Phòng Văn hóa - Xã hội, Ủy ban nhân dân phường Quy Nhơn Nam (Gia Lai) đã có văn bản đề nghị Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ tổ chức kiểm điểm bà TTKN. Bà N. là giáo viên tiếng Anh có hành vi vi phạm sửa bài kiểm tra của học sinh cuối học kỳ I, năm học 2025-2026.
Ủy ban nhân dân phường yêu cầu nhà trường báo cáo kết quả xử lý kỷ luật viên chức trước ngày 30-1.
Trước đó, theo phản ánh của phụ huynh, bài kiểm tra môn tiếng Anh cuối học kỳ 1 của một số học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ có dấu hiệu can thiệp bằng cách thêm nét vào chữ cái hoặc thêm từ vào câu trả lời, dẫn đến kết quả bài làm của học sinh bị thay đổi, điểm số thấp hơn so với đáp án. [1]
Người viết là giáo viên nhận thấy, sự việc này không chỉ là câu chuyện chuyên môn, nghiệp vụ liên quan đến kiểm tra, đánh giá ở các nhà trường phổ thông mà còn là vấn đề pháp lý và đạo đức nghề nghiệp.
Trong bối cảnh đó, mỗi giáo viên cần nhận thức đầy đủ và thực hiện nghiêm túc Điều 11 Luật số 73/2025/QH15 Luật Nhà giáo [2] trong hoạt động nghề nghiệp của mình.
Thứ nhất, khoản 1 quy định rõ: “Nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập không được làm những việc viên chức không được làm theo quy định của pháp luật về viên chức và quy định khác của pháp luật có liên quan.”
Quy định này khẳng định nhà giáo không nằm ngoài khuôn khổ pháp luật chung. Mỗi hành vi nghề nghiệp của giáo viên, từ giảng dạy đến kiểm tra, đánh giá, đều phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành, không thể dựa vào kinh nghiệm cá nhân hay thói quen nghề nghiệp để biện minh.
Thứ hai, điểm a khoản 2 liệt kê cụ thể những hành vi nhà giáo không được làm. Trong đó, quy định không được “Phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức” nhấn mạnh sự công bằng trong giáo dục.
Công bằng không chỉ thể hiện trong giảng dạy, mà đặc biệt quan trọng trong kiểm tra, đánh giá. Khi kết quả đánh giá không phản ánh đúng bài làm thực tế của học sinh, quyền lợi học tập của các em sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Thứ ba, đáng chú ý, điểm b khoản 2 nghiêm cấm hành vi “Gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong hoạt động tuyển sinh, đánh giá người học.”
Trong trường hợp bài kiểm tra bị thêm chữ, sửa nét, nếu xác định có yếu tố cố ý và làm thay đổi kết quả, thì đây không còn là sai sót chuyên môn thông thường, mà có dấu hiệu của hành vi xâm phạm quyền được đánh giá trung thực của người học.
Thứ tư, điểm c, điểm d khoản 2 còn quy định nhà giáo không được “Ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức” và không được “Ép buộc người học nộp tiền hoặc hiện vật ngoài quy định của pháp luật.”
Những quy định này cho thấy pháp luật đang hướng tới việc loại bỏ tình trạng lạm dụng vị trí nghề nghiệp, sử dụng điểm số và đánh giá như một công cụ gây áp lực đối với học sinh và phụ huynh.
Thứ năm, điểm đ khoản 2 cũng nghiêm cấm hành vi “Lợi dụng chức danh nhà giáo và hoạt động nghề nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.”
Nghề giáo gắn liền với sự tin tưởng của xã hội, khi uy tín nghề nghiệp bị lợi dụng, hậu quả không chỉ dừng lại ở cá nhân giáo viên mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh của nhà trường và ngành giáo dục nói chung.
Thứ sáu, giáo viên có hành vi chỉnh sửa điểm sai trái còn vi phạm Luật Viên chức, Điều lệ trường học và các quy định đạo đức nhà giáo hiện hành.
Chẳng hạn, điểm n khoản 1 Điều 31 Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ Trường tiểu học nêu rõ: "Không gian lận trong kiểm tra đánh giá, cố ý đánh giá sai kết quả giáo dục của học sinh." [3]
Hoặc điểm c khoản 2 Điều 3 Thông tư 02/2021/TT-BGDĐT quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương viên chức giảng dạy trong các trường tiểu học công lập quy định về tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp như sau:
"Thương yêu, đối xử công bằng và tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp;". [4]
Từ sự việc bài kiểm tra bị “thêm chữ, sửa nét” đến các quy định của Điều 11 Luật số 73/2025/QH15 Luật Nhà giáo, có thể thấy pháp luật đã xác lập những giới hạn rõ ràng cho hoạt động nghề nghiệp của giáo viên.
Những giới hạn ấy không nhằm làm khó nhà giáo, mà để bảo vệ quyền lợi người học và giữ gìn sự trong sáng của môi trường giáo dục.
Người viết cho rằng tuân thủ Luật Nhà giáo không phải là yêu cầu chung chung, mà là trách nhiệm cụ thể trong từng thao tác nghề nghiệp, đặc biệt là khi chấm bài và cho điểm.
Chỉ một sự can thiệp thiếu căn cứ vào bài làm của học sinh cũng có thể làm sai lệch kết quả đánh giá và gây hệ quả không đáng có cho người học.
Khi kết quả kiểm tra không phản ánh đúng năng lực, học sinh dễ nảy sinh tâm lý hoài nghi, mất niềm tin vào sự công bằng của giáo viên và nhà trường.
Với những em còn nhỏ, cảm giác bị đối xử thiếu công bằng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và động lực học tập.
Ở chiều ngược lại, giáo viên vi phạm không chỉ đối mặt với việc bị kỷ luật theo quy định, mà còn tự làm tổn hại uy tín nghề nghiệp của chính mình, ảnh hưởng đến môi trường sư phạm chung của nhà trường.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://plo.vn/ky-la-giao-vien-them-chu-sua-net-lam-bai-thi-hoc-sinh-bi-diem-thap-post892936.html
[2]https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Luat-Nha-giao-2025-so-73-2025-QH15-621345.aspx
[3]https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-28-2020-TT-BGDDT-ve-Dieu-le-Truong-tieu-hoc-282401.aspx
[4]https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Lao-dong-Tien-luong/Thong-tu-02-2021-TT-BGDDT-ma-so-tieu-chuan-chuc-danh-vien-chuc-trong-truong-tieu-hoc-cong-lap-464397.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
