là chưa có, và phải chăng đó là một trong những nguyên nhân khiến cơ quan báo chí này liên tiếp phạm sai lầm, liên tiếp bị xử phạt hành chính?

Hiện tượng nhà báo hành xử như côn đồ mà PetroTimes viết trong bài: “Ám ảnh giang hồ trong làng báo” [2] không phải bây giờ mới xuất hiện, tuy không phải là hiện tượng phổ biến nhưng cũng không đến mức quá cá biệt. 

Ảnh chụp từ bài viết: "Ám ảnh giang hồ trong làng báo”

Nói đến đạo đức nhà báo không thể tách rời khỏi thực trạng xã hội, “xã hội nào con người ấy; xã hội nào báo chí ấy”. Khi sự xuống cấp đạo đức, sự yếu kém chuyên môn len lỏi tới những cơ quan vốn được xem là “trang nghiêm, trong sạch” như Thanh tra, Kiểm sát, Tòa án,…thì báo chí không thể là một ốc đảo, dù cố giữ cũng không thể không bị lung lay.

Trong hoàn cảnh đó, những nhà báo tâm huyết, mà số lượng không hề ít, chỉ có thể thở dài, bởi đã là nhà báo tâm huyết và liêm khiết, là lãnh đạo tờ báo lấy đạo đức, trách nhiệm là phương châm, lấy đâu ra “hậu phương vững mạnh” như ý kiến ông Vũ Ngọc Hoàng để mà phòng lúc “trái gió trở trời”?

Thứ hai, về phía cơ quan quản lý.

Có một câu hỏi không biết có nên nêu lên hay không, chỉ sau hai bài viết của ông Vũ Ngọc Hoàng, người viết mới có thêm “dũng khí” để hỏi, ấy là ngoài ý kiến của ông Vũ Ngọc Hoàng, còn bao nhiêu người, cơ quan thực tâm muốn báo chí “dũng cảm” động chạm đến vùng “nhạy cảm”
 
Thực ra, chính việc buộc phải dùng khái niệm “vùng nhạy cảm”, một cụm từ mang tính “Y học” hơn là chính trị-xã hội đã cho thấy rất ít người dám động đến cái gọi là vùng “nhạy cảm”.

Và còn một câu hỏi nữa, nếu có ai đó cứ cố “xông” vào chỗ nhạy cảm như Vietnamnet.vn “xúi” thì điều gì sẽ đến?

Có thể sau các ý kiến của ông Vũ Ngọc Hoàng, cách thức xử lý của cơ quan quản lý sẽ “mềm mại” hơn chăng?

Tương lai thì chưa biết chứ những gì đã xảy ra thì không ít người viết báo và lãnh đạo một số cơ quan báo chí đã cảm nhận được.

Người Việt dạy trẻ con “học ăn, học nói, học gói, học mở”, con người sinh ra là biết ăn, chỉ “ăn có văn hóa” thì mới phải học chứ không như “cướp có văn hóa” không cần học.

Học nói bắt đầu  ngay từ lúc cất tiếng khóc chào đời. Sau 90 năm tồn tại, để có thể “nói” báo chí Việt Nam vừa phải học,  lại còn cần “dũng khí, trí tuệ, các quan điểm đúng đắn và cả một hậu phương vững mạnh" (theo quan điểm của ông Vũ Ngọc Hoàng).

Nếu quả như vậy thì báo chí liệu có nên đề nghị được duyệt gói 30.000 tỷ như bất động sản để giúp cho những tờ báo chân chính, những nhà báo chân chính có được “một hậu phương vững mạnh"?

Thực lòng mả nói, nhà báo và lãnh đạo các tờ báo không mong đợi gói 30.000 tỷ từ nhà nước. Chỉ mong điều mà ông Hoàng nói: “không phải bỗng nhiên mọi người lại sợ như vậy, mà trong thực tế nó cũng có vậy, và chúng ta cũng thường bảo nhau phải tránh né những vấn đề nhạy cảm" được giải tỏa thì đã là điều may mắn lắm rồi.

Thực tế cho thấy không phải mọi người đều sợ, đặc biệt là những nhà báo có thâm niên, có tâm và có tầm, vấn đề là ở chỗ có người khác “sợ hộ” họ.

Một nhà báo và cũng biên tập viên kỳ cựu đã tâm sự (đại ý): “có một bài của một cộng tác viên, khi tôi chuyển cho tác giả những góp ý mổ xẻ chi li của người biên tập, họ cười rũ, và bảo: Tôi hiểu tư duy của người "kiểm duyệt" rồi, bạn ạ, bạn không phải lăn tăn. Và họ gửi ngay báo TN đăng luôn, khỏi mất công biên tập, anh ạ. Đời bây giờ là thế đó, thôi đành vậy”.

Cũng xin nói thêm, sở dĩ người viết nhận được lời tâm sự ấy là vì bài viết đã được biên tập nhưng không qua được ải “kiểm duyệt” mà cửa ải đó thì: “tư duy các bạn trẻ bây giờ non quá, nhưng họ có quyền, không phải chỉ bài của anh đâu, mà một số bài của CTV khác cũng vậy”.

Được biết “bạn trẻ” ấy tuổi đời và tuổi nghề chỉ bằng già nửa so với người biên tập. 

Nhân ngày báo chí cách mạng Việt Nam, viết đôi dòng suy nghĩ, giống như nhìn bầu trời qua kẽ lá, dẫu không thể thấy cả trời xanh nhưng luôn biết trời lúc nào cũng xanh, mây che hay mưa phủ chỉ là tạm thời.

Thân gửi lời chúc sức khỏe, bình an tới các đồng nghiệp, mong các bạn luôn "bút sắc, lòng trong" và vượt qua mọi nỗi sợ, đặc biệt là sợ chính mình.

 

Xuân Dương
Từ khóa :
trung ương , lãnh đạo , chỉ đạo , bộ trưởng , nhà nước , Hà Nội , xã hội , cách mạng , vũ ngọc hoàng , báo chí
Báo chí thời “bốn sợ, bốn không”!
Chủ đề : Góc nhìn
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Văn Hòa
0

Tôi còn nhớ câu chuyện của nhà bác học Galile, một trong những người chứng minh quả đất tròn, đã trả lời tòa thánh rằng: "quả đất vuông", (vì trước đó tòa thánh đã thiêu sống một nhà bác học khác đã khẳng định quả đất tròn). Học trò của Galile cho rằng Galile là một người hèn nhát. Galile nói " Tiếc thay cho một xã hội cần có những người dũng cảm !".Nếu quả thật có hiện tượng: “một số cơ quan báo chí, nhà báo bắt đầu sợ nhiều đề tài nhạy cảm, dẫn đến không tìm hiểu, không nghiên cứu, không viết, không phản ánh” thì điều này thật sự còn nguy hiểm hơn Trung Quốc bành trướng ở Biển Đông.

Ngô Lê Hòa
9

"...nhưng luôn biết trời lúc nào cũng xanh, mây che hay mưa phủ chỉ là tạm thời." Thật lòng rất mong muốn được như vậy!

phuongnguyen
24

Một bài viết dám nêu thẳng vào sự thật với tâm , và tầm của người làm báo yêu nước.Bài viết trên của tác giả XUÂN DƯƠNG là một trong những bài viết đắt giá, dám ''ko sợ'' sự thật, và những vùng '' nhạy cảm''.Hoan hô tác giả và báo GDVN.

Quang
19

Tôi yêu báo giaoduc.net !

Lê Xuân Hà
18

Đọc bài này thấy tương lai báo chí nước Việt ta đang sắp đi hết đường hầm rồi, hình như đã thấy một chút ánh sáng len qua cửa song sắt đường hầm rồi đó, dù ở đó có mấy con cọp già bảo thủ đang gầm gừ, nhưng đã có 90 triệu người dân đang cùng đòng lòng với các anh, các chị NHÀ BÁO rồi thì còn gì nữa mà phải sợ, hãy cố gắng lên đừng phụ lòng tin người đọc mãi như vậy hỡi những nhà báo chân chính. Hoan hô tác giả.

tran thanh hung
11

bài báo rất hay đúng với thực trạng hiện nay nhân ngày báo chí cách mạng xin gửi tới tập thể báo giáo dục việt nam lời chúc sức khỏe, an khang thịnh vượng ,mong báo có nhiều bài viết hay hơn nữa phản ánh đúng thực trạng xã hội ngày nay là một độc giả của báo tôi theo sát hàng ngày ,báo giáo dục việt nam không có những tin bài mà chúng tôi gọi là báo lá cải có những tin rất thực tế với đời sống hàng ngày diễn ra xung quanh ta ,bao đã phản ánh đúng với trọng tâm các vấn đề nóng bỏng ,chinh trị xã hội .Mong ban biên tập của báo phát huy hơn nữa đưa những vấn đề tham nhũng bè cánh mạnh hơn.xin cảm ơn

phuongnguyen
16

Bài viết trên của tác giả XUÂN DƯƠNG cũng là một bài viết thể hiện sự dũng cảm lắm rồi, tuy chưa đụng chạm tới vùng'' nhạy cảm'', nhưng với bản lĩnh của một cây viết già dặn nêu lên những vết lồi lõm trong làng báo Việt.Sự dũng cảm cộng với bản lĩnh và trách nhiệm tạo ra những bài viết hay , đẳng cấp được bạn đọc gần xa luôn ủng hộ.Sự buông lỏng quản lý của một số tờ báo mạng, vì lợi nhuận mà để xuất hiện tràn lan những tin, bài viết rẻ tiền, câu khách và phản cảm. Là độc giả trung thành của Báo GDVN với những bài viết sắc bén về các vấn đề trong và ngoài nước, đúng với trách nhiệm của một tờ báo GDVN.

Quang Tran Hong
19

Người nam bộ hay nói với nhau câu này : " nói ZDẬY mà không phải ZDẬY ".Đội ngũ nhà báo cũng là đội ngũ trí thức có ăn có học ,nắm rõ pháp luật mà còn "sợ không dám "sờ đến vùng nhạy cảm ".Vậy người dân chân đất chúng tôi có biết đâu là vùng "nhạy cảm " để mà tránh ?.Thôi thế thì co mình lại cho nó lành !,ngộ nhỡ có chuyện gì thì ai cứu ! ?.

Xem thêm bình luận
Tin khác